Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE

Dnia 29 maja 2025 roku

Sąd Rejonowy I Wydział Cywilny w G. w składzie :

Przewodniczący: SSR Janusz Supiński

Protokolant: Katarzyna Kucharska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13.05.2025r. sprawy

z wniosku K. G.

z udziałem D. G.

o podział majątku

postanawia:

I.  Dokonać podziału majątku dorobkowego zgromadzonego w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wnioskodawczyni K. G. i uczestnika postępowania D. G., powstałej wskutek zawarcia związku małżeńskiego w dniu 27.08.1994r. i zniesionej z dniem 24.12.2017r. wyrokiem Sądu Rejonowego w G.z dnia 16.09.2020r. sygn. akt III RC (...), w skład którego to majątku wchodzi;

1.  lokal mieszkalny, stanowiący odrębną nieruchomość położony w G., ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m ² wraz z udziałem we współwłasności elementów wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) o wartości 219.530,00 zł;

2.  spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...), o powierzchni użytkowej (...) m ² zapisane w księdze wieczystej nr (...) o wartości 267.060,00 zł

w ten sposób, że:

a)  przyznać na wyłączną rzecz wnioskodawczyni K. G. lokal mieszkalny, stanowiący odrębną nieruchomość położony w G., ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m ² wraz z udziałem we współwłasności elementów wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...);

b)  przyznać na wyłączną rzecz uczestnika postępowania D. G. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...), o powierzchni użytkowej (...) m ² zapisane w księdze wieczystej nr (...).

II.  Zasądzić od uczestnika postępowania D. G. na rzecz wnioskodawczyni K. G. kwotę 28.767,71 (dwadzieścia osiem tysięcy siedemset sześćdziesiąt siedem 71/100) złotych tytułem dopłaty oraz rozliczenia nakładów, płatną w terminie 3 (trzy) miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek zwłoki.

III.  Oddalić w pozostałym zakresie wnioski zainteresowanych.

IV.  Ustalić wartość przedmiotu podziału majątku na kwotę 486.590 złotych.

V.  Znieść wzajemnie między zainteresowanymi koszty postępowania.

Sygn. akt I Ns 359/22

UZASADNIENIE

Wnioskodawczyni – K. G. – wniosła o dokonanie podziału majątku dorobkowego, zgromadzonego w trakcie trwania ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej wnioskodawczyni z uczestnikiem postępowania D. G.. W uzasadnieniu wnioskodawczyni wskazała, że w skład majątku dorobkowego wchodzą lokal mieszkalny, stanowiący odrębną nieruchomość położony w G., ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m2 wraz z udziałem we współwłasności elementów wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...), o powierzchni użytkowej (...) m2 zapisane w księdze wieczystej nr (...). Wnioskodawczyni wniosła o przyznanie lokalu mieszkalnego położonego w G., ul. (...) na jej rzecz, zaś spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...) na rzecz uczestnika z określeniem spłaty na jej rzecz. Nadto wnioskodawczyni domagała się rozliczenia nakładów poczynionych z jej majątku odrębnego na majątek wspólny, ustalenia nierównych udziałów zainteresowanych w majątku dorobkowym, wskazując, że wnioskodawczyni przyczyniła się do jego powstania w 65 %, a to z uwagi na to, że uczestnik w sposób rażący i uciążliwy, biorąc pod uwagę posiadane siły i możliwości zarobkowe nie przyczyniał się do powstania dorobku.

Uczestnik postępowania – D. G. – przychylił się do wniosku co do zasady, zaś co do sposobu podziału majątku dorobkowego wniósł o przyznanie na jego rzecz lokalu mieszkalnego położonego w G., ul. (...), a na rzecz wnioskodawczyni spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...). Nadto domagał się zasądzenia na jego rzecz dopłaty oraz ustalenia, że uczestnik poniósł nakład z majątku wspólnego na majątek odrębny wnioskodawczyni w postaci spłaty kwoty 38.200 zł wynikającej z wyroku skazującego wnioskodawczynię za popełnione przestępstwo.

