Pełny tekst orzeczenia

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 613/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 roku w sprawie o sygn. akt VIII K 974/18 w sprawie R. K..

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. - obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. - obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. - błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. - rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2. STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

rażącej niewspółmierności kary

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

Z uwagi na stwierdzenie z urzędu wystąpienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej zarzut apelacji nie podlegał rozpoznaniu.

3. OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżenia
i podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k., art. 440 k.p.k.).

Art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 17 § 1 pkt. 6 k.p.k., w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

1.  Sąd okręgowy dokonując kontroli odwoławczej stwierdził wystąpienie bezwzględnej przesłanki w postaci przedawnienia karalności czynów zarzucanych (...) K..

2.  Czyny zarzucane R. K. dotyczyły przestępstw karnoskarbowych określonych w art. 54 § 1 k.k.s. zagrożonych karą grzywny do 720 stawek dziennych albo karze pozbawienia wolności, albo obu tym karom łącznie.

3.  Zgodnie z art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s. karalność przestępstwa skarbowego ustaje, jeżeli od czasu jego popełnienia upłynęło 10 lat, gdy czyn stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą pozbawienia wolności przekraczającą 3 lata. Dodatkowo art. 44 § 2 k.k.s. stanowi, że karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie tej należności.

4.  Treść art. 44 § 5 k.k.s. stanowi, że jeżeli w okresie tych 10 lat (art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s.) wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy, karalność popełnionego przez niego przestępstwa skarbowego ustaje z upływem 10 lat od zakończenia tego okresu.

5.  W sytuacji modelowej przedawnienie czynów zarzucanych R. K. nastąpiłoby zatem z dniem 31 grudnia 2034 roku.

6.  Na wstępie rozważań dotyczących tej kwestii należy zauważyć, że zwrot „wszczęto postępowanie przeciwko sprawcy”, użyty w treści art. 44 § 5 k.k.s., jest równoznaczny znaczeniowo ze sformułowaniem „wszczęto postępowanie przeciwko osobie”, którym operował przepis art. 102 k.k. w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 marca 2016 r. Oznacza to, że wszczęcie postępowania in personam w sprawach o przestępstwa skarbowe następuje z chwilą wydania postanowienia o przedstawieniu zarzutów, co wymaga kumulatywnego spełnienia trzech warunków: sporządzenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, ogłoszenia go niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchania go, za wyjątkiem sytuacji, gdy ogłoszenie i przesłuchanie nie jest możliwe z powodu ukrywania się podejrzanego lub jego nieobecności w kraju ( por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 2 września 2016 r., III KK 97/16, LEX nr 2135815, z dnia 5 marca 2014 r., IV KK 341/13, LEX nr 1444341, z dnia 3 grudnia 2013 r., V KK 145/13, LEX nr 1427291).1

7.  Sąd odwoławczy z urzędu dokonał oceny czynności procesowych dokonanych przez organ karnoskarbowy, gdyż koniecznym było ustalenie, czy doszło do przedłużenia terminu przedawnienia karalności w oparciu o przepis art. 44 § 5 k.k.s. Ta okoliczność ma bowiem znaczenie dla stwierdzenia możliwości prowadzenia postępowania karnego przeciwko R. K.. Tym samym należało ustalić, czy:

a.  sporządzono postanowienie o przedstawieniu zarzutów,

b.  ogłoszono go niezwłocznie podejrzanemu,

c.  przesłuchano go

d.  w przypadku braku ogłoszenia i przesłuchania  czy powodem było ukrywanie się podejrzanego lub jego nieobecność w kraju.

8.  Dokumentacja zawarta w aktach sprawy o sygnaturze postępowania przygotowawczego o sygn. RKS–1696/2018/448000 (...), PR 1 Ds. 293.2018, następnie VIII K 974/18 Sądu Rejonowego dla Warszawy PragiPółnoc wskazuje, że w dniu 23 sierpnia 2018 roku sporządzono postanowienie o przedstawieniu zarzutów. Natomiast postanowienie to nie jest tożsame z zarzutami wskazanymi w skierowanym do sądu akcie oskarżenia, gdyż nie wymieniono w nim szczegółowo rachunków bankowych. Ta uwaga jest istotna, gdyż organ postępowania przygotowawczego objął postępowaniem wpływy na wybrane rachunki prowadzone na rzecz R. K. i prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.

