Pełny tekst orzeczenia

UZASADNIENIE

Decyzją z 27 listopada 2023 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział
w S., nr sprawy (...) na podstawie art. 17, art. 66 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa oraz art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych postanowił odmówić ubezpieczonemu W. C. (1) prawa
do zasiłku chorobowego za okres 4 lipca 2022 r. do 11 października 2022 r. oraz zobowiązał ubezpieczonego do zwrotu nienależnie pobranego zasiłku chorobowego za ww. okres wraz z odsetkami w łącznej kwocie 23 037,11 zł.

W uzasadnieniu organ rentowy podniósł, że ubezpieczony w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy jako członek Koła (...) brał udział w polowaniach, dokonując conocznych odstrzałów kilku sztuk dzików. Z udostępnionego przez Polski Związek Łowiecki – Koło (...) wyciągu elektronicznego listy polowań wynika, że w okresie od 6 lipca 2022 do 12 października 2022 ubezpieczony dokonywał wpisów daty rozpoczęcia oraz daty zakończenia polowania ze wskazaniem numeru polowania, pozwolenia oraz miejscem polowania.

Odwołanie od przedmiotowej decyzji wniósł ubezpieczony zaskarżając ją w całości. Kwestionowanej decyzji zarzucił naruszenie:

1.  art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że udział w polowaniu stanowi wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia;

2.  art. 17 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i uznanie, że udział w polowaniu stanowi wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia;

3.  art. 66 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wstrzymanie wypłaty zasiłku pomimo braku ku temu przesłanek;

4.  art. 68 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego poprzez jego bezpodstawne zastosowanie i uznanie, że w sprawie zachodzą podstawy do przeprowadzenia kontroli;

5.  § 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich poprzez przeprowadzenie kontroli przez osoby nieupoważnione do jej dokonania;

6.  § 9 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystania zwolnień lekarskich poprzez przeprowadzenie kontroli bez sporządzenia protokołu pokontrolnego wraz z jego doręczeniem ubezpieczonemu z możliwością ustosunkowania się do jego treści;

7.  § 10 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich poprzez przeprowadzenie kontroli bez opinii lekarza.

W ocenie ubezpieczonego już sam proces przeprowadzenia kontroli jest wadliwy i uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Nadto zdaniem W. C. (1) jego aktywność nie miała wpływu na proces odzyskiwania przez niego zdolności do pracy.

Pismem procesowym z 4 stycznia 2024 r. organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania w całości oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania. (...) Oddział w S. podtrzymał swoje stanowisko, iż ubezpieczony wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Organ rentowy w wątpliwość poddał stanowisko ubezpieczonego, iż mógł on brać udział w polowania nie mogąc jednocześnie świadczyć swoich obowiązków pracowniczych.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W. C. (1) podlegał obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w Polskim Związku Łowieckim w S.. Do obowiązków służbowych W. C. (2) należało prowadzenie dokumentacji kół łowieckich, przyjmowaniem kandydatów do Polskiego Związku Łowieckiego, rejestracja członków, prowadzenie szkoleń. Corocznie W. C. (1) jest kierownikiem kursu dla nowo wstępujących do Polskiego Związku Łowieckiego. Zajmuje się praca biurową. Nadto W. C. (1) jest członkiem Koła (...). Jako członek K. bierze m.in. udział w polowaniach.

W. C. (3) pozostawał niezdolny do pracy w okresie 1 czerwca 2022 roku do 11 października 2022 r. z powodu wysokiego ciśnienia tętniczego. Ze zwolnienia wynikało, że chory może chodzić. Z tytułu niezdolności do pracy płatnik Polski Związek Łowiecki wypłacił W. C. (1) zasiłek chorobowy za okres od 4 lipca do 11 października 2022 r. w łącznej kwocie 20 176 zł.

