Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

13 października 2025 r.

Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie

VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie: Przewodnicząca: sędzia (del.) Magdalena Pytel

po rozpoznaniu 13 października 2025 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym

sprawy D. S.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o wysokość zadłużenia z tytułu składek

na skutek odwołania D. S.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z 5 sierpnia 2024 r. nr (...). (...)

1.  oddala odwołanie,

2.  zasądza od D. S. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego 270 zł (dwieście siedemdziesiąt złotych) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia za czas od dnia uprawomocnienia się niniejszego orzeczenia do dnia zapłaty

VII U 1545/24

UZASADNIENIE

Decyzją z 5 sierpnia 2024 r. nr (...). (...) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat W. (...) stwierdził, że D. S. jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, a zadłużenie wraz z należnymi odsetkami za zwłokę naliczonymi na dzień wydania decyzji wynosi łącznie 1017,76 zł, w tym: z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne w ramach zakresów numerów deklaracji 01 - 39 za okres od kwietnia 2018 r. do maja 2018 r. w kwocie 609,76 zł oraz odsetki za zwłokę w wysokości 408 zł (akta rentowe).

Pismem z 18 września 2024 r. D. S. odwołał się od powyższej decyzji organu rentowego wnosząc o jej uchylenie i podnosząc zarzut przedawnienia.

Powołując się na wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 1 kwietnia 2010 r. odwołujący wskazał, że samo wydanie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji określającej wymiar zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek nie stanowi „pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek”, o której mowa w art. 24 ust 5b ustawy systemowej. Ubezpieczony zaznaczył, że organ rentowy jedynie informował go o podjętych działaniach, a do tej pory nie wszczynał postępowania egzekucyjnego. (k. 4).

W odpowiedzi na odwołanie z 9 października 2024 r. pełnomocnik organu rentowego wniósł o oddalenie odwołania, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Domagał się także zasądzenia kosztów postępowania.

W uzasadnieniu wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie doszło do przedawnienia, ponieważ wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o obowiązku opłacania składek nastąpiło już 27 kwietnia 2023 r. (data doręczenia zawiadomienia o wszczęciu postępowania), a zatem zawieszenie bieg terminu przedawnienia należności nastąpiło przed ich przedawnieniem (k. 8).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W okresie od 20 maja 2016 r. do 31 maja 2018 r. D. S. prowadził działalność gospodarczą pod firmą (...) (NIP: (...), REGON: (...)) i z tego tytułu zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne i Fundusz Pracy (okoliczności bezsporne, wyciąg z CEiDG k. 21).

W związku z figurującym na koncie płatnika zadłużeniem, Zakład Ubezpieczeń Społecznych zawiadomieniem z 21 kwietnia 2023 r. poinformował D. S. o wszczęciu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Korespondencja została odebrana osobiście przez odwołującego 27 kwietnia 2023 r. (akta rentowe).

Pismem z 5 czerwca 2023 r. organ rentowy poinformował ubezpieczonego o zakończeniu postępowania w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne. Zawiadomienie zostało odebrane 26 czerwca 2023 r. (akta rentowe).

Powyższy stan faktyczny nie był sporny pomiędzy stronami i Sąd ustalił go w oparciu o dokumenty zgromadzone w aktach organu rentowego, których strony również nie kwestionowały.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 497 – dalej jako „ustawa systemowa” lub „u.s.u.s.”) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność.

Na mocy art. 13 pkt 4 u.s.u.s., osoby prowadzące działalność gospodarczą podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od rozpoczęcia wykonywania działalności do zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o działalności gospodarczej. W świetle art. 16 ust. 4 i art. 17 ust. 3 u.s.u.s. osoby prowadzące działalność pozarolniczą (gospodarczą) finansują w całości, z własnych środków, a także sami obliczają i przekazują co miesiąc do Zakładu, składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe. Powyższy obowiązek dotyczy również opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. W myśl art. 66 ust. 1 pkt lc ustawy z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą lub osobami z nimi współpracującymi, z wyłączeniem osób, które zawiesiły wykonywanie działalności gospodarczej na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. Natomiast zgodnie z art. 67 ust. 1 powyższej ustawy obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego uważa się za spełniony po zgłoszeniu do ubezpieczenia zdrowotnego osoby podlegającej temu obowiązkowi zgodnie z przepisami art. 74 - 76 oraz opłaceniu składki w terminie i na zasadach określonych w ustawie.

Potwierdzeniem wspomnianego wyżej obowiązku jest art. 46 ust. 1 u.s.u.s., zgodnie z którego treścią płatnik składek jest obowiązany według zasad wynikających z przepisów ustawy obliczać, potrącać z dochodów ubezpieczonych, rozliczać oraz opłacać należne składki za każdy miesiąc kalendarzowy.

Od nieopłaconych w terminie składek, w myśl art. 23 ust. 1 u.s.u.s. należne są od płatnika składek odsetki za zwłokę, na zasadach i w wysokości określonych w ustawie z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, z wyłączeniem art. 56a.

Zgodnie zaś z art. 32 ustawy systemowej do składek na Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.