9.  Po sporządzeniu tego postanowienia oskarżyciel nie podjął czynności mających na celu ogłoszenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów. Po sporządzeniu postanowienia R. K. nie został bowiem wezwany na przesłuchanie w charakterze podejrzanego.

10.  Wezwanie znajdujące się na k. 143 z datą identyczną jak postanowienie o przedstawieniu zarzutów wskazuje, że oskarżyciel wezwał R. K. w charakterze świadka. Biorąc pod uwagę datę wysłania wezwania – 24 sierpnia 2018 roku oraz wskazaną datę czynności – 5 września 2018 roku ze zdziwieniem należy odnotować brak reakcji oskarżyciela na informacje zwrotne widniejące na wezwaniu. Jak wynika z adnotacji poczty pierwsze awizo wystawiono 29 sierpnia 2018 roku, natomiast przesyłkę awizowano powtórnie w dniu 6 września 2018 roku, czyli po dacie planowanej czynności przesłuchania. Już od samego początku wiadomym było, że 12dniowy termin uniemożliwiał doręczenie przesyłki, przed wyznaczonym terminem czynności, przez awizo. Organ skarbowy miał tego świadomość, co wskazuje, że wezwanie było czynnością pozorną. Czynności wezwania R. K. nie ponowiono.

11.  Sąd zauważa również, że adres, na który skierowana była korespondencja, to jest ul. (...) w W. nie był jedynym znanym organowi prowadzącemu postępowanie przygotowawcze, co więcej był adresem nieaktualnym. Jak wynika z akt sprawy R. K. zgłosił rozpoczęcie działalności gospodarczej od dnia 17 czerwca 2013 roku pod firmą (...) R. K. i określił adres miejsca prowadzenia tej działalności, będący również adresem korespondencyjnym właśnie przy ul. (...) w W.. Następnie kilkukrotnie zmieniał adres i nazwę firmy prowadzonej działalności. W dniu 31 lipca 2013 r. dokonał zmiany adresu prowadzenia działalności gospodarczej i korespondencyjnego na W. ul. (...), Wiśniowy Business Park (...). W dniu 10 września 2013 r. dokonał zmiany nazwy firmy na (...) R. K. i adresu prowadzenia działalności gospodarczej na Al. (...), W.. W dniu 25 października 2013 roku dokonał zmiany nazwy firmy na (...) R. K. i adresu prowadzenia działalności gospodarczej i korespondencyjnego na W. ul. (...). Skoro zakresem postępowania podatkowego była prowadzona powyższa działalność gospodarcza oskarżyciel winien wysłać wezwania na przesłuchanie w charakterze podejrzanego (nie świadka) na ostatni wskazany adres i dokonać ustaleń, czy faktycznie pod tym adresem, jak i innymi R. K. odbiera korespondencję.

12.  Choć to nie wynika wprost z akt sprawy uznać należy, że R. K. nie stawił się na przesłuchanie w charakterze świadka.

13.  Następnie oskarżyciel ani razu nie wezwał R. K. na przesłuchanie w charakterze podejrzanego, gdyż brak jest takich dokumentów w aktach sprawy.

14.  Idąc dalej brak stawiennictwa na wezwanie w charakterze świadka nie może być uznany za podstawę uprawniającą do wnioskowania, że R. K. ukrywał się przed organami postępowania przygotowawczego.

15.  W doktrynie zasadnie wskazuje się bowiem, że do uznania, że podejrzany ukrywa się nie jest wystarczające jego niestawiennictwo na wezwanie bez usprawiedliwienia (nawet w charakterze podejrzanego, nie mówiąc o świadku – dop. wł.). W takiej sytuacji wchodzi bowiem w grę zarządzenie zatrzymania i przymusowego doprowadzenia tej osoby (R. A. Stefański (w:) Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz do art. 167- 296, pod red. R. A. Stefańskiego i S. Zabłockiego, WKP 2019, komentarz do art. 279, teza 6).

