Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

G., dnia 28 kwietnia 2025r

Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny

Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka - Midziak

Protokolant: st. sekr. sąd. Iwona Górska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 kwietnia 2025r

sprawy z powództwa Agencji Mienia Wojskowego w W.

przeciwko A. K., W. G., L. K.

z udziałem Gminy M. G.

o eksmisję

1.  nakazuje pozwanym aby opuścili, opróżnili i wydali powodowi Agencji Mienia Wojskowego z siedzibą w W. lokal mieszkalny przy ul. (...) w G.;

2.  orzeka, że pozwanym nie przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego;

3.  zasądza od pozwanej A. K. na rzecz powoda kwotę 480 zł. (czterysta osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty;

4.  zasądza od pozwanej A. K. na rzecz Gminy M. G. kwotę 520 zł. (pięćset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami ustawowymi od dnia uprawomocnienia orzeczenia do dnia zapłaty;

5.  nakazuje ściągnięcie od pozwanej A. K. na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powód został zwolniony.

Sygn. akt I C 252/24

UZASADNIENIE

(wyroku z dnia 28 kwietnia 2025 roku – k. 152)

Powódka Agencja Mienia Wojskowego wniosła pozew o nakazanie, aby pozwane A. K., małoletnia W. G. oraz małoletnia L. K. opuściły, opróżniły i wydały powódce lokal mieszkalny nr (...) znajdujący się w budynku położonym w G. przy ul. (...), a także o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu powódka wskazała, że oddała lokal objęty pozwem w najem A. K. na podstawie art. 41a ust. 1 pkt 2 lit. a ustawy z dnia 22 czerwca 1995 roku o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej (Dz. U. 2024.1270 z późn. zm). Osobami uprawnionymi do współzamieszkiwania były W. G. oraz L. K. tj. małoletnie dzieci A. K.. Poinformowano A. K. o tym, że umowa najmu wygaśnie z dniem 27.06.2023r. (upływ okresu, na jaki została zawarta). Po wygaśnięciu stosunku najmu wezwano A. K. do opuszczenia lokalu wspólnie z osobami z nią zamieszkującymi w terminie 30 dni, co nie nastąpiło.

Powódka wskazała, że podstawę prawną powództwa stanowi art. 29 b ust. 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych. Przy czym zastosowanie ma art. 45 ust. 3 wyżej powołanej ustawy, nakazujący skierowanie do sądu powszechnego pozwu o eksmisję pozwanych, z uwagi na małoletność W. G. oraz L. K..

(pozew, k. 4-7)

Interwencję uboczną po stronie powodowej zgłosiła Gmina M. G. wnosząc o uwzględnienie powództwa, w przypadku ustalenia, że pozwanym nie przysługuje tytuł prawny do zajmowania lokalu, ustalenie że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego oraz o zasądzenie zwrotu kosztów procesu. W ocenie interwenienta pozwane mogą zaspokoić potrzeby mieszkaniowe we własnym zakresie.

(interwencja uboczna k. 39-39v)

Pozwane w odpowiedzi na pozew wniosły o oddalenie powództwa, ewentualnie na wypadek uwzględnienia roszczenia, o ustalenie uprawnienia pozwanych do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. W uzasadnieniu wskazano, że nie przedłużenie umowy najmu było wynikiem sytuacji kryzysowej, a pozwana nie jest w stanie wynająć lokalu na zasadach ogólnych. Pozwana A. K. jest osobą bezrobotną, utrzymuje się z prac dorywczych, otrzymuje alimenty i świadczenie wychowawcze. Małoletnia W. G. cierpi na zaburzenia zachowania i emocji, stosowane są wobec niej środki wychowawcze. Sporny lokal jest centrum życiowym pozwanych.