Sąd ustalił co następuje:

Wnioskodawczyni K. G. i uczestnik postępowania D. G. zawarli związek małżeński w dniu 27.08.1994r. Wyrokiem z dnia 16.09.2020r. sygn. akt III RC (...) Sąd Rejonowy w G. zniósł z dniem 24.12.2017r. wspólność ustawową małżeńską stron.

dowód: bezsporne

W trakcie trwania związku małżeńskiego zainteresowani nabyli:

1. lokal mieszkalny, stanowiący odrębną nieruchomość położony w G., ul. (...) o powierzchni użytkowej (...) m2 wraz z udziałem we współwłasności elementów wspólnych budynku oraz działką gruntu pod budynkiem do (...) części, zapisany w księdze wieczystej (...) o wartości 219.530,00 zł;

2. spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego położonego w G. ul. (...), o powierzchni użytkowej (...) m2 zapisane w księdze wieczystej nr (...) o wartości 267.060,00 zł uzyskali spółdzielcze lokatorskie prawo do lokalu mieszkalnego położonego w W. ul. (...) o obecnej o wartości 256.540,00 zł.

Wnioskodawczyni zamieszkuje w lokalu położonym w G. ul. (...), zaś uczestnik w lokalu położonym w G. ul. (...). Wnioskodawczyni uiszcza należności związane z lokalem położonym w G. ul. (...) oraz należności za lokal położony w G. ul. (...).

Wyrokiem z dnia 13.01.2005r. w sprawie II K (...) Sąd Rejonowy w G. skazał wnioskodawczynię za czyn z art. 284 § 2 kk w zb. z art. 271 § 3 kk w zw. z art. 11 § 2 kk w zw. z art. 12 kk polegający m.in. na przywłaszczeniu kwoty 36.200 z. na szkodę banku. W wyniku tego orzeczenia wnioskodawczyni zwróciła w/w kwotę 36.200 zł bankowi, a środki na ten cel zostały pozyskane z pożyczki udzielonej wnioskodawczyni przez jej rodziców. Pożyczka ta nie została spłacona do dnia dzisiejszego.

Wyrokiem z dnia 30.04.2014r. w sprawie II K (...) Sąd Rejonowy w G. skazał uczestnika postępowania za czyn z art. 178a § 1 kk na karę ograniczenia wolności.

W trakcie związku małżeńskiego oboje zainteresowani pracowali zawodowo. Uczestnik postępowania przebywał i pracował czasowo również poza granicami kraju (w Irlandii). Tam też przebywała i pracowała czasowo wnioskodawczyni. Po powrocie do kraju zostało nabyte mieszkanie przy ul. (...).

dowód: zeznania wnioskodawczyni k 72, 224v-225

zeznania uczestnika k 72, 225

odpis k 9-26, 195-212, 222-223, 227-231, 295-352, 357-359

opinia k 89-168, 260-282

zaświadczenie k 283-284, 355-356, 364

wyrok z uzasadnieniem k 219, 224-228 akt III RC (...)SR Giżycko

wyrok k 30 akt I C (...)SR Giżycko

wyrok k 43 akt I C(...)SR Giżycko

ugoda k 90 akt I C (...) SR Giżycko

Sąd zważył co następuje:

Bezspornym w sprawie jest ustalony wyżej skład majątku dorobkowego zainteresowanych oraz wartość owego majątku. Powyższe ustalenia wynikają zarówno z treści bezsprzecznych dokumentów, opinii biegłej K. P., jak i zeznań samych zainteresowanych.

Na uwagę zasługuje przede wszystkim brak zastrzeżeń stron do opinii biegłej K. P., która to biegła dokonała wyceny obu składników majątku wspólnego. Wobec braku zastrzeżeń stron oraz uwzględniając fakt, że Sąd nie dopatrzył się w owej opinii żadnych braków i błędów, które podważałyby owe opracowanie biegłej, należało przyznać tej pracy przymiot fachowości i rzetelności. Tym samym opinia ta może w ocenie Sądu stanowić solidną podstawę orzeczenia.

