Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 marca 2025 r.

Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda

po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2025 r. w Gliwicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w K.

przeciwko G. C.

o zapłatę

na skutek apelacji powoda

od wyroku Sądu Rejonowego w Zabrzu

z dnia 11 września 2024 r., sygn. akt VIII C 265/24

oddala apelację.

SSO Andrzej Dyrda

Sygn. akt III Ca 982/24

UZASADNIENIE

Powód (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w K. domagał się zasądzenia od pozwanej G. C. kwoty 7 111,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 9 kwietnia 2024r. Ponadto domagał się zasądzenia od pozwanej na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu podał, że w dniu 16 września 2022r. zawarł z pozwaną umowę kompleksową dotyczącą sprzedaży energii elektrycznej, w ramach której dostarczał energię elektryczną do punktu poboru znajdującego się w miejscowości L. 64, L. (...)-(...) W.. Rozliczanie odbywało się na podstawie wystawianych przez powoda faktur. Na dochodzoną pozwem kwotę składają się kwoty niezapłaconych faktur za energię elektryczną oraz not odsetkowych: dokument nr (...)RW z terminem płatności na 9 listopada 2022r. na kwotę 76,03 zł, dokument nr (...) z terminem płatności na 12 stycznia 2023r. na kwotę 77,09 zł, dokument nr (...)RW z terminem płatności na 10 marca 2023r. na kwotę 90,33 zł, dokument nr (...) z terminem płatności na 19 maja 2023r. na kwotę 8,73 zł oraz dokument (...) z terminem płatności na 22 maja 2023r. na kwotę 7 422,82 zł, z aktualną kwotą do zapłaty 6 859,02 zł. Powód wskazał, że po wniesieniu pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym wystawił fakturę korygującą, na podstawie której zadłużenie pozwanej pomniejszyło się o 563,80 zł, dlatego aktualnie domaga się zapłaty kwoty 7 111,20 zł.

Pozwana nie złożyła pisemnej odpowiedzi na pozew.

Na rozprawie w dniu 6 września 2024r. pozwana oświadczyła, że nie zgadza się z żądaniem pozwu dotyczącym zasądzenia kwoty 6 859,02 zł, wynikającej z faktury (...).

Sąd Rejonowy w Zabrzu wyrokiem z dnia 11 września 2024r. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 252,18 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 kwietnia 2024r. (pkt 1) oraz oddalił powództwo w pozostałym zakresie (pkt 2) i nie obciążył pozwanej kosztami procesu (pkt 3).

Orzeczenie to poprzedził następującym ustaleniem.

16 września 2022r. strony zawarły umowę kompleksową nr (...) dotyczącą sprzedaży energii elektrycznej do punktu poboru położonego w miejscowości L. 64, L. (...)-(...) W.. Pozwana wybrała grupę taryfową (...). Do zawartej pomiędzy stronami umowy miał zastosowanie cennik EE_ (...)_las TS_3_Q3_01.09.22-31.08.25B. Okres rozliczeniowy wynosił dwa miesiące, a podstawą rozliczeń był odczyt.

24 października 2022r. powód wystawił pozwanej fakturę nr (...)RW za okres od 12 września 2022r. do 18 października 2022r. na kwotę 76,03 zł brutto z terminem płatności na dzień na 9 listopada 2022r.

27 grudnia 2022r. powód wystawił pozwanej fakturę nr (...) za okres od 18 października 2022r. do 23 grudnia 2022r. na kwotę 77,09 zł brutto z terminem płatności na dzień 12 stycznia 2023r.

22 lutego 2023r. powód wystawił pozwanej fakturę nr (...)RW za okres od 23 grudnia 2022r. do 20 lutego 2023r. na kwotę 90,33 zł brutto z terminem płatności na dzień 10 marca 2023r.

5 maja 2023r. powód wystawił pozwanej fakturę nr (...) za okres od 20 lutego 2023r. do 13 kwietnia 2023r. na kwotę 7.422,82 zł brutto z terminem płatności na dzień 22 maja 2023r.

5 maja 2023r. powód wystawił pozwanej notę odsetkową nr (...) na kwotę 8,73 zł z terminem płatności na dzień 19 maja 2023r.