(odpowiedź na pozew k. 51-51v)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 27.06.2014r Wojskowa Agencja Mieszkaniowa zawarła z A. G. (aktualnie K.) umowę najmu lokalu mieszkalnego w G. przy ul. (...) na czas oznaczony od dnia 27.06.2014r do dnia 27.06.2023r. Osobami uprawnionymi do współzamieszkiwania były W. G. oraz L. K. tj. małoletnie dzieci A. K.. Umowa najmu wygasła wskutek upływu terminu, na który została zawarta. Agencja Mienia Wojskowego z siedzibą w W. nie zawarła nowej umowy najmu z A. K., ani nie przedłużyła dotychczas obowiązującej. Pismem z dnia 15.06.2023r powód przypomniał pozwanej, że umowa została zawarta na czas oznaczony do dnia 27.06.2023r, wskazał jednocześnie na możliwość oddania na czas oznaczony w najem lokalu mieszkalnego osobie nie będącej żołnierzem zawodowym na podstawie art. 68 ust. 2 ustawy z dnia 10.07.2015r o Agencji Mienia Wojskowego – pod warunkiem zabezpieczenia potrzeb mieszkaniowych żołnierzy zawodowych w danym garnizonie, a także wskazał jakie dokumenty muszą być dołączone do takiego wniosku, a także wezwał do opuszczenia zajmowanego dotychczas lokalu, w razie nie złożenia wniosku o dalszy najem, po upływie terminu umowy. Pozwana nie wystąpiła o dalszy najem lokalu.

(bezsporne, ustalone w oparciu o umowę najmu lokalu mieszkalnego k. 13-14v; dowód: pismo z dnia 15.06.2023r k. 15 akt, zpo k. 16 i 16v akt )

A. K. wraz z małoletnimi dziećmi nie wyprowadziła się z wyżej wskazanego lokalu mieszkalnego. Dyrektor Oddziału (...) Agencji Mienia Wojskowego pismem z dnia 2.10.2023r wezwał A. K. do opuszczenia, opróżnienia i przekazania lokalu mieszkalnego w terminie 30 dni od odebrania wezwania. Przesyłka z wezwaniem została podwójnie awizowana, zwrócona do nadawcy w dniu 3 listopada 2023 roku.

(bezsporne, nadto wezwanie przedsądowe wraz z potwierdzeniem odbioru k. 17-18v)

A. K. wraz z małoletnimi dziećmi nie korzystała z pomocy MOPS w G.. A. K. nie widnieje w ewidencji osób bezrobotnych ani poszukujących pracy w PUP w G..

(dowody: informacja z MOPS k. 37, informacja z PUP k. 120)

A. K. pracuje przy sprzątaniu mieszkań, pobiera świadczenia „800+” na W. G. oraz na L. K., otrzymuje alimenty na małoletnie dzieci w wysokości łącznej 1.800 złotych. Poza tym z oświadczeń A. K. w postępowaniu przed Sądem Rodzinnym w sprawie o sygn. akt Opm 49/24 wynika, że podejmuje pracę zarobkową, prowadząc własną działalność gospodarczą i uzyskując dochody na poziomie 5-6 tys zł. netto ().

(dowody: oświadczenie A. K. k. 54, notatka służbowa z 16 stycznia 2025 roku k. 67 akt Opm 49/24 SR Gdyni, k. 8 akt Opm 49/24 (O. 62/24); k. 5 akt III Opm 49/24; postanowienie z dnia 28.04.2025r k. 149v akt )

Pozwana A. K. podnajmowała lokal mieszkalny w G. przy ul. (...) do dnia 14. 12. 2023r, bez zgody i wiedzy powoda osobom trzecim, uzyskując dodatkowe źródło dochodu, podczas gdy sama pracowała za granicą.

(dowód: notatka służbowa z dnia 29.11.2023r k. 91; notatka służbowa z dnia 24.11.2023r k. 92 akt, notatka służbowa z dnia 4.12.2023r k. 93 akt, notatka służbowa z dnia 15.12.2023r k. 94 akt)

A. K. ze swoim aktualnym partnerem oraz córkami W. G. oraz L. K. zamieszkują od marca 2025r pod adresem przy ul. (...) w G.. Mieszkanie jest nowoczesne, przestronne, małoletnie mają własne pokoje do dyspozycji.

(dowody: karta czynności nadzoru z 31 marca 2025 roku k. 82 akt Opm 49/24 SR Gdyni, sprawozdanie z przebiegu nadzoru z 31 marca 2025 roku k. 84-85 akt Opm 49/24 SR Gdyni; postanowienie z dnia 28.04.2025r k. 149v akt)

Pozwane L. K. i W. G. uczęszczają na zajęcia socjoterapii, a władza rodzicielska ich matki została ograniczona przez nadzór kuratora.