Odnotować też trzeba, że zainteresowani zgodni byli co składu majątku dorobkowego podlegającego podziału w niniejszym postępowaniu, podobnie jak co do sposobu posiadania tego majątku.

W tej sytuacji sporne pozostały kwestie przyczyniania się poszczególnych zainteresowanych do powstania majątku dorobkowego oraz nakłady, jakie zainteresowani mieli czynić w stosunku do masy wspólnej oraz majątków odrębnych.

Pierwszą kwestią wymagającą pochylenia się i analizy jest wniosek o ustalenie nierównych udziałów zainteresowanych w majątku wspólnym. Kwestia ta rzutowała na całokształt ustaleń i następnie decyzji Sądu w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 43 § krio oboje małżonkowie mają równe udziały w majątku wspólnym (§ 1 ). Jednakże z ważnych powodów każdy z małżonków może żądać, ażeby ustalenie udziałów w majątku wspólnym nastąpiło z uwzględnieniem stopnia, w którym każdy z nich przyczynił się do powstania tego majątku (§ 2). Przy ocenie, w jakim stopniu każdy z małżonków przyczynił się do powstania majątku wspólnego, uwzględnia się także nakład osobistej pracy przy wychowaniu dzieci i we wspólnym gospodarstwie domowym (§ 3). „Przyczynianie się małżonków do powstania majątku wspólnego polega na staraniach każdego z małżonków o należyte funkcjonowanie i zaspokajanie potrzeb założonej przez nich rodziny. Chodzi zatem nie tylko o wysokość uzyskiwanych dochodów, ale także o sposób gospodarowania nimi, w tym racjonalność wydatków czy należyte gospodarowanie poszczególnymi przedmiotami majątkowymi (zob. J.St. Piątowski, Udziały małżonków..., s. 291)… Przyczynianie się do powstania majątku wspólnego nie ogranicza się do osiągania wymiernych korzyści ekonomicznych, ale może polegać także na podjęciu innych starań o należyte funkcjonowanie rodziny. Wynika to jednoznacznie z art. 47 § 3, nakazującego przy określaniu stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego uwzględniać także osobistą pracę przy wychowaniu dzieci i prowadzeniu wspólnego gospodarstwa domowego. Małżonkowie mogą bowiem porozumieć się co do podziału obowiązków, jakie obciążają każdego z nich (np. jedno z małżonków poświęca się karierze artystycznej czy naukowej, a drugie prowadzi gospodarstwo domowe i wspiera małżonka w jego działalności)… Ocena stopnia przyczynienia się do powstania majątku wspólnego nie może mieć zatem charakteru czysto rachunkowego; nie można także wymagać, aby - przy uzyskiwaniu dochodów przez oboje małżonków - każde z nich przyczyniało się do powiększania majątku wspólnego w równym stopniu” [tak: W. J. (red.), B. W., M. M., S. J., S.-B. E., T. B., T.-S. E.., Z. R., Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz, LexisNexis, 2014]. W kontekście przytoczonych powyżej przepisów oraz stanowiska literatury wskazać jeszcze należy, że „Zgodnie z art. 6 k.c. ciężar wykazania istnienia przesłanek warunkujących ustalenie nierównych udziałów w majątku wspólnym spoczywa na tym, kto zgłosił wniosek o ustalenie nierównych udziałów (postanowienie SN z 2 października 1997 r., II CKN 348/97, niepubl.)” [tak: P. K. (red.), C. H., Czech B., D. T., K. S., S. M., Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz., LexisNexis, 2011].