Bezsporne, a nadto:

- przesłuchanie ubezpieczonego – k. 28-28v,

- wydruk e-zwolnień lekarskich k. 7-12 i w aktach zasiłkowych ZUS,

- zestawienie zwolnień w katach zasiłkowych ZUS,

- karta zasiłkowa z pismami płatnika w aktach zasiłkowych ZUS.

16 stycznia 2023 roku do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału w S. wpłynęło pismo myśliwych z K. G. M., w którym wskazano, że podczas przebywania na zwolnieniu lekarskim W. C. (1) prawie codziennie dokonuje odstrzału kilu sztuk dzików.

Dowód: pismo z 11 stycznia 2023 roku k. 2 akt organu rentowego.

W trakcie pobierania zasiłku chorobowego W. C. (1) czynnie uczestniczył w polowaniach. Czynności związane z polowaniem były wykonywane przez W. C. (2) w okresie niezdolności do pracy, głównie w godzinach nocnych, polowania zaś przypadały w następujących terminach:

- 05-06.07.2022 w godz. 19:27 do 00:26,

- 06-07.07.2022 w godz. 17:20 do 00:34,

- 07-08.07.2022 w godz. 22:05 do 0:55,

- 08.07.2022 w godz.21:04-23:18,

- 23-24.07.2022 w godz. 16:31-00:51, 01:48:04:15,

- 24-25.07.2022 w godz. 18:20-02:32

- 25-26.07.2022 w godz. 14:00-00:22,

-26-27.07.2022 w godz. 14:28-01:00,

- 27.07.2022 w godz. 04:05-05:30,

- 31.07.2022 – 01.08.2022 w godz.19:56-00:15,

- 08-09.08.2022 w godz. 19:37-05:42,

- 09-10.08.2022 w godz. 15:49-00:45,

- 10-11.08.2022 w godz. 17:59-00:03,

- 11.08.2022 w godz. 7:55 -8:29,

- 22.08.2022 w godz. 15:36-22:31,

- 23.08.2022 w godz.04:30-06:25,

- 23-24.2022 w godz.18:15 do 00:00,

- 25.08.2022 w godz.15:47-18:16,

- 28.08.2022 w godz. 16:03-21:38,

-29-30.08.2022 w godz. 21:49-01:00,

- 30-31.08.2022 w godz. 22:00-01:31,

- 31.08.-01.09.2022 w godz.20:03-00:02,

- 01.09.2022 w godz. 20:08-23:37,

- 05.09.2022 w godz. 15:30-22:18,

- 24.09.2022 w godz.15:22-23:42,

- 25-26.09.2022 w godz. 21:06-02:16,

- 02.10.2022 w godz. 16:20-22:03,

- 06-07.10.2022 w godz. 15:30-00:25,

- 07.-08.10.2022 w godz. 17:46-01:06,

- 08.-09.10.2022 w godz. 23:01-02:27,

- 09.10.2022 w godz. 14:31-22:37,

- 11-12.10.2022 w godz. 21:41-00:05.

W ramach tych polowań W. C. (1) odstrzelił 20 sztuk zwierzyny, w szczególności dzików i jeleni o masie od 16 do 160 kg na sztukę.

Dowód:

- wyciąg elektroniczny uczestnictwa przez W. C. (1) w aktach zasiłkowych ZUS k.15-18 akt organu rentowego

- raport szczegółowy z pozyskanej zwierzyny – k. 33-34.

Sąd zważył, co następuje:

W ocenie Sądu wniesione odwołanie okazało się niezasadne.

Stan faktyczny w rozpoznawanej sprawie Sąd poczynił w oparciu o materiał dowodowy o charakterze dokumentarnym, który nie był kwestionowany przez strony, a nadto nie budził wątpliwości Sądu w zakresie autentyczności bądź rzetelności sporządzenia. Zresztą stwierdzić należy, że w sprawie stan faktyczny w istocie był bezsporny. Niespornym było, że W. C. (1) podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w Polskim Związku Łowieckim, w tym ubezpieczeniu chorobowym. Ubezpieczony nie kwestionował kwot wypłaconego mu zasiłku chorobowego w okresie spornym oraz sposobu wyliczenia kwot wskazanych w zaskarżonej decyzji. Nie zaprzeczał tez braniu udziału w polowaniach w trakcie zwolnień lekarskich i odstrzeleniu zwierzyny określonych w wykazach przedstawionych przez Koło (...), do którego należał

Rozstrzygnięcie sprawy zależało natomiast od oceny, czy zachowanie ubezpieczonego polegające na udziale w polowaniach w trakcie zwolnień lekarskich uzasadnia pozbawienie odwołującego się prawa do zasiłku chorobowego za okres wskazany w decyzji.

Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz. U z 2022 r., poz. 1732 z późn. zm.), dalej jako „ustawa zasiłkowa”, który to stanowił podstawę wydania kwestionowanej decyzji, ubezpieczony wykonujący w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystujący zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia traci prawo do zasiłku chorobowego za cały okres tego zwolnienia.

Ubezpieczony twierdził, że organ rentowy nieprawidłowo zastosował wyżej przytoczony przepis uznając, że udział w polowaniu stanowi wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia, jednakże w ocenie Sądu w realiach rozpoznawanej sprawy nie sposób w tym względzie zgodzić się ze stanowiskiem forsowanym przez W. C. (1).

Zachowaniem niezgodnym z celem zwolnienia można określić takiego typu zachowanie, które w powszechnym odczuciu jest nieodpowiednie dla osoby chorej i może nasuwać wątpliwości co do rzeczywistego stanu zdrowia ubezpieczonego. Wykorzystywanie zwolnienia od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia jest zawsze wykonywaniem czynności mogących przedłużyć okres niezdolności do pracy. Celem zwolnienia jest bowiem odzyskanie zdolności do pracy, zatem chory winien unikać takich aktywności, które utrudniają proces leczenia i rekonwalescencję (vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w K., sygn. akt III AUr 144/91, OSA 1991/4/12).

Ubezpieczony nie kwestionował okoliczności, iż w rzeczywistości w trakcie pobierania zasiłku chorobowego brał udział w polowaniach. Jednakże zdaniem W. C. (1) z uwagi na adnotację na zwolnieniu „chory może chodzić”, a także przy uwzględnieniu, że udział w polowaniach stanowi normalną aktywność życiową ubezpieczonego, jego zachowanie w okresie orzeczonej niezdolności do pracy nie uniemożliwiało mu rekonwalescencji.

Jak wskazuje się w orzecznictwie adnotacja na zwolnieniu lekarskim o treści: „pacjent może chodzić” upoważnia pracownika jedynie do wykonywania zwykłych czynności życia codziennego, np. poruszanie się po mieszkaniu, udanie się na zabieg czy kontrolę lekarską (vide: Wyrok Sądu Apelacyjnego w K., III AUa 3189/01, Pr.Pracy 2003/10/43).
W świetle powyższego nie sposób zgodzić się z ubezpieczonym, iż taka adnotacja na zwolnieniu upoważniała go podejmowana kwestionowanej aktywności – wszak powszechnie wiadomym jest, że udział w polowaniu, zwłaszcza o charakterze wielokrotnym, nie stanowi wykonywania zwykłej czynności życiowej. Ponownie podkreślenia wymaga, że celem zwolnienia lekarskiego jest rekonwalescencja, chory zaś nie powinien wykorzystywać zwolnienia do innych celów niż lecznicze, tak jak to czynił ubezpieczony w rozpoznawanej sprawie podejmując w okresie niezdolności do pracy typową dla siebie aktywność o znacznej intensywności. Adnotacja na zwolnieniu lekarskim „chory może chodzić” nie upoważnia ubezpieczonego do podejmowania dowolnej aktywności, bez uwzględniania stanu zdrowia
i celu zwolnienia, a na takie rozumienie przedmiotowego podjęcia wskazuje argumentacja przytoczona przez ubezpieczonego. Zdaniem Sądu wielokrotnego udziału w kilkugodzinnych polowaniach połączonego z koniecznością przenoszenia zwierzyny o macie od kilkunastu do kilkudziesięciu kilogramów (nawet przy pomocy innych osób) i jej oprawiania, w żadnej mierze nie sposób uznać za wykonywanie zwykłych czynności życia codziennego, nawet przy uwzględnieniu dotychczasowego sposobu życia ubezpieczonego. Subiektywne przekonanie W. C. (1) w tym względzie uznać należy za niewystarczające.

