Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 15 października 2024 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Zygmunt Drożdżejko

Protokolant: Iwona Mrazek

po rozpoznaniu w dniu 15 października 2024 r. w Krakowie na rozprawie

sprawy z powództwa P. S.

przeciwko Skarbowi Państwa-Wojewodzie (...) w K.

o zapłatę odszkodowania

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach

z dnia 8 lutego 2023 r. sygn. akt I C 1453/21

1.  oddala apelację;

2.  koszty postępowania apelacyjnego wzajemnie znosi.

Sygn. akt I A Ca 1001/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 15 października 2024r.

Powód P. S. w pozwie z dnia 14 czerwca 2021 roku wnosił o zasądzenie od Skarbu Państwa-Wojewody (...) w K. kwoty 564,112 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia 8 grudnia 2020 roku oraz zasądzenie kosztów procesu. Żądanie powództwa motywował tym, że na terenie wsi B. istniała do 1944 roku nieruchomość, która miała powierzchnię 307,10 hektarów objęta księgą hipoteczną jako D. Ziemskie B.. W dacie wejścia w Zycie dekretu PKWN o reformie rolnej z dnia 6 września 1944 roku a to w dacie 13 września 1944 roku jedynym właścicielem (...) B. była E. H. (1) babka powoda. Wojewoda (...) ustalił, iż powód na mocy dziedziczenia 1/6 część masy spadkowej jaka została zabrana mu bezprawnie w trybie dekretu PKWN o reformie rolnej. Jak to wynika z treści decyzji Wojewody (...) z dnia 15 stycznia 2020 roku nieruchomość będąca do dnia wejścia w życie dekretu o przeprowadzeniu reformy rolnej , zajęta pod dawny park dworski wraz z budynkami dworu , pochodząca z dawnego majątku (...) B. stanowiąca działkę ewidencyjną nr (...) o powierzchni 2.2300 ha położoną w obrębie (...) B. , gmina (...) , powiat (...). Nie podpada pod działanie przepisów art.2 ust.1 lit.e dekretu (...) Komitetu (...) z dnia 6 września 1944 r o przeprowadzeniu reformy rolnej. ( Dz.u. z 1945 r nr 3 poz. 13 ze zmianami) Przedmiotowa nieruchomość została zakwalifikowana jako podpadająca reformie rolnej w sposób bezprawny. W okresie istnienia w Polsce ustroju komunistycznego możliwość dochodzenia przez powoda jego roszczeń o zwrot nieruchomości czy też odszkodowania była prawnie wykluczona. W tej sytuacji biorąc pod uwagę treść art.121 pkt.4 k.c. w tym okresie termin dochodzenia jakichkolwiek roszczeń przez powoda , mających związek z bezprawnym zabraniem przedmiotowej nieruchomości był wykluczony. Zdaniem powoda dotychczasowe orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego jak również Naczelnego Sądu Administracyjnego, w szczególności uchwała z dnia 10 stycznia 2011 roku w sprawie (...) wskazują, od kiedy powód mógł skutecznie wystąpić do Wojewody (...) z wnioskiem o wydanie dołączonej do pozwu decyzji. Wskazywał także, że osoby pokrzywdzone reformą rolną wyczekiwały na pojawienie się ustawy reprywatyzacyjnej. Zdaniem powoda przedawnienie roszczenia powinno być liczone od daty ostatecznej „decyzji nadzorczej” stwierdzającej nieważność decyzji stwierdzającej nieważność decyzji o wydanej z naruszeniem przepisu art.156§1 k.p.a, która stanowi prejudykat.

Pozwany Skarb Państwa reprezentowany przez Wojewodę (...) zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Wskazywał, że Skarb Państwa wszedł w posiadanie spornej nieruchomości w usprawiedliwionym wedle stanu faktycznego na rok 1945 roku przekonaniu, że służy mu tytuł własności nieruchomości. Skarb Państwa zajął cały majątek ziemski jako spełniający normę obszarową dekretu. W latach powojennych zastany język prawny dawał istotne podstawy do interpretacji, że nieruchomość ziemska obejmowała również część nieruchomość tzw. „pałacowo-parkową”. Podnosił, że powód nie precyzuje podstawy prawnej na której opiera swoje żądanie. Kwestionował wartość nieruchomości. Podniósł zarzut prekluzji roszczenia oraz zarzut przedawnienia.