25 października 2023r. powód wystawił pozwanej fakturę korygującą nr (...) do faktury VAT (...), w związku z dostosowaniem cen po podniesieniu limitu zgodnie z ustawą z 7 października 2022r. Wartość pierwotnej faktury pomniejszono o kwotę 563,80 zł brutto.

Pismem z dnia 15 czerwca 2023r. powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 7.675,00 zł wynikającej z niezapłaconych faktur wystawionych z tytułu dostarczania energii elektrycznej oraz z noty odsetkowej.

Pozwana zawarła przedmiotową umowę na dostarczanie energii elektrycznej do lokalu, który należał do jej zmarłego ojca. W okresie, za który wystawiono sporną fakturę dom nie był zamieszkiwany.

Pozwana aktualnie szuka pracy. Jest na utrzymaniu partnera. Ma dwoje dzieci w wieku 13 i 7 lat.

W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd zakwalifikował roszczenie powódki w oparciu o art. 535 k.c. w związku z art. 555 k.c., zgodnie z którym, przez umowę sprzedaży (w tym energii) sprzedawca zobowiązuje się przenieść na kupującego własność rzeczy i wydać mu rzecz, a kupujący zobowiązuje się rzecz odebrać i zapłacić sprzedawcy cenę. Za dostarczoną przez przedsiębiorstwo energetyczne energię lub paliwa odbiorca zobowiązuje się zapłacić odpowiednią cenę, a co za tym idzie – do umowy sprzedaży energii elektrycznej stosuje się nie tylko przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r. Prawo energetyczne, a także przepisy kodeksu cywilnego dotyczącego umów, w tym skutków niewykonania zobowiązań. Jeżeli odbiorca energii nie uiszcza we właściwym terminie należności za dostarczoną zgodnie z umową energię, dopuszcza się on zwłoki w spełnieniu świadczenia jako dłużnik z umowy sprzedaży energii elektrycznej.

Sąd wskazał, że powód swoje roszczenie wywodził z zawartej z pozwaną umowy o dostarczanie energii elektrycznej. Powód wykazał swoje roszczenie co do zasady, albowiem wykazał, że w okresie objętym pozwem łączyła go z pozwaną umowa o dostarczanie energii elektrycznej.

Sąd uznał, że powód wykazał również swoje żądanie co do wysokości w zakresie kwoty 252,18 zł, albowiem przedłożył faktury, z których ono wynikało. Pozwana nie zakwestionowała tych faktur. W związku z czym, Sad zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 252,18 zł, na którą to kwotę składają się należności objęte fakturami nr (...)RW, (...) i (...)RW oraz notą odsetkową nr (...).

O odsetkach Sąd orzekł na podstawie art. 481 § 1 i 2 k.c. uznać żądanie za uzasadnione od dnia wniesienia pozwu.

Sąd oddalił powództwo natomiast w zakresie kwoty 6 859,02 zł, wynikającej z faktury (...). Kwota wynikająca z przedmiotowej faktury była wielokrotnie wyższa niż kwoty wynikające z pozostałych faktur wystawionych za okresy o analogicznej długości. Sąd wskazał, że przeprowadzone postępowanie dowodowe nie wyjaśniło przyczyn tak dużej rozbieżności. Ze złożonych przez pozwaną wyjaśnień wynikało że dom, do którego dostarczana była energia elektryczna, był niezamieszkany, natomiast strona powodowa w żaden sposób nie odniosła się do tej kwestii nie przedkładając nawet wydruku odczytu, z którego wynikałoby faktyczne zużycie energii w domu w L. 64 w okresie od 20 lutego 2023r. do 13 kwietnia 2023r.

Sąd wskazał, że powód przedłożył fakturę nr (...) wystawioną pozwanej za zużycie energii elektrycznej za okres od 20 lutego 2023r. do 13 kwietnia 2023r. na kwotę 7.422,82 zł. Sąd zwrócił uwagę, że z przesłuchania pozwanej w domu, będącym punktem poboru energii elektrycznej w okresie objętym pozwem nikt nie mieszkał. Nie było więc możliwości, aby w niezamieszkałym domu przez okres niecałych dwóch miesięcy został zużyty prąd za kwotę 7.422,82 zł. Faktury wystawione za okresy poprzedzające bezpośrednio okres od 20 lutego 2023r. do 13 kwietnia 2023r. były wystawiane na kwoty nieprzekraczające kwoty 100,00 zł. Powód wezwany do wskazania, w jaki sposób została wyliczona należność objęta fakturą nr (...) nie wykonał tego zobowiązania. Sąd podkreślił przy tym, że sama faktura nie jest dowodem na to, jaka ilość prądu została zużyta - zwłaszcza w sytuacji kwestionowania tej okoliczności. Dowodem takim mógłby być odczyt licznika prądu, którego powód nie przedstawił, a Sąd nie miał obowiązku wzywania powoda (przedsiębiorcy reprezentowanego przez profesjonalnego pełnomocnika) do uzupełnienia materiału dowodowego.