16.  Żadnych takich czynności nie podjęto i w toku tego postępowania nie czyniono żadnych ustaleń co do faktycznego miejsca zamieszkania R. K..

17.  Można wnioskować, że oskarżyciel ustalając okoliczność, że R. K. ukrywa się oparł się na dokumentach ze sprawy prowadzonej przez Prokuraturę Okręgową w Płocku. Do akt dołączono bowiem postanowienie o zastosowaniu w dniu 30 marca 2015 roku tymczasowego aresztowania w innej sprawie i poszukiwaniu podejrzanego listem gończym.

18.  Uwadze oskarżyciela umknął jednakże fakt, że postanowienie to zostało wydane trzy lata wcześniej, a z jego uzasadnienia wynika, że R. K. podał w tamtym postępowaniu adres pobytu na terytorium C. i poinformował, że będzie pozostawał w kontakcie z ambasadą. Można było zatem dokonać weryfikacji takich informacji i ustalić, czy po trzech latach faktycznie R. K. w dalszym ciągu pozostaje poza granicami kraju.

19.  Brak podjęcia jakichkolwiek czynności przez oskarżyciela co do ogłoszenia postanowienia o przedstawieniu zarzutów, wszczęcia poszukiwań, bądź procesowego ustalenia, że w toku toczącego się w tej sprawie postępowania, R. K. przebywa poza granicami kraju prowadzi do daleko idących konsekwencji procesowych.

20.  Nie dochodzi bowiem do przedłużenia terminu przedawnienia karalności w oparciu o przepis art. 44 § 5 k.k.s., gdyż brak jest zaistnienia przesłanki „wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy”.

21.  Należy powtórzyć, że wszczęcie postępowania przeciwko sprawcy jest tożsame z wszczęciem postępowania in personam co, zgodnie z art. 71 § 1 k.p.k. oraz art. 313 § 1 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s., następuje z chwilą wydania postanowienia o przedstawieniu osobie zarzutów, ogłoszenia go niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchania go, chyba że nie jest to możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju, lub też gdy bez wydania takiego postanowienia postawiono określonej osobie zarzut i przystąpiono do jej przesłuchania w charakterze podejrzanego.2

22.  Tylko procesowe ustalenie w danej sprawie, że podejrzany przebywa poza granicami kraju lub ukrywa się przed organami procesowymi umożliwiałoby uznanie, że mimo braku dopełnienia czynności związanych z ogłoszeniem postanowienia o przedstawieniu zarzutów i przesłuchaniem w charakterze podejrzanego, doszło do wszczęcia przeciwko niemu postępowania karnego skarbowego przed upływem terminu przedawnienia wskazanego w art. 44 § 1 pkt 2 k.k.s.

23.  Samo sporządzenie postanowienia o przedstawieniu zarzutów nie jest wystarczające do przedłużenia terminu przedawnienia w myśl art. 44 § 5 k.k.s.

24.  Powyższe wywody prowadzą do konkluzji, że skoro nie dokonano czynności procesowych polegających na ogłoszeniu niezwłocznie podejrzanemu postanowienia o przedstawieniu zarzutów i nie przesłuchano go do dnia 31 grudnia 2024 roku nie doszło do „wszczęcia postępowania przeciwko sprawcy” w rozumieniu art. 44 § 5 k.k.s.

25.  Przechodząc dalej należy podnieść, że zgodnie z art. 70 § 1 wyżej wymienionej ustawy zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast art. 70 § 6 pkt 1 ustawy stanowi, że termin przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania.

26.  Kolejno art. 70c ustawy wskazuje, że organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadamia podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 i 1a, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia.

27.  Tym samym przepisy prawa przewidują następujące okoliczności zawieszenia okresu przedawnienia przestępstwa skarbowego:

a)  wszczęcie postępowania w sprawie o to przestępstwo (art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej),

b)  zawiadomienie podatnika o wszczęciu postępowania wiążącego się z niewykonaniem tego zobowiązania (art. 70 § 6 pkt 1 ordynacji podatkowej),

c)  zawiadomienie podatnika o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia (art. 70c ordynacji podatkowej).