Wyrokiem z dnia 8 lutego 2023r. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił powództwo (I); nie obciążył powoda P. S. kosztami procesu.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Wojewódzki Urząd Ziemski w K. wydał zaświadczenie pismem z dnia 29 października 1946 roku, że nieruchomość ziemska B. stanowiąca własność E. H. (1) w tym działka ewidencyjna nr (...) o powierzchni 2.2300 ha położoną w obrębie (...) B. podpada pod działanie art.2 ustęp 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej, co skutkowało przejściem własności na rzecz Skarbu Państwa bez żadnego wynagrodzenia, a ciążące na tej nieruchomości długi i ciężary zgodnie z art.1 punkt 2 dekretu z dnia 8 sierpnia 1946 roku uległy wykreśleniu z działu III i IV wykazu hipotecznego. W chwili wydania zaświadczenia była objęta ograniczeniami i zabezpieczeniami między innymi wpis kaucyjny na kwotę 31.900 złotych na rzecz Banku (...) Oddział w R., wpis kaucyjny na kwotę 20.000 złotych na rzecz (...) (...) (...)Spółdzielni (...)w O. , wpis kaucyjny na kwotę 12.000 złotych na rzecz Fabryki (...) S.A. w R., wpis kaucyjny na kwotę 110.000 złotych na rzecz Państwowego Banku (...) w W. wpis na kwotę 12.000 złotych na rzecz Państwowego Banku (...) Oddział w K. oraz oprocentowane pożyczki w listach zastawnych na łączną kwotę 24.600 złotych. W 1934 roku oszacowano wartość dóbr B. na kwotę 237.000 złotych. Sąd Rejonowy w O. postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2005 roku stwierdził, że spadek po E. H. (1) z domu J. zmarłej w dniu 11 grudnia 1970 roku w O. na podstawie ustawy nabyły dzieci spadkodawczyni Z. S. w ½ części oraz w miejsce T. H. zmarłego w dniu 9 maja 1945 roku, jego dzieci D. M., M. Ł. oraz E. H. (2) po 1/6 każdy z nich. Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w P. z dnia 13 czerwca 2002 roku stwierdzono, że spadek po Z. S. nabyli A. S. (1), i powód P. S. po 1/3 części oraz R. S., A. S. (2) i K. S. po 1/9 części. Pismem z dnia 30 stycznia 2018 roku E. H. (2) złożył wniosek o wydanie decyzji stwierdzającej, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów art.2 ustęp 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. Wojewoda (...) po rozpatrzeniu wniosku E. H. (2) decyzją z dnia 15 stycznia 2020 roku znak (...) orzekł, że nieruchomość zajęta pod dawny park wraz z budynkiem dworu, pochodząca z majątku (...) B., stanowiąca aktualną działkę ewidencyjną nr (...) o powierzchni 2.23 ha położoną w obrębie (...) B. nie podpada pod działanie art.2 ustęp 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej. ( Dz.U. z 1945 r Nr 3 poz.13 z póź. zm.).