Sąd podkreślił nadto, że zgodnie z zasadami procesu cywilnego ciężar gromadzenia materiału dowodowego spoczywa na stronach (art. 232 k.p.c., art. 3 k.p.c., art. 6 k.c.), a zatem powód, winien wykazać, że przysługuje mu wobec pozwanej roszczenie w wysokości dochodzonej pozwem. Sąd uznał, że powód ograniczył się do przedstawienia faktur, nie przedstawiając żadnych innych dokumentów, które pozwalałyby przyjąć, że należności wskazane w spornej fakturze zostały naliczone prawidłowo. To, zdaniem sądu, przemawia za uznaniem, że roszczenie powoda jako nie poddające się weryfikacji i nie wykazane po myśli art. 6 k.c. nie zasługuje na uwzględnienie.

Sąd odstąpił od obciążania pozwanej kosztami procesu na podstawie art. 102 k.p.c. uwzględniając, że żądanie pozwu w znacznej części okazało się nieuzasadnione, a pozwana ma trudną sytuację finansową (poszukuje pracy, ma na utrzymaniu dwoje dzieci).

Apelację od tego orzeczenia wniósł powód zaskarżając wyrok w części, tj. co do punktu 2 i 3 wyroku.

Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.

1.  art. 233 § 1 k.p.c. w zw. z art. 227 k.p.c. poprzez dowolną - a nie swobodną – ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w szczególności: umowy kompleksowej, faktury VAT nr (...), zeznań strony pozwanej, co skutkowało błędnym przyjęciem przez Sąd I Instancji, iż Powód nie wykazał zasadności roszczenia wynikającego z faktury VAT nr (...), w sytuacji gdy zużycie energii elektrycznej wskazane w fakturze koresponduje z tym wskazanym w dokumencie dane odczytowe, a strona pozwana nie przedstawiła dowodów celem wykazania zawyżenia zużycia energii elektrycznej;

2.  art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż Powód nie wykazał zasadności roszczenia wynikającego z faktury VAT nr (...), jednocześnie dając wiarę zeznaniom strony pozwanej, iż nieruchomość, do której Powód dostarczał energię elektryczną była niezamieszkana w okresie od 20.02.2023 r. do 13.04.2023 r., w sytuacji gdy strona pozwana nie przedstawiła żadnych dowodów na powyższe. Co więcej strona pozwana nie wykazała, że zużycie energii elektrycznej w ww. okresie jest zawyżone, układ pomiarowy jest niesprawny albo że doszło do nielegalnego poboru energii elektrycznej, a zgodnie z umową strona pozwana zobowiązana była do wskazywania wszelkich nieprawidłowości w działaniu układu pomiarowo-rozliczeniowego i terminowego regulowania należności;

3.  art. 102 k.p.c. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że w sprawie zachodzą szczególnie uzasadnione okoliczności uzasadniające odstąpienie od obciążenia kosztami procesu strony pozwanej, w sytuacji gdy strona pozwana nie przedstawiła dokumentacji potwierdzającej jej trudną sytuację finansową, w tym status osoby bezrobotnej, w konsekwencji jej twierdzenia należy uznać jako nieudowodnione.

Na tych podstawach wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz uwzględnienie powództwa w całości, tj. zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty 6.859,02 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 09.04.2024 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów postępowania od Pozwanego na rzecz Powoda, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za obie instancje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zakwalifikował roszczenia powoda przyjmując podstawę prawną swego rozstrzygnięcia przywołane przepisy prawne, a następnie ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne.

Ustalenia te Sąd Okręgowy przyjmuje za własne.

