Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE

Dnia 23 lipca 2025 r.

Sąd Rejonowy w T. I Wydział Cywilny

w składzie następującym:

Przewodniczący:

asesor sądowy P. K.

Protokolant:

sekretarz sądowy D. Z.

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2025 r. w T.

na rozprawie

sprawy z wniosku M. M. (1)

z udziałem D. J., Gminy M. T., W. M. i W. J.

o stwierdzenie zasiedzenia

postanawia:

I.  Stwierdzić, że M. M. (1) i W. M. w udziale wynoszącym ½ części na zasadzie ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej oraz D. J. i W. J. w udziale wynoszącym ½ części na zasadzie ustawowej małżeńskiej wspólności majątkowej nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 października 2000 roku własność:

a.  nieruchomości obejmującej działkę o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,0051 ha położoną w T., przy ul. (...), w obrębie (...), oznaczoną na stanowiącym integralną część postanowienia projekcie podziału sporządzonym przez geodetę uprawnionego Z. R., wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem (...) (karta 442 akt sprawy), wydzieloną z dotychczasowej działki gruntu o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 4,8723 ha położonej w T., w obrębie (...), ujawnionej w księdze wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych,

b.  nieruchomości obejmującej działkę o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,0105 ha położoną w T., przy ul. (...), w obrębie (...), oznaczoną na stanowiącym integralną część postanowienia projekcie podziału sporządzonym przez geodetę uprawnionego Z. R., wpisanym do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem P. (...).2025.472 (karta 442 akt sprawy), wydzieloną z dotychczasowej działki gruntu o numerze ewidencyjnym (...) o powierzchni 0,2320 ha położonej w T., w obrębie (...), ujawnionej w księdze wieczystej (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w T. VI Wydział Ksiąg Wieczystych,

II.  przyznać na rzecz radcy prawnego A. B. kwotę 3 321 zł (trzy tysiące trzysta dwadzieścia jeden złotych) od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w T. tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni M. M. (1) z urzędu;

III.  nakazać pobrać od wnioskodawczyni M. M. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. kwotę 992,20 zł (dziewięćset dziewięćdziesiąt dwa złote dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych w toku postępowania przez Skarb Państwa;

IV.  odstąpić od obciążenia uczestników postępowania nieuiszczonymi kosztami sądowymi z tytułu opłaty sądowej od wniosku, której wnioskodawczyni nie miała obowiązku uiścić;

V.  ustalić, że w pozostałym zakresie każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.

Uzasadnienie postanowienia z dnia 23 lipca 2025 r. co do punktów III i V

Wnioskiem z dnia 28 września 2023 roku wnioskodawczyni M. M. (2) domagała się stwierdzenia, że wraz z mężem W. M. nabyła przez zasiedzenie z dniem 1 października 2000 roku lub ewentualnie z dniem 30 marca 2006 roku własność nieruchomości gruntowej o powierzchni ok. 161 m ², stanowiącej fragment działek o numerach ewidencyjnych (...) z obrębu 66, położonych w T. przy ul. (...), należącej uprzednio do Gminy M. T. zaznaczonej na schemacie stanowiącym załącznik nr 16 do wniosku. Wnioskodawczyni wniosła także o zasądzenie od uczestnika Gminy M. T. zwrotu kosztów postępowania. We wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wnioskodawczyni zawarła także wniosek o zwolnienie jej od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni wskazała, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, nie jest w stanie również ponieść kosztów pełnomocnika procesowego. Wnioskodawczyni podała, że zarówno ona, jak i jej małżonek są na emeryturze, są niepełnosprawni w stopniu umiarkowanym, lecz opiekują się niepełnosprawną intelektualnie czterdziestotrzyletnią córką. Wnioskodawczyni wskazała, że emerytury oraz renta córki umożliwiają im życie na minimalnym poziomie. Wnioskodawczyni wskazała, że koszty leczenia i rehabilitacji są bardzo wysokie, jej rodzina rzadko korzysta z prywatnej oferty, z trudem dopłaca do wyjazdów w ramach NFZ lub PFRON. Wnioskodawczyni zaznaczyła, że środki finansowe są niezbędne nie tylko na podstawowe potrzeby, ale także na utrzymanie samochodu i paliwo. Codzienne wyjazdy samochodem będące obecnie jedyną formą kontaktu ze światem zewnętrznym dla córki wnioskodawczyni dają korzystne efekty (k. 4-7v).

Postanowieniem z dnia 18 października 2023 roku sąd oddalił wniosek wnioskodawczyni o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu (k. 184).

W ustawowym terminie wnioskodawczyni wniosła zażalenie od powyższego postanowienia zaskarżając je w całości i domagając się jego zmiany poprzez zwolnienie jej w całości od kosztów sądowych i ustanowienie dla niej pełnomocnika z urzędu, ewentualnie wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania (k. 194-196).

Postanowieniem z dnia 15 stycznia 2024 roku Sąd Rejonowy w T. w sprawie o sygn. akt (...) zmienił postanowienie z dnia 18 października 2023 roku w ten sposób, że zwolnił wnioskodawczynię od opłaty od wniosku oraz ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu w osobie radcy prawnego, którego wyznaczy Okręgowa Izba Radców Prawnych w T., zaś w pozostałym zakresie zażalenie wnioskodawczyni oddalił (k. 233).

Na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 21 lutego 2024 roku (k. 241) wnioskodawczyni została wezwana do złożenia do akt sprawy odpisu zupełnego z księgi wieczystej, wypisu z rejestru gruntów, której dotyczy wniosek oraz mapy ewidencyjnej, na której jest ona zaznaczona w terminie tygodniowym od dnia doręczenia wezwania pod rygorem zażądania niezbędnych odpisów przez sąd z urzędu na koszt wnioskodawczyni. Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 26 lutego 2024 roku. Wraz z pismem procesowym z dnia 1 marca 2024 roku (249) pełnomocnik wnioskodawczyni złożył do akt sprawy odpis zupełny z księgi wieczystej nr (...) i wypis z rejestru gruntów dla działki nr (...) stanowiącej własność wnioskodawczyni, a także wniósł w tymże piśmie procesowym o pozyskanie przez sąd wyrysu z mapy ewidencyjnej z urzędu na koszt wnioskodawczyni.

W odpowiedzi na wniosek uczestnik W. M. oświadczył, że popiera wniosek i potwierdza wszystkie opisane w nim okoliczności (k. 256).

Z kolei Gmina M. T. w odpowiedzi na wniosek wniosła o oddalenie wniosku i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych (k. 261).

Sąd Rejonowy w T. z urzędu zwrócił się do Urzędu Miasta T. o wyrys z mapy ewidencyjnej działki o numerze ewidencyjnym (...) z obrębu 67 położonej przy ul. (...) w T., a także wyrys z mapy ewidencyjnej i wypis z rejestru gruntów działek o numerach (...) z obrębu 66 położonych przy ul. (...) w T.. W związku z powyższym wnioskiem, Urząd Miasta T. wystawił dokument obliczenia opłaty (...) (k. 274) na kwotę 260 zł z tytułu udostępnienia materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego – 150 zł z tytułu udostępnienia wypisu z rejestru gruntów i 110 zł z tytułu udostępnienia wyrysu z mapy ewidencyjnej. Kwota 260 zł została tymczasowo wypłacona ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. (k. 279 i 305).

Na rozprawie w dniu 29 maja 2024 roku wnioskodawczyni została zobowiązana do uiszczenia zaliczki na poczet kosztów opinii biegłego z zakresu geodezji w wysokości 3000 zł w terminie dwóch tygodni od dnia rozprawy pod rygorem orzeczenia o obowiązku poniesienia kosztów związanych z wydatkami na opinię biegłego w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji (k. 320).

Wnioskodawczyni uiściła zaliczkę w kwocie 3000 zł w dniu 11 czerwca 2024 roku (k. 332).

Postanowieniem z dnia 3 kwietnia 2025 roku sąd przyznał biegłemu Z. R. kwotę 3 590,10 zł tytułem wynagrodzenia za wykonanie opinii z dnia 28 lutego 2025 roku oraz 142,10 zł tytułem zwrotu poniesionych przez niego wydatków niezbędnych dla wydania opinii (k. 390). Postanowienie nie zostało zaskarżone przez żadną ze stron i uprawomocniło się z dniem 18 kwietnia 2025 roku.