W rozpoznawanej sprawie szczególnego podkreślenia wymaga, iż jak wynika z przedłożonego przez Polski Związek Łowiecki Koło (...) wyciągu elektronicznego, w okresie objętym zaskarżoną decyzją ubezpieczony wielokrotnie, brał udział w kilkugodzinnych polowaniach. W ocenie Sądu częstotliwość i długotrwałość uczestnictwa w tego typu aktywnościach o charakterze intensywnym, wymagających skupienia i uwagi, nie pozostawia w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego żadnych wątpliwości, iż zachowanie W. C. (1) w żadnej mierze służyło jego rekonwalescencji, zwłaszcza przy uwzględnieniu schorzenia o charakterze kardiologicznym, z którym się ubezpieczony zmaga. Udział w polowaniach łączy się z emocjami i nadprzeciętną aktywnością fizyczną, które niewątpliwie podnoszą wartości ciśnienia tętniczego, którego obniżenie było celem zwolnienia lekarskiego udzielonego ubezpieczonemu. Zachowanie takie zdaniem Sądu w powszechnym odczuciu bez wątpienia uznać należy za nieodpowiednie dla osoby chorej, gdyż niewątpliwie wzbudza wątpliwości co do jej rzeczywistego stanu zdrowia. W tym kontekście za wątpliwe uznać należy udzielenie ubezpieczonemu zwolnienia lekarskiego, skoro w trakcie orzeczonej niezdolności do pracy zarobkowej wykonywał on bowiem czynności wymagające wyższej sprawności i wytrzymałości, niż normalnie wykonywane w pracy. Celem zwolnienia lekarskiego jest przecież odzyskanie przez ubezpieczonego zdolności do pracy, nie zaś podejmowanie wymagającej aktywności dalece przekraczającej intensywność tej, którą ubezpieczony podejmuje w czasie, kiedy nie jest niezdolny do pracy.

Nie sposób także zgodzić się z W. C. (1), że okolicznością wyłączającą jego odpowiedzialność jest fakt, iż upewniał się od u głównej księgowej Polskiego Związku Łowieckiego czy może brać udział w prywatnych polowaniach. Przytoczona przez ubezpieczonego wiadomość stanowi bowiem wyłącznie prywatne stanowisko głównej księgowej. W ocenie Sądu jeżeli ubezpieczony miał wątpliwości co do możliwości udziału w polowaniach winien chociażby przedmiotową okoliczność skonsultować z lekarzem prowadzącym, mającym pełną wiedzę w zakresie aktualnego stanu zdrowia i zaleceń związanych z rekonwalescencją, nie zaś u głównej księgowej, która odpowiedzi na zadane przez ubezpieczonego pytanie udzieliła w oderwaniu od oceny, czy udział w prywatnych polowaniach sprzeciwia się powrotowi ubezpieczonego do zdrowia. Nadto przytoczony przez ubezpieczonego mail datowany jest na 2019 rok i w żadnej mierze nie uwzględnia stanu zdrowia W. C. (1) w okresie od 4 lipca 2022 roku do 11 października 2022 roku. Zresztą zdaniem Sądu ubezpieczony nie wydaje się być osobą o obniżonej zdolności do prawidłowej oceny celu zwolnienia lekarskiego. Stąd powinien on w pełni zdawać sobie sprawę, że udział w polowaniach z takim natężeniem jak to czynił ubezpieczony, przy uwzględnieniu problemów na tle kardiologicznym, nie będzie uznane za zachowanie zgodne z celem udzielonego zwolnienia lekarskiego.