Nie ma przy tym również wątpliwości, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest władny egzekwować wspomniany wyżej obowiązek opłacania składek na ubezpieczenia oraz stwierdzać zarówno istnienie i wysokość zobowiązania z tego tytułu. O kompetencjach organu rentowego w tym zakresie wprost stanowi art. 83 ust. 1 ustawy systemowej.

Zgodnie z art. 24 ust. 4 ustawy systemowej, należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5 i 6.

Należności objęte zaskarżoną decyzją to nieopłacone składki na ubezpieczenie zdrowotne za okres od kwietnia 2018 r. do maja 2018 r.

W przedmiotowej sprawie należało mieć na względzie kwestię dotyczące przypadków, w których następuje zawieszenie terminu przedawnienia. Organ rentowy powoływał się na zawieszenie biegu przedawnienia należności składkowych za ww. okresy, z uwagi na brzmienie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. Przedmiotowy przepis stanowi, że w przypadku wydania przez Zakład decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia, bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Odnośnie do art. 24 ust. 5f u.s.u.s., ustawa systemowa nie określa samodzielnie (autonomicznie) daty wszczęcia postępowania, dlatego należy odwołać się do przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postępowanie administracyjne jest wszczynane zgodnie z art. 61 § 1 KPA na wniosek bądź z urzędu. O ile w przypadku postępowania na wniosek o dacie jego wszczęcia rozstrzyga art. 61 § 3 i 3a KPA, o tyle w odniesieniu do postępowania z urzędu wobec braku bezpośredniego przepisu, należy odwołać się do dorobku orzecznictwa i doktryny. Przyjęto w nim, że datą wszczęcia postępowania z urzędu jest dzień pierwszej czynności dokonanej w sprawie, której postępowanie dotyczy, przez organ do tego uprawniony, działający w granicach przysługujących mu kompetencji, pod warunkiem, że o czynności tej powiadomiono stronę (Wyrok SN z 28 kwietnia 2022 r., II USKP 171/21, LEX nr 3362583). Ustanowiona w przepisie art. 24 ust. 5f u.s.u.s. instytucja zawieszenia biegu przedawnienia ma zastosowanie w razie wydania przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzji wymienionych w hipotezie analizowanej normy prawnej. Jednak w myśl literalnego brzmienia przepisu, wynikający z dyspozycji tejże normy skutek zawieszający nie został powiązany z datą wydania tej treści decyzji. W przepisie mowa jest bowiem o zawieszeniu bieg terminu przedawnienia należności składowych od wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna. Ustawodawca posłużył się więc w hipotezie i dyspozycji normy art. 24 ust. 5f u.s.u.s. dwoma różnymi określeniami: wydania decyzji i wszczęcia postępowania. Co do drugiego w tych pojęć warto zauważyć, że ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych nie określa samodzielnie (autonomicznie) daty wszczęcia postępowania. Trzeba zatem przywołać treść art. 123 u.s.u.s., w myśl którego w sprawach nią nieuregulowanych stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej (Wyrok SN z 11 października 2022 r., II USKP 8/22, LEX nr 3510667).

Organ rentowy zasadnie wskazywał, że w przedmiotowej sprawie należności objęte zaskarżoną decyzją nie uległy przedawnieniu, ponieważ wszczęcie postępowania w sprawie wydania decyzji o obowiązku opłacania składek nastąpiło 27 kwietnia 2023 r. tj. doręczenia D. S. zawiadomienia o wszczęciu postępowania. Uwzględniając cytowane przepisy i odnoszące się do nich orzecznictwo, zdaniem Sądu, nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja dotycząca stwierdzenia wymiaru zadłużenia składkowego została wydana prawidłowo, a zadłużenie z tytułu składek nie uległo przedawnieniu, na co wskazywał odwołujący.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji. Sąd przyjął, że w rozpatrywanej sprawie zarówno wysokość zaległości z tytułu należności składkowych, jak i podstawa ich naliczenia, została udowodniona przez organ rentowy (art. 34 ustawy systemowej) i nie została przez odwołującego skutecznie podważona. Odwołujący nie kwestionował ustalonego i przyjętego przez ZUS w skarżonej decyzji stanu zadłużenia z tytułu nieopłaconych składek, jak również nie zaprzeczał, że takie zaległości po stronie odwołującego faktycznie wystąpiły. Ostatecznie również podniesione w odwołaniu zarzuty przedawnienia tych należności, z przyczyn omówionych powyżej, należało uznać za niezasadne.

Wobec powyższych okoliczności, na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 KPC odwołanie wniesione przez D. S. od zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych podlegało oddaleniu, o czym Sąd orzekł w punkcie pierwszym wyroku.

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawie art. 99 KPC w zw. art. 98 § 1 i 3 KPC, zasądzając od D. S. – jako strony przegrywającej – na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddziału w W. zwrot kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty. Ustalając wysokość tych kosztów Sąd miał na względzie, że wartość przedmiotu sporu obejmująca należności z tytułu składek mieściła się w przedziale między 500 zł a 1500 zł, co uzasadniało zasądzenie od odwołującego się na rzecz organu rentowego kwoty 270 zł stanowiącej stawkę minimalną określoną w § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935).

SSR (del.) Magdalena Pytel