Zarządzeniem z dnia 3 kwietnia 2025 roku (k. 390v) wnioskodawczyni została zobowiązana do uiszczenia zaliczki uzupełniającej w kwocie 732,20 zł w terminie tygodnia od dnia doręczenia zobowiązania pod rygorem rozliczenia kosztu w orzeczeniu kończącym postępowanie. Zobowiązanie zostało doręczone pełnomocnikowi wnioskodawczyni w dniu 7 kwietnia 2025 roku, a termin upłynął bezskutecznie. W związku z tym koszty opinii biegłego w kwocie 732,20 zł w części, w jakiej nie znalazły pokrycia w zaliczce w kwocie 3000 zł uiszczonej przez wnioskodawczynię zostały pokryte tymczasowo ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w T. (k. 415 i 423).

Postanowieniem z dnia 17 kwietnia 2025 roku (k. 404) sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestników D. J. i W. J. w związku z modyfikacją wniosku o stwierdzenie zasiedzenia przez wnioskodawczynię pismem procesowym z dnia 8 kwietnia 2025 roku (k. 402). W. J. i D. J. nie wnieśli odpowiedzi na wniosek, lecz na rozprawie w dniu 23 lipca 2025 roku (k. 447) oświadczyli, że zgadzają się z wnioskiem.

Na rozprawie w dniu 23 lipca 2025 roku pełnomocnik wnioskodawczyni wniósł o zasądzenie kosztów postępowania od Gminy M. T. (k. 448).

Sąd zważył co następuje.

O kosztach postępowania w punkcie V postanowienia Sąd orzekł na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wnioskodawczyni zażądała zasądzenia na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W ocenie sądu brak było jednak podstaw do zastosowania art. 520 § 2 bądź 3 k.p.c. Zgodnie z art. 520 § 2 k.p.c., jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników. W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni i uczestnicy byli w równym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania, bowiem dotyczyło ono nieruchomości, co do której własności stwierdzenia zasiedzenia domagali się wnioskodawczyni i uczestnicy W. M., D. J. i W. J., zaś Gmina M. T. jako dotychczasowy właściciel nieruchomości domagała się oddalenia wniosku. Zgodnie z art. 520 § 3 k.p.c., jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie. Ten przepis również nie miał w przedmiotowej sprawie zastosowania. Nie ulega wątpliwości, że jedną ze spraw nieprocesowych, w których występuje sprzeczność interesów jest sprawa o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie, jeżeli właściciel nieruchomości oponuje przeciwko wnioskowi. W sprawach takich powstaje wyraźna kontradykcja co do oczekiwanego wyniku sprawy, gdyż wnioskodawca oczekuje uwzględnienia wniosku, a będący w opozycji uczestnik jego oddalenia. Niemniej jednak w przedmiotowym postępowaniu sąd zwolnił wnioskodawczynię od kosztów sądowych w zakresie opłaty sądowej od wniosku, a ponadto ustanowił dla niej pełnomocnika z urzędu. Wnioskodawczyni nie poniosła zatem kosztów postępowania w zakresie opłaty sądowej od wniosku i kosztów zastępstwa procesowego, które poniósł Skarb Państwa (pkt II postanowienia). Kosztami postępowania, które wnioskodawczyni miała obowiązek ponieść były pozostałe koszty sądowe, od których obowiązku poniesienia wnioskodawczyni nie była zwolniona. Składały się na nie wydatki na poczet kosztów związanych z pozyskaniem wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla nieruchomości, której dotyczył wniosek, czyli zaświadczenie o stanie prawnym wynikającym ze zbioru dokumentów prowadzonego dla nieruchomości, której dotyczył wniosek (art. 607 k.p.c.), a także wydatek na poczet kosztów związanych z opinią biegłego, który zaprojektował działki celem ich wyodrębnienia z nieruchomości położonych w T. przy ul. (...) stanowiących działki nr (...), dla których Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr (...). Zgodnie z art. 607 k.p.c. wnioskodawca do wniosku o stwierdzenie zasiedzenia powinien dołączyć odpis z księgi wieczystej albo zaświadczenie o stanie prawnym wynikającym ze zbioru dokumentów. Obowiązkiem wnioskodawcy w sprawie o zasiedzenie własności nieruchomości jest również dołączenie wypisu z rejestru gruntów oraz mapy nieruchomości sporządzonej według zasad obowiązujących przy oznaczaniu nieruchomości w księgach wieczystych, czyli dokumentacji geodezyjnej dla nieruchomości, której dotyczy wniosek (tak G. Matusik(w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Red. P. Rylski, A. Olaś, Legalis 2024, uwagi do art. 609, teza 8). W orzecznictwie wskazuje się, że w przypadku, gdy wnioskodawca nie dołączy do wniosku wymaganego odpisu lub zaświadczenia, nie stosuje się przepisów art. 130 k.p.c. o brakach formalnych, lecz ogólne przepisy o gromadzeniu dowodów (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 25 maja 1957 r., I CO 39/56, OSN 1958, nr 4, poz. 91). Jeśli wnioskodawca nie dołączy do wniosku tych dokumentów, przewodniczący wyznaczy mu w tym celu odpowiedni termin. W przedmiotowej sprawie przewodniczący wyznaczył wnioskodawczyni odpowiedni termin na złożenie niezbędnych w sprawie dokumentów geodezyjnych - wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla nieruchomości, której dotyczył wniosek. Wnioskodawczyni nie złożyła tychże dokumentów zgodnie z zarządzeniem. Wręcz przeciwnie – wniosła o pozyskanie przez sąd wyrysu z mapy ewidencyjnej z urzędu na koszt wnioskodawczyni. Podobnie było zresztą z dowodem z opinii biegłego – sąd miał obowiązek dopuścić dowód z opinii biegłego z dziedziny geodezji, który sporządził projekt działek celem ich wyodrębnienia z nieruchomości położonych w T. przy ul. (...) stanowiących działki nr (...), dla których Sąd Rejonowy w T. prowadzi księgę wieczystą nr (...).

Koszty związane z opinią biegłego geodety oraz pozyskaniem wypisu z rejestru gruntów i wyrysu z mapy ewidencyjnej dla nieruchomości, której dotyczył wniosek powstałyby niezależnie od tego czy Gmina M. T. zgodziłaby się z wnioskiem czy nie – przeprowadzenie dowodu ze wspomnianych dokumentów ewidencyjnych oraz z opinii biegłego geodety byłoby konieczne, by przeprowadzić postępowanie zgodnie z wnioskiem wnioskodawczyni. Nawet gdyby Gmina M. T. nie wniosła odpowiedzi na wniosek i zachowała całkowitą bierność w postępowaniu, koszty te i tak by powstały. Oznacza to, że żaden z uczestników nie przyczynił się do powstania kosztów postępowania, które wnioskodawczyni musiała ponieść. Co więcej, mimo że Gmina M. T. nie zmieniła do końca postępowania swojego stanowiska w sprawie, wyrażonego w odpowiedzi na wniosek, brak jej aktywności w postępowaniu, brak złożenia wniosku o uzasadnienie postanowienia, a także wycofanie wniosku o sprawdzenie wartości przedmiotu sprawy oraz wniosku wskazanego w punkcie 10 lit. b odpowiedzi na wniosek wskazują wyraźnie, że uczestnik ten przestał być zainteresowany w zwalczaniu wniosku o stwierdzenie zasiedzenia. Na brak stanowczego sprzeciwu Gminy M. T. wobec wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wskazuje także stanowisko jej pełnomocnika wyrażone na rozprawie w dniu 29 maja 2024 roku. W ocenie sądu okoliczności te powodują, że brak było podstaw do odstąpienia od ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania nieprocesowego wskazanej w art. 520 § 1 k.p.c., w związku z czym sąd orzekł jak w punkcie V postanowienia. Z tożsamych powodów sąd odstąpił od obciążenia uczestników postępowania nieuiszczonymi przez wnioskodawczynię kosztami sądowymi z tytułu opłaty sądowej od wniosku, której wnioskodawczyni nie miała obowiązku uiścić (pkt IV postanowienia). Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 959 ze zm., dalej: u.k.s.c.), kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić lub których nie miał obowiązku uiścić kurator albo prokurator, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Na gruncie postępowania nieprocesowego pojęcie „przeciwnik” oznacza uczestnika określonego w art. 520 § 2 lub 3 k.p.c. (por. P. Feliga(w:) Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komentarz, wyd. IV, red. P. Feliga, uwagi do art. 113, teza 15). Ze względu na to, że sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania na podstawie art. 520 § 1 k.p.c., brak było podstaw do obciążenia uczestników kosztami sądowymi, w postaci opłaty sądowej od wniosku o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie w wysokości 2000 zł (art. 40 u.k.s.c.), od której obowiązku uiszczenia wnioskodawczyni została zwolniona postanowieniem z dnia 15 stycznia 2024 roku. Brak było podstaw do ściągnięcia tychże kosztów sądowych na podstawie art. 113 ust. 2 u.k.s.c., bowiem przedmiotem wniosku i orzeczenia kończącego sprawę w instancji nie było roszczenie podlegające zasądzeniu, lecz stwierdzenie zasiedzenia mające charakter deklaratoryjny. Zastosowania nie miały również art. 113 ust. 3 i 3a u.k.s.c. Tym samym w zakresie kosztów sądowych obejmujących opłatę sądową od wniosku sąd orzekł na podstawie art. 113 ust. 4 u.k.s.c. z uwagi na to, że nie było możliwości, by obciążyć tymi kosztami któregokolwiek z uczestników postępowania.