Zdaniem Sądu za uwzględnieniem wniesionego odwołania nie przemawiają także podniesione przez ubezpieczonego twierdzenia, że organ rentowy naruszył przepisy rozporządzenia o w sprawie szczegółowych zasad i trybu kontroli prawidłowości wykorzystywania zwolnień lekarskich od pracy oraz formalnej kontroli zaświadczeń lekarskich. Wskazania wymaga, że na skutek procedury odwoławczej zainicjowanej przez ubezpieczonego, Sąd bada zasadność zaskarżonej decyzji, nie zaś sposób przeprowadzenia kontroli. Natomiast jak zostało już wskazane we wcześniejszej części uzasadnienia, nie budzi wątpliwości Sądu że w realiach rozpoznawanej sprawy prawidłowym jest ustalenie ZUS w przedmiocie wykorzystywania przez ubezpieczonego zwolnienia lekarskiego niezgodnie z celem, czego w żadnej mierze nie zmienia argumentacja W. C. (1) dotycząca sposobu poczynienia ustaleń przez organ rentowy.

Ubezpieczony zaskarżonej decyzji stawiał także zarzut naruszenia art. 66 ustawy zasiłkowej poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie i wstrzymanie wypłaty zasiłku pomimo braku ku temu przesłanek. Zauważyć należy, że organ rentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji powołał się na ustęp 3 wyżej przytoczonego przepisu, który stanowi że decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w sprawie zwrotu bezpodstawnie pobranych zasiłków stanowi tytuł wykonawczy w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, co nie było kwestionowane przez W. C. (1), a także nie budzi wątpliwości Sądu w zakresie prawidłowości zastosowania. W tym kontekście argumentacja ubezpieczonego dotycząca naruszenia art. 66 ustawy zasiłkowej nie znajduje zastosowania w rozpoznawanej sprawie.

Mając na uwadze powyższe stwierdzić w konsekwencji należy, że prawidłowa jest decyzja organu rentowego także w części zobowiązania ubezpieczonego do zwrotu zasiłku chorobowego za okres od 4 lipca 2022 roku do 11 października 2022 roku w łącznej kwocie 23 037,11 zł.

Podstawą prawną wyżej wymienionego rozstrzygnięcia jest art. 84 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2023 r., poz. 1230 z późn. zm.), dalej jako „ustawa systemowa”, zgodnie z którym osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniem ust. 11. Odsetki, z zastrzeżeniem ust. 1a, są naliczane od dnia następującego po dniu wypłaty świadczenia do dnia spłaty. Zgodnie natomiast z art. 84 ust. 2 pkt 3 ustawy systemowej za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się świadczenia z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego lub wypadkowego, co do których stwierdzono, że w okresie ich pobierania świadczeniobiorca wykonywał w okresie orzeczonej niezdolności do pracy pracę zarobkową lub wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że zasiłek chorobowy pobrany przez ubezpieczonego w okresie od 4 lipca 2022 roku do 11 października 2022 roku jest świadczeniem nienależnym w rozumieniu art. 84 ust. 2 ustawy systemowej jako świadczenie z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej chorobą z ubezpieczenia chorobowego, co do którego stwierdzono, że w okresie jego pobierania ubezpieczony wykorzystywał zwolnienie od pracy w sposób niezgodny z celem tego zwolnienia. Żądana przez organ rentowy kwota nie była kwestionowana przez ubezpieczonego, nie budzi także wątpliwości Sądu w świetle materiału dowodowego o charakterze dokumentarnym przedłożonego przez (...) Oddział w S..

Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c. oddalił odwołanie.

O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z dyspozycją art. 98 § 1 i 2 k.p.c. w zw. z art. 99 k.p.c. oraz § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, mając na względzie wynik niniejszego postępowania. O odsetkach od kwoty orzeczonej tytułem zwrotu kosztów procesu Sąd orzekł zgodnie z art. 98 § 1 ¹ k.p.c.

ZARZĄDZENIE

1.  (...)

2.  (...)

3.  (...)

(...)