(dowody: zaświadczenie z dnia 5.12.2024r k. 103 akt, zaświadczenie z dnia 30.09.2024r k. 104 akt, postanowienie Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 5.03.2024r w sprawie I. N. (...) k. 3 akt Opmk 62/24, postanowienie z dnia 28.04.2025r k. 149v akt)

Sąd zważył, co następuje:

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony do akt sprawy, zaświadczeń nadesłanych przez wezwane do tego instytucje, a także, na wniosek pozwanej, w oparciu o dowód z akt sprawy o sygn. Opm 49/24, O. 62/24 prowadzonej przed tutejszym sądem.

Sąd za wiarygodne uznał wszystkie złożone do akt sprawy dokumenty niezależnie od ich formy, albowiem brak było podstaw do kwestionowania ich autentyczności, żadna ze stron nie zaprzeczyła ich istnieniu i treści, a część z dokumentów miała formę dokumentów urzędowych (vide: orzeczenie Sądu, sprawozdania kuratora)

Podkreślić należy, że sporny lokal mieszkalny znajduje się w zasobach Agencji Mienia Wojskowego, toteż w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy wyżej powołanej ustawy o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczpospolitej Polskiej. Podstawę prawną żądania wydania przedmiotowego lokalu mieszkalnego stanowią przepisy art. 29b ust. 1 i 2 wyżej cytowanej ustawy. Zgodnie z art. 29b ust. 1 osoby inne niż żołnierz zawodowy, które zamieszkują kwatery albo inne lokale mieszkalne, są obowiązane do ich opróżnienia w terminie 30 dni od dnia doręczenia wezwania właściwego dyrektora oddziału regionalnego. Z kolei stosownie do art. 29b ust. 2 w przypadku nie opróżnienia lokalu mieszkalnego w ustalonym terminie, dyrektor oddziału regionalnego kieruje do sądu powszechnego pozew o opróżnienie lokalu mieszkalnego, a w przypadkach, o których mowa w art. 45 ust. 3, również o wezwanie gminy do udziału w postępowaniu. W sprawie niniejszej nastąpił przypadek z art. 45 ust. 3 bowiem miało dojść do opróżnienia lokalu mieszkalnego przez małoletnie (W. G. oraz L. K.) oraz osobę wspólnie z nimi zamieszkującą (A. K.).

W pierwszej kolejności należy wskazać, że pozwanym nie przysługuje skuteczne względem powódki prawo do władania rzeczą. Pozwanej A. K. przysługiwał tytuł prawny do lokalu na podstawie umowy najmu, który wygasł wraz z upływem terminu, na który umowa najmu została zawarta.

Małoletnim pozwanym przysługiwał uprzednio tzw. pochodny tytułu do lokalu. Sąd Najwyższy wskazał, że korzystanie z lokalu przez domowników najemcy oraz osoby, którym najemca użyczył lokalu, nie jest ani bezprawne, ani bez tytułu prawnego, mimo że nie łączy ich z wynajmującym stosunek najmu. Ich tytuł do korzystania z mieszkania wypływa z prawa i woli najemcy, i jest skuteczny wobec wynajmującego. Jest to uprawnienie pochodne od prawa najemcy, powstające i gasnące razem z tym prawem (por. uchwałę składu siedmiu sędziów SN z 9.03.1959 r., I CO 1/59, OSPiKA 1960/2, poz. 35, oraz ww. uchwałę SN z 27.06.2001 r., III CZP 28/01).

Zgodnie z art. 26 § 1 k.c. miejscem zamieszkania dziecka pozostającego pod władzą rodzicielską jest miejsce zamieszkania rodziców albo tego z rodziców, któremu wyłącznie przysługuje władza rodzicielska lub któremu zostało powierzone wykonywanie władzy rodzicielskiej. W stosunku do W. G. powierzono wykonywanie władzy rodzicielskiej A. K., zatem miejsce zamieszkania matki jest także miejscem zamieszkania dziecka. W stosunku do L. K. zastosowanie znajdzie art. 26 § 2 k.c., ponieważ władza rodzicielska na równi przysługuje oboju rodzicom, a małoletnia stale przebywa u matki A. K.. Zatem obie małoletnie pozwane mają miejsce zamieszkania przy matce.

Należy zaznaczyć, że zamieszkiwanie małoletnich w konkretnym lokalu mieszkalnym nie było ich decyzją, lecz pochodną korzystania z tego lokalu przez ich rodzica. Były uprawnione do zamieszkiwania w spornym lokalu, a tytuł prawny należy wywieść z art. 95 § 1 k.r.i.o. i art. 133 § 1 k.r.i.o. stanowiący o obowiązkach rodziców względem dziecka, w tym zapewnieniu mu lokalu do mieszkania. Ponadto już w umowie najmu wskazano małoletnich pozwanych, jako osoby uprawnione do zamieszkiwania w lokalu w czasie trwania stosunku najmu.

Umowa najmu wygasła w dniu 27.06.2023 roku stąd, należało uznać, że pozwanym nie przysługuje aktualnie żaden tytuł prawny do zamieszkiwania w spornym lokalu. W tym stanie rzeczy należało uznać żądanie powódki za uzasadnione. Pozwane w dalszym ciągu dysponują spornym lokalem. Nie zdały lokalu ani nie zwróciły kluczy powodowi.

W dalszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię uprawnienia pozwanych do otrzymania lokalu socjalnego z zasobów Gminy M. G., o czym stanowi art. 45 ust. 3 u.z. W judykaturze utrwalony jest pogląd, że przepisy ten oraz art. 14 ust. 1 zd. drugie ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego (Dz. U. 2023.725 t.j. dalej jako u.o.p.l.) stanowią podstawę prawną do nałożenia na gminę obowiązku dostarczenia lokalu socjalnego osobie, której sąd nakazał opróżnienie lokalu mieszkalnego pozostającego w zasobach Wojskowej Agencji Mieszkaniowej (por. uchwała SN z dnia 27 maja 2010 r., III CZP 30/10, L.). Jak wynika z przedstawionego materiału dowodowego pozwane W. G. oraz L. K. są osobami małoletnimi, co wyczerpuje przesłankę określoną w art. 45 ust. 3 pkt 2 ustawy o Zakwaterowaniu Sił Zbrojnych (...) Z kolei, pozwana A. K. jest matką małoletnich, wspólnie z nim zamieszkuje i sprawuje nad nim opiekę, zatem również jest objęta dyspozycją art. 45 ust. 3 cytowanej wyżej ustawy.

Szczególna regulacja z art. 45 ust. 3. chociaż nie przywołuje i nie odsyła do unormowania art. 14, 15 i 18 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego z dnia 21.06.2001r (Dz.U z 2005r nr 31 poz. 266 z późn. zm.), niemniej inkorporuje zasadnicze instytucje z tych przepisów: w zakresie kręgu osób uprawnionych do najmu lokalu socjalnego, udziału gminy w postępowaniu sądowym i prawie wynajmującego do odszkodowania. Niemniej brak w powołanym przepisie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych bliższego przywołania przesłanek, którymi ma kierować się sąd orzekając o najmie socjalnym lokalu lub o odszkodowaniu. Wypełnieniem tej luki będą unormowania art. 14 ust. 4 in fine, art. 15 i art. 18 ust. 3a i 5 ustawy o ochronie praw lokatorów. Jak trafnie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 30.10.2008 r. w sprawie o sygn. akt IV CNP 47/08, LEX nr 590260: „Przepis art. 45 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych traktować bowiem należy jako odesłanie – uprawnienie do uzyskania lokalu socjalnego, do którego stosować należy reguły przewidziane w ustawie o ochronie praw lokatorów, który to lokal obowiązana jest dostarczyć gmina”. (R. Dziczek [w:] Komentarz do ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianie Kodeksu cywilnego [w:] Ochrona praw lokatorów. Dodatki mieszkaniowe. Komentarz, wyd. IX, LEX/el. 2025, art. 1a).

Zgodnie z treścią art. 14 ust. 3 u.o.p.l. Sąd, badając z urzędu, czy zachodzą przesłanki do otrzymania lokalu socjalnego, orzeka o uprawnieniu osób, o których mowa w ust. 1, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania przez nie z lokalu oraz ich szczególną sytuację materialną i rodzinną. Art. 14 ust. 4 u.o.p.l. wymienia krąg podmiotów, wobec których sąd nie może orzec o braku uprawnienia do otrzymania lokalu socjalnego. Należą do nich małoletni oraz sprawujący nad taką osobą opiekę i wspólnie z nią zamieszkujący, chyba że osoby te mogą zamieszkać w innym lokalu niż dotychczas używany lub ich sytuacja materialna pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie.