Innymi słowy ujmując, strony domagając się ustalenia nierównych udziałów w majątku wspólnym obowiązane są wykazać, że druga strona w sposób rażący, uporczywy, pomimo posiadanych sił oraz możliwości zarobkowych, nie przyczyniała się odpowiednio do tych możliwości do powstania majątku wspólnego bądź w taki właśnie sposób trwoniła ów majątek. W niniejszym postępowaniu zainteresowani nie udźwignęli tego ciężaru. Po pierwsze żadna ze stron nie przedstawiła, poza własnymi zeznaniami, innych dowodów na poparcie swoich tez i twierdzeń, w szczególności wnioskodawczyni nie podjęła w tym zakresie inicjatywy dowodowej. Z zeznań zaś samych zainteresowanych wynika, że oboje pracowali m.in. na terenie Irlandii, a efektem owej pracy było nabycie lokalu przy ul. (...) w G.. Innym zaś efektem owej pracy było uregulowanie zadłużeń, powstałych w opłatach za posiadany lokal przy ul. (...), które to zadłużenie obie strony ostatecznie zlikwidowały w wyniku ugody zawartej przed Sądem w sprawie I C 66/21. Po drugie zaś - warto też wspomnieć o skazaniu obu stron w procesach karnych za popełnione przestępstwa i obciążeniu tym samym (obustronnie) budżetu domowego koniecznością pokrycia orzeczonych tamże kar i kosztów sądowych. Z jednej strony wnioskodawczyni, wskutek popełnionego czynu zobligowana była do zwrotu przywłaszczonej kwoty 36.200 zł, co uczyniła przy pomocy rodziców, a z drugiej – uczestnik postępowania, wskutek skazania za czyn z art. 178a § 1 kk obciążony był utratą części wynagrodzenia za pracę w okresie odbywania kary ograniczenia wolności. Obie zatem strony zarówno przyczyniały się do powstania majątku dorobkowego, jak i trwoniły go niejako wskutek działań przestępczych. Nie jest to jeszcze wystarczający powód do zastosowania art. 43 § 2 krio.

Sumując - Sąd stanął na stanowisku, że wniosek wnioskodawczyni o ustalenie nierównych udziałów stron w zgromadzonym majątku wspólnym nie zasługuje na aprobatę, a w sprawie winne znaleźć zastosowanie normy określone w art. 43 § 1 krio.

Będąc już przy wyrokach karnych stron należało się pochylić też nad wnioskiem uczestnika postępowania o rozliczenie nakładu, jaki miał być poczyniony z majątku wspólnego na majątek odrębny wnioskodawczyni, a polegający na uiszczeniu kwoty 36.200 zł tytułem wyrównania szkody wyrządzonej czynem wnioskodawczyni. W ramach niniejszej sprawy postępowanie dowodowe ograniczone zostało li tylko do zeznań stron, skądinąd wzajemnie sprzecznych. W tej sytuacji Sąd oparł się o ustalenia poczynione w trakcie postępowań o ustanowienie rozdzielności majątkowej małżeńskiej zainteresowanych oraz o rozwód stron. Oba Sądy rozpoznające te sprawy ustaliły, że spłata zadłużenia wnioskodawczyni z tytułu popełnionego przestępstwa nastąpiła przy pomocy rodziców wnioskodawczyni i nie obciążyła majątku dorobkowego zainteresowanych. Potwierdziła to zresztą wnioskodawczyni w niniejszej sprawie. K., poza zeznaniami uczestnika, ów uczestnik nie przeprowadził. W efekcie Sąd przyjął za prawdziwą wersję lansowaną przez wnioskodawczynię i nie uwzględnił wniosku uczestnika o rozliczenia omawianego nakładu.