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Powództwo nie jest zasadne. Przede wszystkim za uzasadniony uznać należy zarzut przedawnienia roszczenia, co skutkuje oddaleniem powództwa. Podzielić należy stanowisko pozwanego Skarbu Państwa- Wojewody (...), że do biegu terminu przedawnienia ma zastosowanie art.442§1k.c., który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1965 roku. Zgodnie z tym przepisem roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem 3 lat od dnia , w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie ulega przedawnieniu z upływem 10 lat od dnia , w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę. W okresie ostatnich lat, a w szczególności od 4 czerwca 1989 roku nie było żadnych przeszkód uniemożliwiających dochodzenie roszczenia. Wystąpienie na drogę sądową było także możliwe przed uzyskaniem decyzji administracyjnej. Bieg terminu przedawnienia rozpoczął się z chwila powód dowiedział się o szkodzie i o osobie za tę szkodę odpowiedzialną. Nawet przyjmując, że polityczno-ustrojowa sytuacja powodowała, że w rzeczywistości nie było możliwe dochodzenie roszczenia do zmiany ustroju po 4 czerwca 1989 roku stało się to możliwe. Samo złożenie wniosku do Wojewody (...) o wydanie decyzji stwierdzającej, że przedmiotowa nieruchomość nie podpada pod działanie przepisów art.2 ustęp 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej miało miejsce dopiero w 2018 roku, a więc przy znacznym upływie czasu przedawnienia Termin przedawnienia roszczeń odszkodowawczych za szkodę poniesioną wskutek bezprawnego zbycia przez Skarb Państwa nieruchomości wadliwie przejętej na podstawie art. 2 ust. 1 lit. e dekretu (...) Komitetu (...) z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (jedn. tekst: Dz.U. z 1945 r. Nr 3, poz. 13) rozpoczyna bieg od dnia wydania decyzji administracyjnej w trybie § 5 rozporządzenia z dnia 1 marca 1945 r. w sprawie wykonania dekretu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego z dnia 6 września 1944 r. o przeprowadzeniu reformy rolnej (Dz.U. Nr 10, poz. 51 ze zm.) (art. 442 § 1 zdanie pierwsze k.c.), jednak w każdym wypadku roszczenie to ulega przedawnieniu z upływem dziesięciu lat od dnia zbycia nieruchomości (art. 442 § 1 zdanie drugie k.c.).Tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 22 listopada 2012 roku sygn. akt. II CSK 128/12. Sąd w tym orzeczeniu wskazał także, że podniesienie zarzutu przedawnienia nie jest, co do zasady, nadużyciem prawa podmiotowego i Skarb Państwa, mimo że jest podmiotem o szczególnych cechach, ma także interes w tym, by uchylić się od zaspokojenia roszczeń. Tak więc już te okoliczności, które jednoznacznie świadczą o przedawnieniu roszczenia skutkują oddaleniem powództwa. Oceny tej nie zmienia treść zeznań świadka E. H. (2) ( k-488) Wynika z nich , że u powoda jak i pozostałych spadkobierców już od wielu lat istniała świadomość co do powstałej szkody i jej sprawcy. Samo przekonanie, że będzie miała miejsce ustawa reprywatyzacyjna lub przekonanie o politycznych zapewnieniach nie może usprawiedliwiać bezczynności w zakresie przerwania biegu przedawnienia. Tak samo zeznania powoda P. S. ( k-506) wskazują , że powód i inni spadkobiercy od wielu lat istniała świadomość co do powstałej szkody i jej sprawcy. Orzekając o kosztach procesu biorąc pod uwagę jego wynik co powinno skutkować zasądzeniem od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu w postaci kosztów zastępstwa procesowego. Sąd uznał jednak, że w tej sytuacji zastosowanie znajdzie art.102 k.p.c. Przede wszystkim błędne zastosowanie co do przedmiotowej nieruchomości art.2 ustęp 1 lit e dekretu PKWN o przeprowadzeniu reformy rolnej spowodowało u powoda szkodę i poczucie doznanej krzywdy. W subiektywnej ocenie powoda podejmowane działania polityczne czy ustawodawcze mogły spowodować przekonanie co do dobrowolnego zaspokojenia jego szkody. Z tych przyczyn Sąd nie obciążył powoda kosztami zastępstwa procesowego należnymi pozwanemu.

Apelacja powoda.

Powód zaskarżył wyrok w całości i domagał się jego uchylenia i przekazania do ponownego rozpoznania ewentualnie wniósł o jego zmianę i zasadzenie zgodnie z roszczeniem.

Zarzuty:

1.  rażące naruszenie prawa materialnego, a mianowicie art. 442§1 k.c. z jednoczesnym przyjęciem, iż wskazany przez Sąd Okręgowy okres przedawnienia roszczenie powoda rozpoczął swój bieg w dniu 4 czerwca 1989 roku, a co za tym idzie przedawnienie tego roszczenie nastąpiło w dniu 4 czerwca 1999 roku, co pozostaje w całkowitej niezgodzie z poglądem Sadu Najwyższego zaprezentowanym w wyroku z dnia 22 listopada 2012 roku w sprawie II CSK 128/12 cytowanym przez Sąd, gdzie:

a)  Sąd Najwyższy stwierdził w tezie oznaczonej jako 1, iż termin 10 lat liczy się zawsze od dnia zbycia przez Skarb Państwa nieruchomości bezprawie przejętej w ramach reformy rolnej , co w sprawie nie zaistniało, bowiem nie nastąpiło zbycie przez Skarb Państwa tej części nieruchomości, której wartość jest objęta roszczeniem, a zatem nie rozpoczął się w ogóle bieg terminu przedawnienia roszczenia powoda objętego pozwem,

b)  Sad Najwyższy wskazał w omawianym wyroku, iż dla dochodzenie roszczenia odszkodowawczego objętego pozwem konieczne jest ustalenie w drodze decyzji administracyjnej, czy dana nieruchomość, lub jej część, wchodzi w skład nieruchomości ziemskiej o której mowa w art. 2 ust. 1 lit.e dekretu z 1944 roku o przeprowadzeniu reformy rolnej, przy czym decyzja ta wydana w tym trybie ma charakter deklaratoryjny,

c)  całkowite nie rozważenie przez Sad, czy w sytuacji przyjętej przez pozwany Skarb Państwa ,a także Sąd Okręgowy, iż nie doszło nigdy do zbycia przez Skarb Państwa objętej pozwem nieruchomości kto jest obecnie właściciel tej nieruchomości, a przy przyjęcie, iż współwłaścicielem jest w podanym w pozwie zakresie powód, nie udzielenie odpowiedzi na pytanie, czy powód może jak współwłaściciel dochodzić w ramach swego tytułu własności odszkodowania za odebraną mu własność, i czy jego roszczenie zgłoszone w pozwie w takim stanie rzeczy uległo przedawnieniu, a jeśli tak to na jakiej podstawie prawnej,

2.  rażące naruszenie art. 327(1) pkt. 1 i 2 przez

a)  całkowite nie odniesienie się przez Sąd Okręgowy w Kielcach do uzasadnienia złożonego w sprawie pozwu, a w szczególności, w sytuacji przyjęcia w uzasadnieniu pozwu wskazanego w pkt. 1 apelacji wyroku Sadu Najwyższego dnia 22 listopada 2012 roku w sprawie II CSK 128/12 gdzie decyzje Wojewody (...) dnia 15 stycznia 2020 roku o niepodpadaniu pod działanie reformy rolnej działki ewidencyjnej Nr.(...) o powierzchni 2,23 ha jest uznana przez Sąd Najwyższy za prejudykat, a zatem w sprawie zdaniem powoda należy stosować pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uchwale pełnego składu Izby Cywilnej w dnia 31 marca 2011 roku III CZP 112/10 gdzie w pkt. 4 uzasadnienia prawnego dotyczącej tezy pierwszej samej uchwały przyjęto, iż przedawnienie roszczenie byłego właściciela winna być liczone od daty ostatecznej decyzji nadzorczej stwierdzającej nieważność decyzji wydanej z naruszeniem art. 156§1 kpa którą stanowił właśnie ten prejudykat do dochodzenie przez Sądem roszczenie za bezprawie wywłaszczenie, podczas gdy w kwestii reformy rolnej nie było to nawet wywłaszczenie, ale siłowy rozbój komunistycznego państwa, ustalony przez przestępczą organizację nie mająca do tego jakichkolwiek uprawnień jaką była PKWN.

b)  nie uzasadnienie w jakikolwiek sposób odrzucenia poglądu prezentowanego w uzasadnieniu pozwu, iż dopiero uchwała 7 Sędziów NSA z dnia 10 stycznia 2011 roku w sprawie(...)stworzyła podstawę prawną do dochodzenie przed organami administracji wydania decyzji takich jak decyzja a Wojewody (...) w której wydanie powód i postawili spadkobiercy właścicieli majątku B. wystąpili w dniu 30 stycznia 2018 roku, a więc z pewności w okresie 10 lat o jakim mówi art. 442§1 k.c.

c)  całkowite niedostrzeżenie przez Sąd Okręgowy dołączonego do pozwu opracowania dr hab. Katedry Prawa Cywilnego UJ G. T., którego artykuł dołączono do pozwu, a teza tego artykułu była taka, iż brak normy prawnej, która pozwalała by na stwierdzenie przedawnienia roszczenia osób będących w takiej sytuacji procesowej jak powód.

3.  rażące naruszenie art. 5 k.c. przez niezastawanie tego przepisu do zarzutu przedawnienia podniesionego przez pozwany Skarb Państwa, mimo, iż zarzut ten przeczy idei Państwa Prawa prowadząc do wikłanie ludzi w postępowania administracyjne, stwarzające im nadzieje na odzyskanie mniej niż 1 % ich własności w formie odszkodowawczej, do czego prowadzała konieczność uzyskania prejudykatu w postaci decyzji Wojewody (...) z dnia 15 stycznia 2020 roku zapoczątkowanej wnioskiem o wydanie tej decyzji z dnia 30 stycznia 2018 roku, wykazanymi w pozwie deklaracjami nie polityków, jak to interpretuje Sąd Okręgowy, ale organów władzy państwowej, a mianowicie premierów, prezydentów, iż kwestia odszkodowań podniesionych w wyniku reformy rolnej będzie przedmiotem działania ustawy reprywatyzacyjnej, które to zapewnienia trwały do 2015 roku,

Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny dodatkowo ustalił, że nieruchomość objęta pozwem została zbyta w dniu 9.11.1989r. osobie prywatnej.

Dowód : akt notarialny k. 560-561

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:

Apelacja nie jest uzasadniona.

Na wstępie należy wskazać, ze sąd w całości podziela ustalenia faktyczne i przyjmuje je za własne. Sąd Apelacyjny – co do zasady - podziela również przedstawioną przez Sąd Okręgowy interpretację prawną chyba, że coś innego wynika z poniższych wywodów.

Zarzut powoda iż Sąd przyjął, że doszło do sprzedaży nieruchomości nie jest uzasadniony, ponieważ to nie było sporne, ale żeby rozstrzygnąć wszelkie wątpliwości to w tym zakresie sąd uzupełnił postępowanie dowodowe i ustalił, że do sprzedaży doszło.

Sąd Okręgowy trafnie przyjął, że roszczenie jest przedawnione.

Zgodnie z art. 442 kc obowiązującym do dnia 9.08.2007r. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże w każdym wypadku roszczenie przedawnia się z upływem lat dziesięciu od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wyrządzające szkodę (§1). Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dziesięciu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§2).

Zgodnie z art. 442 ¹ kc, który obowiązuje od dnia 10.08.2007r. roszczenie o naprawienie szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym ulega przedawnieniu z upływem lat trzech od dnia, w którym poszkodowany dowiedział się albo przy zachowaniu należytej staranności mógł się dowiedzieć o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia. Jednakże termin ten nie może być dłuższy niż dziesięć lat od dnia, w którym nastąpiło zdarzenie wywołujące szkodę (§1). Jeżeli szkoda wynikła ze zbrodni lub występku, roszczenie o naprawienie szkody ulega przedawnieniu z upływem lat dwudziestu od dnia popełnienia przestępstwa bez względu na to, kiedy poszkodowany dowiedział się o szkodzie i o osobie obowiązanej do jej naprawienia (§2).

Zgodnie z art. 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. „o zmianie ustawy - Kodeks cywilny” do roszczeń, o których mowa w art. 1, powstałych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, a według przepisów dotychczasowych w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, stosuje się przepisy art. 442 ¹ Kodeksu cywilnego.

Zatem aby odpowiedzieć na pytanie który przepis ma zastosowanie należy ustalić czy na dzień 10.08.2007r. roszczenie powoda było przedawnione.

W przedmiotowej sprawie poprzednicy prawni powoda zostali pozbawieni własności w latach 40 XX wieku. Początkowo nieruchomość nie została zbyta, a więc powodowi przysługiwało roszczenie o zwrot nieruchomości, które się nie przedawnia. Zmiana sytuacji nastąpiła dopiero 9.11.1989r. Wtedy doszło do sprzedaży i okazał się niemożliwy zwrot nieruchomości, a poprzednikom prawnym powoda przysługiwało jedynie roszczenie o odszkodowanie. Od tego okresu możliwe było jednak już dochodzenie tego typu roszczeń przed sądem. Owszem dzisiaj okazuje się, że sposób ukształtowania wówczas Sądu Najwyższego nie gwarantował w pełni niezawisłego orzecznictwa, ale generalnie dochodzenie roszczeń było możliwe. Mimo wszystko nie można jednak przyjąć, że roszczenie powoda z góry było skazane na niepowodzenie, tak jak miałoby to miejsce przed 1989r. Zmiany systemowe po 1989r. dotyczyły nie tylko sądów ale i władzy wykonawczej i ustawodawczej. Nastąpiła zmiana systemu. Pierwsze w pełni wolne wybory miały miejsce 27.10.1991r. W wyniku tych wyborów został wyłoniony nowy rząd. Ustrój zmienił się na ustrój demokratyczny z licznymi wadami, ale był to jednak ustrój demokratyczny. Zatem od 9.11.1991r. można było dochodzić roszczeń związanych z zaborem mienia. Nie było to łatwe, nie było to jasne i jednoznaczne, nie było wiadomym czy właściwa droga to droga administracyjna czy tez sądowa. Tym niemniej ludzie próbowali i dochodzili swoich roszczeń. Należy wiec przyjąć, że roszczenie powoda przedawniło się 9.11.2001r. Oznacza to że w przedmiotowej sprawie zastosowanie ma art. 442 kc, a nie art. 442 ¹ kc.