Wbrew stanowisku stron, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i za chybione należało uznać zarzuty dotyczące dokonania niewłaściwej oceny zebranego materiału dowodowego. Ustalenia te znajdują oparcie w treści zebranych w sprawie dowodów dlatego też Sąd Okręgowy podziela je i uznaje za własne. Oceniając wiarygodność przeprowadzonych dowodów Sąd Okręgowy nie przekroczył granicy swobodnej oceny dowodów określonej przepisem art. 233 § 1 k.p.c. Ugruntowany jest w orzecznictwie pogląd podzielany również przez sąd orzekający, że ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz reguł logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny, i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, a następnie odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Błąd w ustaleniach faktycznych następuje, gdy zachodzi dysharmonia pomiędzy materiałem zgromadzonym w sprawie a konkluzją, do której dochodzi sąd na skutek przeinaczenia dowodów oraz wszelkich wypadków wadliwości wynikających z naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. Przepis ten byłby naruszony, gdy ocena materiału dowodowego koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania. Tak rozumianego zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń sądu z treścią materiału dowodowego Sądowi pierwszej instancji skutecznie zarzucić nie można. W celu skutecznego podniesienia takiego zarzutu apelujący winien wykazać argumentami natury jurydycznej, że Sąd I instancji uchybił konkretnym kryteriom oceny dowodów wynikającym z cyt. przepisu.

Tymczasem skarżące uzasadniając podniesione zarzuty naruszenia art. 233 § 1 k.p.c. nie wykazują aby Sąd uchybił stawianym powyżej wymaganiom, wskazując, ze Sąd I instancji dokonał dowolnej oceny materiału dowodowego skutkującej uznaniem za niewiarygodne zeznań pozwanej A. J. w zakresie dotyczącym zawarcia przez skarżącą z pełnomocnikiem poprzednich właścicieli nieruchomości objętej powództwem ustnej umowy najmu lokalu mieszkalnego.

Sąd Rejonowy zasadnie jednak przyjął, że pozwana nie udowodniła przysługującego jej prawa do lokalu. Zgodnie bowiem z art. 6 k.c., obowiązek złożenia dowodu na poparcie swych twierdzeń spoczywa na stronie dochodzącej swych roszczeń. Obowiązkiem powoda było wykazanie, że nabył konkretne wierzytelności oraz udowodnienie ich powstania.

Zgodnie z art. 3 k.p.c. strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami, dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody. Przytoczona powyżej regulacja prawna, w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 1 marca 1996r. o zmianie Kodeksu postępowania cywilnego, rozporządzeń Prezydenta Rzeczypospolitej - Prawo upadłościowe i Prawo o postępowaniu układowym, Kodeksu postępowania administracyjnego, ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 1996r. Nr 43, poz. 189) na mocy której skreślono § 2, nie obciąża sądu obowiązkiem dążenia do wykrycia prawdy obiektywnej (materialnej) bez względu na procesową aktywność stron.

Nadto podkreślić należy, że stosownie do art. 232 k.p.c. to na stronach ciąży obowiązek przedstawienia dowodów dla stwierdzenia faktów z których wywodzą skutki prawne, a skoro ten uprawnienia tego nie wykonał prawidłowo, nie może usprawiedliwiać się przerzuceniem odpowiedzialności za postępowanie dowodowe na Sąd. Wskazany powyżej ciężar dowodu w znaczeniu formalnym uzupełnia ciężar dowodu w znaczeniu materialnym wyrażony w art. 6 k.c., który nakłada na stronę ciężar udowodnienia faktów, z których wywodzi ona skutki prawne. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 listopada 2007r., (II CSK 293/07), ciężar udowodnienia faktu należy rozumieć z jednej strony jako obarczenie strony procesu obowiązkiem przekonania sądu dowodami o słuszności swoich twierdzeń, a z drugiej konsekwencjami poniechania realizacji tego obowiązku, lub jego nieskuteczności. Tą konsekwencją jest zazwyczaj niekorzystny dla strony wynik procesu.