Kolejną kwestią, którą należało poddać analizie to nakłady, czynione przez wnioskodawczynię na oba lokale, wchodzące w skład majątku dorobkowego. Niewątpliwie, a ów brak wątpliwości wynika z treść dokumentów zalegających w aktach sprawy, a wytworzonych przez spółdzielnie mieszkaniowe, wnioskodawczyni uiszcza opłaty za oba lokale. Aby jednak można było dokonać rozliczenia nakładów koniecznym jest precyzyjne ustalenie, czego dotyczą opłaty dokonywane przez wnioskodawczynię. Oczywistym bowiem pozostaje, że współwłaściciele zobligowani są do ponoszenia kosztów utrzymania lokali w zakresie kosztów stałych, nie uzależnionych od liczby mieszkańców, ilości zużytej wody, energii i innych mediów oraz tym podobnych składników opłat eksploatacyjnych. Tymczasem zaświadczenia wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową (...) w G. są na tyle ogólne, że uniemożliwiają dokonanie podziału na opłaty stałe i eksploatacyjne, uzależnione choćby od liczby osób zamieszkujących lokal. Podobnie rzecz się przedstawia z informacjami zawartymi w pismach (...) Spółdzielni Mieszkaniowej (vide k 195, 197, 198, 283, 352, 356). W tej sytuacji Sąd nie mógł oprzeć się na wskazanych dokumentach i dokonać rozliczenia nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię w całym okresie objętym wnioskiem. Taką możliwość ustalenia wysokości kwot opłat stałych, związanych z utrzymaniem lokalu przy ul. (...) (czyli zajmowanego przez uczestnika postępowania) stworzyły dopiero dokumenty zalegające na kartach 307-311, 314-318, 319-324, 326-329, 329-331, 332-338, 351, 342-344, 345-350, 357-359. Analiza owych dokumentów doprowadziła do ustalenia, że w okresie od lipca 2021r. do listopada 2024 włącznie wysokość kosztów stałych utrzymania lokalu przy ul. (...) wyniosła 10.005,43 zł, a kwota ta została uiszczona przez wnioskodawczynię. Do rozliczenia zatem pozostaje połowa wskazanej kwoty 10.005,43 zl czyli 5.002,71 zł.

Wreszcie pochylając się nad kwestią sposobu dokonania podziału majątku wspólnego Sąd uwzględnił przede wszystkim sposób korzystania przez zainteresowanych z poszczególnych składników masy wspólnej. Skoro zatem wnioskodawczyni korzysta o lat z lokalu przy ul. (...) w G., a uczestnik z lokalu przy ul. (...) w G., to logicznym było przyznanie poszczególnych lokali owym posiadaczom. Wszak obie strony w większy lub mniejszy sposób dostosowały już owe lokale do swoich potrzeb i upodobań i nie ma żadnego racjonalnego powodu, by teraz wywracać wszystko do góry nogami, niszcząc swoistą stabilizację. Wobec powyższego Sąd orzekł jak w pkt I postanowienia.

Przechodząc do kwestii dopłaty należy stwierdzić, że do obliczenia wysokości przedmiotowej dopłaty Sąd uwzględnił wartości lokali wskazane przez biegłą K. P. oraz wysokość kwoty, podlegającej rozliczeniu z tytułu opłat za lokal przy ul. (...). W efekcie powyższego Sąd dokonał obliczeń rachunkowych (dzielenie wartości wskazanych przez biegłą przez 2), uzyskując wartość udziału każdej ze stron w masie majątku dorobkowego. W oparciu o treść pkt I i powyższe można było sformułować pkt II postanowienia, dokonując obliczeń 267.060 – 219.530 = 47.530 : 2 = 23.765 + 5.002,71 = 28.767,71. Zasądzając dopłatę Sąd uwzględnił, że uczestnik postępowania nie dysponuje (wedle jego oświadczenia) stosowną kwotą pozwalającą na jednorazowe dokonania zapłaty. Stąd też w ocenie Sądu zasadnym jest odroczenie terminu spłaty o 3 miesięcy i umożliwienie w tym czasie uczestnikowi podjęcie czynności zmierzających do zapewnienia środków na ową spłatę (np. poprzez zaciągnięcie zobowiązań kredytowych, uruchomienie oszczędności itp.). Okres 3 miesięczny jest – jak się zdaje – wystarczający do przeprowadzenia owych czynności, a z drugiej strony nie spowoduje realnego uszczerbku wartości ekwiwalentu należnego wnioskodawczyni.

Mając na uwadze treść żądań sformułowanych przez strony oraz treść pkt I i II orzeczenia, należało też stworzyć pkt III postanowienia.

O kosztach postępowania należało orzec po myśli art. 520 § 1 kpc, a to wobec stanowisk zajmowanych przez zainteresowanych w toku postępowania oraz istoty zasady ogólnej, wyrażonej we wspomnianym przepisie.