Zdaniem Sądu pozwanym nie przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego. Pozwana A. K. w sprawie o sygn. akt Opm 49/24, w toku czynności nadzoru kuratora w dniu 18 marca 2025 roku wskazała, że przeprowadziła się do nowego mieszkania, przy czym wskazała adres: ul. (...) G.. Ponadto kurator ustaliła, że w mieszkaniu małoletnie pozwane mają własne pokoje. Kolejno ze sprawozdania z nadzoru z 31 marca 2025 roku wynika, że A. K. jest zadowolona z nowego mieszkania, przy czym dodano, że musi więcej pracować, aby było ją stać na koszty najmu.

Układ pomieszczeń w lokalu mieszkalnym ul. (...) G. pomimo zdawkowych informacji, jest bardziej korzystny (małoletnie mają swoje pokoje) niż w spornym lokalu, który składał się tylko z dwóch pokoi. Nadto lokal socjalny, który pozwani mogliby otrzymać od gminy posiadałby metraż ok. 15 m ², przy czym mógłby być o obniżonym standardzie. Zgodnie z doświadczeniem życiowym lokal o metrażu 15 m ² składa się zazwyczaj z jednego pokoju.

Ponadto, przeciw przyznaniu pozwanym prawa do lokalu socjalnego przemawia ich sytuacja osobista i materialna, którą można ocenić na podstawie informacji przedstawionych przez MOPS w G. tj. pozwane nie są objęte żadną formą pomocy socjalnej oraz z informacji przedstawionych przez PUP w G., że pozwana nie jest osobą bezrobotną. Poza tym z oświadczeń A. K. w postępowaniu O. 49/24 wynika, że podejmuje pracę zarobkową, prowadząc własną działalność gospodarczą i uzyskując dochody na poziomie 5-6 tys zł. netto (k. 8 akt Opm 49/24 (O. 62/24); k. 5 akt III Opm 49/24). Nadto pozwana mieszka również z partnerem, wobec czego należy wnioskować, że on także przyczynia się do utrzymania wspólnego gospodarstwa domowego. Nadto pozwana uzyskała również dochody z podnajmu mieszkania objętego pozwem, co niewątpliwie poprawiło jej sytuację materialną.

Odnosząc się do zarzutu z art. 5 kc i kryzysowej sytuacji pozwanych, wskazać należy, że w orzecznictwie jest utrwalony pogląd, że na zasady współżycia społecznego nie może powoływać się ktoś, kto sam ich nie przestrzega. Pozwana w sposób rażąco sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, podnajmowała sporny lokal mieszkalny, po utracie tytułu do korzystania z niego, bez wiedzy i woli powoda, czerpiąc z tego korzyści majątkowe. Co do problemów wychowawczych z córkami, władza rodzicielska pozwanej jest objęta stałym nadzorem kuratora i Sądu Rodzinnego, a kwestia ta pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie o eksmisję, skoro pozwane zajmują faktycznie inny lokal niż objęty pozwem i ze sprawozdań kuratora wynika, że mają w nim lepsze warunki niż w dotychczasowym lokalu.

Podsumowując w sprawie znajduje art. 14 ust. 4 in fine u.o.p.l., ponieważ pozwane nie tylko mogą zamieszkać w innym lokalu, ale już w nim mieszkają. Jednocześnie pozwane nie wydały lokalu objętego pozwem powódce.

O kosztach procesu należnych od pozwanej A. K. na mocy art. 98 k.p.c. i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy Sąd orzekł, zasądzając od pozwanej na rzecz powódki kwotę 480 zł złotych (wynagrodzenie pełnomocnika), na rzecz interwenienta ubocznego kwotę 520 złotych (wynagrodzenie pełnomocnika, 40 zł tytułem opłaty za interwencje) oraz na podstawie art. 113 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (Dz. U. 2024. 959 t.j.) nakazał ściągnięcie od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdyni kwotę 200,00 złotych tytułem opłaty od pozwu, od której uiszczenia powódka była zwolniona.