28.  Jak wynika z akt sprawy organ podatkowy w dniu 23 maja 2018 roku postanowił wszcząć z urzędu postępowanie podatkowe w sprawie prawidłowości rozliczenia z budżetem państwa podatku od towarów i usług za okres od 1 stycznia 2013 roku do 31 grudnia 2013 roku (k. 7).

29.  W dniu 22 sierpnia 2018 roku wszczęto śledztwo w sprawie niezłożenia deklaracji PIT 36 za 2013 r. (k. 131).

30.  Zawiadomienie o wszczęciu postępowania podatkowego dotyczącego podatku VAT zostało wysłane R. K. na adres A. K., a nie ostatni wynikający z prowadzonej działalności gospodarczej i było ono podwójnie awizowane.

31.  Zawiadomienia o wszczęciu śledztwa w sprawie niezłożenia deklaracji PIT 36 nie przesłano podatnikowi.

32.  Tym samym z akt sprawy nie wynika, by wykonano obowiązek określony w art. 70c ordynacji podatkowej.

33.  Wobec nie wykonania przez organ podatkowy obowiązków wynikających z ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa bieg terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych nie uległ zawieszeniu.

34.  Biorąc powyższe pod uwagę zobowiązania podatkowe objęte niniejszym postępowaniem przedawniły się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku, czyli z dniem 31 grudnia 2019 roku.

35.  Zgodnie z treścią art. 44 § 2 k.k.s. karalność przestępstwa skarbowego polegającego na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej ustaje także wówczas, gdy nastąpiło przedawnienie tej należności.

36.  Przepis ten wskazuje, iż karalność przestępstw skarbowych, które polegają na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie należności publicznoprawnej, ustaje nie tylko wtedy, gdy upłynie termin przedawnienia określony w kodeksie karnym skarbowym, lecz także wówczas, gdy doszło do przedawnienia tej należności.3

37.  Reasumując analiza akt sprawy prowadzi do wniosku, że w niniejszej sprawie nie doszło do zawieszenia biegu przedawnienia, gdyż podatnik nie został powiadomiony o wszczęciu postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe wiążące się z niewykonaniem tego zobowiązania ani o skutkach tego wszczęcia. Tym samym wobec należności publicznoskarbowe objęte tym postępowaniem przedawniły się z dniem 31 grudnia 2019 roku. Z tym dniem ustała też karalność przestępstw skarbowych polegających na uszczupleniu lub narażeniu na uszczuplenie tych należności publicznoprawnych.

38.  Nawet jeżeli przyjąćby inną argumentację, choć sąd odwoławczy jej nie dostrzega, i tak doszło do przedawnienia karalności zarzucanych przestępstw skarbowych, gdyż nie doszło do przedłużenia terminu przedawnienia, na podstawie art. 44 § 5 k.k.s. W tej wersji czyny przypisane R. K. przedawniły się najdalej z upływem dnia 31 grudnia 2024 r.

39.  Reasumując wyrok sądu pierwszej instancji został wydany pomimo zaistnienia przeszkody procesowej z art. 17 § 1 pkt 6 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s. i w konsekwencji obarczony jest wadą stanowiącą bezwzględną przyczynę odwoławczą (art. 439 § 1 pkt 9 k.p.k. w zw. z art. 113 § 1 k.k.s.).

4.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

4.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

4.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

☒ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

Argumentacja w punkcie 4 uzasadnienia.

5.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Lp.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

III.

zasądzono od Skarbu Państwa na rzecz adw. D. T. kwotę 1.033,20 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę z urzędu w II instancji oraz podatek VAT.

6.  Koszty Procesu

Wskazać oskarżonego.

Przytoczyć okoliczności.

R. K.

wydatkami za postępowanie w sprawie obciąża Skarb Państwa.

7.  PODPIS

SSO Jacek Matusik SSA (del.) Anna Kalbarczyk SSO Justyna Dołhy

1.1.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wyrok Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie z dnia 16 kwietnia 2019 r., sygn. akt VIII K 978/18 w sprawie R. K..

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana