Pełny tekst orzeczenia

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 549/25

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1.  CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1.  Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 4 kwietnia 2025 roku w sprawie II K 276/24.

1.2.  Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3.  Granice zaskarżenia

1.1.1.  Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☒ w części

☒

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2.  Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4.  Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2.  Ustalenie faktów w związku z dowodami
przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5.  Ustalenie faktów

1.1.3.  Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4.  Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6.  Ocena dowodów

1.1.5.  Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6.  Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów
(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3.  STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

( Obrońca ) Rażąca niewspółmierność środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 lat oraz świadczenia pieniężnego w kwocie 6000 zł na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej, podczas gdy ocena wszystkich okoliczności sprawy, właściwości oskarżonej, fakt przyznania się do winy, okazania szczerej skruchy uzasadniała odstąpienie od orzekania środka karnego, a także zmniejszenie wysokości świadczenia pieniężnego, oskarżona bardzo żałuje popełnienia czynu, a co za tym idzie zachodzi wobec niej pozytywna prognoza kryminologiczna.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Nie są spełnione zasadnicze przesłanki warunkowego umorzenia postępowania i wywody środka odwoławczego obrońcy w tym zakresie stały się całkowicie bezskuteczne.

Wskazane przez skarżącego okoliczności łagodzące dotyczyły osoby sprawcy, jego warunków i właściwości osobistych. Zostały one uwzględnione ostatecznie przy wymiarze kary poprzez orzeczenie wobec sprawcy najłagodniejszego rodzaju kary

( grzywny ) oraz ukształtowanie środków karnych w wysokości minimum zagrożenia ustawowego. Zasadnicze okoliczności popełnienia przedmiotowego czynu nie dają w żaden sposób podstawy do uznania, iż stopień społecznej szkodliwości i zawinienia są na tyle niskie, aby dawały podstawę do warunkowego umorzenia postępowania.

W tym zakresie apelacja nie mogła skutkować utrzymaniem warunkowego umorzenia postępowania z uwagi na wagę i charakter czynu.

Wniosek

( Obrońca ) Wniosek o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez odstąpienie od orzeczenia wobec oskarżonej środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów oraz zmniejszenie wysokości świadczenia pieniężnego do wysokości 1000 zł;

z ostrożności procesowej o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez orzeczenie wobec oskarżonej środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów na okres 1 roku oraz zmniejszenie wysokości świadczenia pieniężnego;

zwolnienie oskarżonej od obowiązku poniesienia kosztów postępowania za postępowanie apelacyjne.

☐ zasadny

☐ częściowo zasadny

☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zasadnicze okoliczności popełnienia przedmiotowego czynu nie dają w żaden sposób podstawy do uznania, iż stopień społecznej szkodliwości i zawinienia są na tyle niskie, aby dawały podstawę do warunkowego umorzenia postępowania.

Przestępstwo z art. 178a § 1 kk zagrożone jest karą pozbawiania wolności do lat 3. Sąd odwoławczy wymierzył oskarżonej grzywnę ( czyli najłagodniejszy rodzaj kary – na podstawie art. 37a § 1 kk ), zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat oraz świadczenie pieniężne w wysokości 5000 złotych ( oba środki w minimalnej ustawowej wysokości ). Sąd I instancji uwzględnił więc już w ramach zastosowanej reakcji karnej okoliczności łagodzące. Postawy sprawcy muszą być korygowane przez wymierzoną mu karę, a nie środek probacyjny.

3.2.

( Prokurator ) Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, a mający wpływ na jego treść polegający na ustaleniu, iż stopień społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonej przestępstwa oraz stopień zawinienia nie były znaczne, a warunki osobiste i właściwości sprawcy przemawiają za zasadnością warunkowego umorzenia postępowania, podczas gdy stopień społecznej szkodliwości czynu ocenić należy na znaczny, a nie ujawniły się żadne okoliczności poza wykonywanym zawodem oskarżonej i faktem, iż wyrok skazujący mógłby uniemożliwić jej uzyskanie świadczenie przedemerytalnego, co w sposób oczywisty faworyzuje oskarżoną wobec innych sprawców tego typu przestępstw.

Rażącą niewspółmierność orzeczonego wobec oskarżonej dobrodziejstwa warunkowego umorzenia postępowania, podczas gdy okoliczności sprawy, przejechany dystans i stężenie alkoholu uzasadniają wymierzenie oskarżonej kary pozbawienia wolności.

☒ zasadny

☐ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sprawstwo oskarżonej nie było kwestionowane i w świetle zebranych dowodów nie budzi jakichkolwiek wątpliwości. Prawidłowa jest też ocena prawna przypisanego jej czynu.

Podstawową przesłanką zastosowania warunkowego umorzenia postępowania jest stwierdzenie, że wina i społeczna szkodliwość czynu nie są znaczne. Oznacza to przede wszystkim, że sąd, rozważając stosowanie tego środka, musi najpierw ustalić wszystkie przesłanki odpowiedzialności karnej (zob. post. SN z 27.11.2003 r., I KK 301/03, OSNKW 2004, Nr 1, poz. 9). Zwraca się także uwagę, że wymagany nieznaczny stopień winy powinien być w szczególności przyjmowany, gdy zachodzą kodeksowe okoliczności zmniejszające winę, tj. takie, z którymi ustawodawca karny łączy zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kary lub odstąpienia od jej wymierzenia.