Inaczej było jednak z kosztami sądowymi, od których wnioskodawczyni nie była zwolniona. Zgodnie z treścią art. 83 ust. 1 u.k.s.c., jeżeli przepisy ustawy przewidują obowiązek działania i dokonywania czynności połączonej z wydatkami z urzędu, sąd zarządzi wykonanie tej czynności, a kwotę potrzebną na ich pokrycie wykłada tymczasowo Skarb Państwa. Dotyczy to także dopuszczenia i przeprowadzenia przez sąd z urzędu dowodu niewskazanego przez stronę. Zgodnie z art. 83 ust. 2 u.k.s.c., w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisy art. 113. Sąd w przedmiotowym postępowaniu miał obowiązek działać i dokonać czynności dowodowych z urzędu (art. 610 § 1 k.p.c. w zw. z art. 669 k.p.c. i następne). Tym samym, sąd, w związku z niewykonaniem przez wnioskodawczynię zobowiązania do przedłożenia wypisu z rejestru gruntów nieruchomości, której dotyczy wniosek i mapy ewidencyjnej, na której jest ona zaznaczona, pozyskał niezbędne dokumenty z urzędu, a kwotę potrzebną na ich pokrycie w wysokości 260 zł wyłożył tymczasowo Skarb Państwa. Podobnie było z kosztem opinii biegłego geodety – mimo wezwania do uiszczenia uzupełniającej zaliczki w kwocie 732,20 zł, wnioskodawczyni nie uiściła brakującej kwoty – również ten koszt tymczasowo wyłożył Skarb Państwa. Zgodnie z treścią art. 130 ⁴ § 1 k.p.c., strona, która wnosi o podjęcie czynności połączonej z wydatkami, obowiązana jest uiścić zaliczkę na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd. Jeżeli więcej niż jedna strona wnosi o podjęcie czynności, sąd zobowiązuje każdą stronę, która z czynności wywodzi skutki prawne, do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub w innym stosunku według swego uznania. Zgodnie natomiast z art. 130 ⁴ § 3 k.p.c., jeżeli okazuje się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej zaliczki, przewodniczący wzywa o jej uzupełnienie w trybie określonym w § 2. Zgodnie natomiast z art. 130 ⁴ § 5 k.p.c., w razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną z wydatkami. W przedmiotowej sprawie przepis art. 130 ⁴ § 5 k.p.c. nie mógł jednak zostać zastosowany. Po pierwsze dlatego, że jak już wskazywano wcześniej, sąd miał obowiązek przeprowadzić dowód z opinii biegłego z urzędu, a po drugie, okoliczność, że wydatki związane z opinią biegłego są wyższe aniżeli wniesiona zaliczka stała się już po przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego, w związku z czym pominiecie czynności związanej z wydatkami nie było już możliwe. Zgodnie z treścią art. 130 ³ § 2 k.p.c., jeżeli obowiązek uiszczenia lub uzupełnienia opłaty powstał z innych przyczyn niż wymienione w § 1 albo po wysłaniu odpisu pisma innym stronom, a w przypadku braku takich stron - po wysłaniu zawiadomienia o terminie posiedzenia, przewodniczący wzywa zobowiązanego do uiszczenia należnej opłaty w terminie tygodnia. W przypadku bezskutecznego upływu terminu sąd prowadzi sprawę bez wstrzymywania biegu postępowania, a o obowiązku uiszczenia opłaty orzeka w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio zasady obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu. Przepis ten stosuje się w drodze analogii do nieuiszczonej, brakującej kwoty wydatków, natomiast na podstawie art. 13 § 2 k.p.c. – znajduje zastosowanie także w postępowaniu nieprocesowym. W literaturze także wskazuje się, że jeżeli okaże się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej zaliczki, przewodniczący wzywa o jej uzupełnienie. Wezwanie takie nie powinno być już jednak opatrzone rygorem stosowanym w odniesieniu do pierwotnego wezwania, tj. rygorem pominięcia czynności. W wypadku nieuzupełnienia zaliczki przez stronę sąd nie ma podstaw do wszczęcia egzekucji brakującej kwoty, lecz powinien wyłożyć ją tymczasowo ze Skarbu Państwa, a następnie orzec o niej w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (E. Stefańska(w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), red. M. Manowska, LEX 2022, uwagi do art. 130 ⁴, teza 4, a także E. Rudkowska-Dąbczyk i P. Rodziewicz(w:) Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz, red. E. Marszałkowska-Krześ, I. Gill, Legalis 2025, uwagi do art. 130 ⁴, teza 4 i 7). Skarb Państwa wyłożył zatem tymczasowo w toku postępowania kwotę 992,20 zł tytułem wydatków z tytułu wynagrodzenia i zwrot kosztów poniesionych przez biegłego (art. 5 ust. 1 pkt 3 u.k.s.c.) oraz z tytułu przeprowadzenia dowodu z wypisu z rejestru gruntów nieruchomości, której dotyczy wniosek i mapy ewidencyjnej, na której jest ona zaznaczona (art. 5 ust. 1 pkt 5 u.k.s.c.). Od obowiązku uiszczenia tych kosztów sądowych wnioskodawczyni nie była zwolniona. Koszty te natomiast były kosztami postępowania związanymi z jej udziałem w sprawie (art. 520 § 1 k.p.c.) – zostały wyłożone tymczasowo przez Skarb Państwa w związku ze złożonym przez nią wnioskiem o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości i koniecznością przeprowadzenia postępowania dowodowego. Dowody, których przeprowadzenie wiązało się z wydatkami tymczasowo wyłożonymi przez Skarb Państwa zostały przeprowadzone w interesie wnioskodawczyni. Należy też zaznaczyć, że wnioskodawczyni nie wnosiła ponownie o zwolnienie jej od kosztów sądowych w całości lub w części po rozpoznaniu jej wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych zawartego we wniosku o stwierdzenie zasiedzenia. Sąd zwolnił ją od kosztów sądowych wyłącznie w zakresie opłaty sądowej od wniosku w wysokości 2000 zł. Wnioskodawczyni była również w stanie uiścić zaliczkę na poczet kosztów opinii biegłego w wysokości 3000 zł. Brak jest podstaw, by twierdzić, że wnioskodawczyni nie jest w stanie uiścić kwoty 992,20 zł stanowiącej wydatki poniesione w toku postępowania przez Skarb Państwa.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, sąd w punkcie III postanowienia nakazał pobrać od wnioskodawczyni M. M. (1) na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego T. kwotę 992,20 zł tytułem zwrotu wydatków tymczasowo poniesionych w toku postępowania przez Skarb Państwa. Podstawą rozstrzygnięcia w tym zakresie był art. 520 § 1 k.p.c. w zw. z art. 113 ust. 1 u.k.s.c., art. 83 ust. 1 i 2 u.k.s.c.