Sąd I instancji oceniając zaoferowane przez powoda dowody uznał, że nie dają one podstaw do obciążenia pozwanej kwotą wynikającą z faktury (...) na kwotę 7.422,82 zł. Dokument ten wskazywał, że w okresie od 20 lutego 2023r. do 13 kwietnia 2023r., pozwana zużyła energię elektryczną za kwotę 7.422,82 zł. Nadto z dokumentu tego wynika, że odczyt energii elektrycznej był dokonany fizycznie lub zdalnie przez upoważnionego pracownika. Niemniej jednak, dokument ten również wskazuje, że poprzedni odczyt również został dokonany w ten sam sposób (k. 57). Nadto Sąd słusznie wskazał, że pozwana w poprzednich okresach rozliczeniowych zużywała energii elektrycznej w kwocie od 77 do 90 zł. Tym samym, tak znaczny wzrost zużycia energii elektrycznej, przy uwzględnieniu, że odczyty te były dokonywane przez upoważnionego pracownika powoda, nie jest prawdopodobny w takim stopniu aby mógł zostać uznany, za udowodniony.

Powód, co istotne, pomija, że zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 11 lipca 2024r., powód został zobowiązany do wskazania, w jaki sposób została wyliczona należność objęta fakturą (...) w terminie 14 dni pod rygorem skutków z art. 233 § 2 k.p.c. Odpis tego zarządzenie został doręczony pełnomocnikowi powoda w dniu 1 sierpnia 2024r. Odpowiadając natomiast na to zobowiązanie, powód jedynie oświadczył, że kwota ta została pomniejszona o wpłatę dokonaną przez pozwaną w kwocie 563,80 zł.

Zgodnie z art. 233 § 2 k.p.c. Sąd oceni na tej samej podstawie (według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału), jakie znaczenie nadać odmowie przedstawienia przez stronę dowodu lub przeszkodom stawianym przez nią w jego przeprowadzeniu wbrew postanowieniu sądu. W ocenie Sądu Okręgowego, skoro powód pominął powyższe zobowiązanie, nie sposób było zweryfikować prawidłowości ustalenia zużycia energii elektrycznej przez pozwaną. Tym samym oddalenie dalszej części dochodzonego roszczenia wynikało z zaniechania przez powoda jego udowodnienia, a nie naruszenia przez Sąd I instancji zasady swobodnej oceny dowodów.

Odnosząc się natomiast do zastosowania przez Sad I instancji art. 102 k.p.c., wskazać należy, że zgodnie z art. 102 k.p.c. w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami.

Przytoczona regulacja prawna, jako przepis szczególny do wskazanego powyżej art. 98 k.p.c., winna być stosowana w wyjątkowych sytuacjach, na co zresztą wskazuje redakcja art. 102 k.p.c. Ocena, czy takie przesłanki wystąpiły powinna być zawsze dokonywana w całokształcie okoliczności, które uzasadniałyby odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 1974 r., II CZ 223/73).

W doktrynie i orzecznictwie, jako okoliczności uzasadniające zastosowanie art. 102 k.p.c., wskazuje się te związane z samym przebiegiem postępowania, ale również dotyczące stanu majątkowego i sytuacji życiowej strony. Niemniej jednak, trudna sytuacja ekonomiczna strony przegrywającej, nawet tak niekorzystna, że strona bez uszczerbku dla utrzymania własnego i członków rodziny nie byłaby w stanie ponieść kosztów, nie stanowi samodzielnej podstawy zwolnienia - na podstawie art. 102 k.p.c.- od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi, chyba że na rzecz tej strony przemawiają dalsze szczególne okoliczności, które same mogłyby być niewystarczające, lecz łącznie z trudną sytuacją ekonomiczną wyczerpują znamiona wypadku szczególnie uzasadnionego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 10 sierpnia 2012r., I ACa 316/12; postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 29 czerwca 2012r., I ACz 961/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 12 grudnia 2014r., I ACa 1050/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 13 listopada 2014r., I ACa 596/14).

Sąd I instancji uznał, że za nieobciążaniem pozwanych kosztami postępowania przemawia zarówno trudna sytuacja materialna, rodzinna pozwanej, ale również to, że roszczenie zostało uznane tylko w niewielkiej części. Sąd Okręgowy ocenę tę podziela i nie stwierdza, aby okoliczności wskazane przez Sąd I instancji świadczyły o błędnym zastosowaniu tej normy prawnej.

Z tych względów Sąd Okręgowy oddalił apelacje na podstawie art. 385 k.p.c.

SSO Andrzej Dyrda