Art. 442 kc wyznacza dwa terminy przedawnienia. Pierwszy termin to termin 3 lat od dowiedzenia się o szkodzie i o sprawcy. W tym zakresie trafnie powód wskazuje, że o szkodzie powód dowiedział się dopiero z decyzji administracyjnej tj. z decyzji z dnia 15 stycznia 2020 roku, trafnie również wskazuje, że decyzja administracyjna jest warunkiem koniecznym dochodzenia roszczenia o odszkodowanie i z tego punktu widzenia roszczenie powoda nie jest przedawnione (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2012r.; II CSK 128/12). Art. 442 kc ustanawiał jednakże jeszcze drugi termin, a mianowicie 10 lat od daty powstania szkody. Bieg tego terminu jest niezależny od daty dowiedzenia się o szkodzie i od daty dowiedzenia się o sprawcy szkody. Zatem może dojść do sytuacji, że poszkodowanemu przedawni się roszczenie nawet jeżeli nie wiedział on o szkodzie i sprawcy. Tak było w przedmiotowej sprawie i roszczenie powoda przedawniło się 9.11.2001r. (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22.11.2012r.; II CSK 128/12).

Może to być poczytane za niesprawiedliwe rozwiązanie, ale remedium na to jest instytucja z art. 5 kc ( Nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony), a zatem możliwym jest podniesienie zarzutu, że powoływanie się na zarzut przedawnienia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Powód w apelacji powołuje się na wątpliwości co do istnienia normy prawnej i powołuje się na opracowanie dr hab. G. T.. Należy jednak zwrócić uwagę, że już 22.11.2012r. Sąd Najwyższy wydał wyrok w którym określił w jaki sposób należy dochodzić roszczeń odszkodowawczych z tytuł pozbawienia prawa własności po II wojnie światowej. Wątpliwości co do podstawy prawnej, same w sobie, nie mogą uzasadniać przyjęcie sprzeczności z zasadami współżycia społecznego podnoszenie zarzutu przedawnienia. To zależy również i od innych okoliczności. W przedmiotowej sprawie brak jednak takich okoliczności. E. H. (2) (kuzyn powoda) wystąpił tylko z jednym pismem w 1991r. Poza tym pozostawał bierny aż do 30.01.2018r., kiedy to ponownie E. H. (2) wystąpił z wnioskiem o stwierdzenie, że nieruchomość nie podpadała pod działanie dekretu (...) Komitetu (...) z 6 września 1944r. Należy podkreślić, że nastąpiło to po ponad 5 latach od dnia wyroku z 22.11.2012r. Powód twierdził, że czekał na rozwiązanie ustawowe, ale przecież skoro ono nie następowało przez 10 lat to należało podjąć jakieś kroki. Przy całkowitej bierności powoda przez 26 lat trudno przyjąć, że powoływanie się przez pozwanego na zarzut przedawnienia jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.

O kosztach postępowania orzeczono na zasadzie art. 102 kpc. Mimo przegranej apelacji sąd nie znalazł podstaw do obciążania tymi kosztami powoda z uwagi na fakt, że obiektywnie powód może czuć się pokrzywdzony działaniem Skarbu Państwa. Z drugiej strony Skarb Państwa musi się liczyć z takimi działaniami.

Mając powyższe na uwadze – na zasadzie art. 385 kpc – orzec należało jak w sentencji wyroku.