Ustalenie stopnia społecznej szkodliwości czynu następuje przede wszystkim na podstawie okoliczności wskazanych w art. 115 § 2 KK. Stopień ten musi być wyższy od „znikomego”, ale niższy od „znacznego”. Oznacza to, że sąd, chcąc zastosować warunkowe umorzenie postępowania, może wziąć pod uwagę tylko te czyny zabronione, które charakteryzują się małą lub średnią szkodliwością społeczną (wyr. SA w Krakowie z 30.3.2005 r., II AKa 50/05, KZS 2005, Nr 5, poz. 33), poza zastosowaniem tej instytucji pozostają natomiast te przestępstwa, które charakteryzują się znacznym (wysokim) stopniem społecznej szkodliwości.

W tym kontekście należy uwzględnić, iż:

- przestępstwa z art. 178a § 1 KK mają charakter formalny i polegają na prowadzeniu pojazdu w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środka odurzającego. Sam fakt prowadzenia pojazdu w takim stanie pociąga za sobą odpowiedzialność, chociażby pojazd był prowadzony prawidłowo i nie sprowadził konkretnego niebezpieczeństwa;

- oskarżona została zatrzymana około godziny 17.30 w R., gdy poruszała się ulicą (...) w kierunku ulicy (...), czyli ważnymi, przelotowymi arteriami miasta w godzinach szczytu;

- po zatrzymaniu miała 1,16 mg/l, 1,17 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu. Jej stan nietrzeźwości przekraczał znacznie czterokrotność dolnego ustawowego progu nietrzeźwości ( art. 115 § 16 KK ) i powodował jednak znaczne upośledzenie zdolności psychofizycznych sprawcy. Ten stan musiał być ( obiektywnie ) odczuwany przez oskarżoną przed podjęciem decyzji o kierowaniu samochodem;

- wynik ten świadczy o tym, iż w ciągu dnia musiała ona spożywać większe ilości alkoholu W wyjaśnieniach podała, że „rano wypiła drinka, ale nie pamięta tego dokładnie”, „spożywałam alkohol ogólnie przed prowadzeniem samochodu, nie bezpośrednio przed”. Jechała do domu ze sklepu. Przejechała 15 kilometrów. Z mapy G. wynika, że odległość pomiędzy R. a K. wynosi 18 kilometrów. Oskarżona pokonała ten dystans i zamierzała go powtórzyć wracając do domu;

- oskarżona wsiadła do samochodu pomimo upojenia alkoholem, wiedząc, iż jest pod jego wpływem ( faza wchłaniania trwa od 1,5 do 3 godzin ). W takim stanie przejechała kilkanaście kilometrów i poruszała się po ulicach (...). Świadczy to o łatwości z jaką sprawca podjęła decyzję o popełnieniu tego przestępstwo. Bagatelizowała stan w jakim się znajdowała i niebezpieczeństwo jakie powodowała. Nie musiała jechać samochodem tego dnia do R. po zakupy. Oskarżona przyznała się do winy w sytuacji zatrzymania sprawcy na gorącym uczynku popełnienia przestępstwa.

Oskarżona ma 55 lat. Jest nauczycielką. Ma dobrą opinię ze szkoły. Z mężem, który pracuje zagranicą pozostaje w separacji. Ma dorosłe i samodzielne dzieci. Posiada przeciętną opinię środowiskową. W szkole korzystała z urlopu zdrowotnego. Z jej oświadczenia wynika, że 13 września 2025 roku zamierzała odejść na świadczenie przedemerytalne ( k 62-63, k 77-78, k 81 ). Leczyła się odwykowo w Ośrodku (...) w C. przez dwa lata. Zakończyła ja w 2023 roku. Po tej terapii po okresowej abstynencji wróciła do nałogu ( k 78 ). W okresie od 3 stycznia do 28 lutego 2024 roku oskarżona przebywała na oddziale (...) w szpitalu w W.. Przy przyjęciu była przytomna, orientacja auto i allopsychiczna pełna, we względnie wyrównanym nastroju i napędzie, bez objawów wytwórczych, bez objawów alkoholowego zespołu abstynencyjnego, bez myśli i tendencji S. Stwierdzono u niej zespół uzależnienia od alkoholu i wypisano w stanie dobrym. Stan psychiczny po wypisie: bez zburzeń świadomości, orientacja pełna, nastój, popęd wyrównane, bez objawów wytwórczych, bez myśli i tendencji S. Czyn miał miejsce 21 grudnia 2023 roku.

Okoliczności popełnienia przypisanego mu czynu wskazują na znaczny stopień jego społecznej szkodliwości ( picie alkoholu przed jazdą, wysoki stan nietrzeźwości, w sposób ewidentny i znaczny godzący w zdolności psychofizyczne sprawcy, popełnienie czynu w terenie zurbanizowanym ).

Ustalenie stopnia winy następuje przede wszystkim na podstawie mierników limitujących karę wskazanych w art. 53 § 1 KK. Niedopuszczalne jest stosowanie innych zasad, w szczególności procentowego (ułamkowego) oznaczania stopnia winy (art. 362 KC), np. stosowanego na gruncie prawa cywilnego (zob. wyr. SA w Krakowie z 31.5.2007 r., II AKa 90/07, KZS 2007, Nr 7–8, poz. 57). Przy ustalaniu stopnia winy sąd powinien wziąć zatem pod uwagę zarówno elementy strony podmiotowej czynu zabronionego, tj. umyślność (postać zamiaru, motywację sprawcy) oraz nieumyślność (rodzaj i stopień naruszonych reguł ostrożności), jak i przesłanki przesądzające o możliwości przypisania winy sprawcy, tj. ogólną zdolność jej przypisania uwarunkowaną dojrzałością i poczytalnością oskarżonego, jak i brakiem anormalnej sytuacji motywacyjnej (M. Kalitowski, w: O. Górniok i in., KK. Komentarz, 2002/2003, s. 571–572).

Nie zachodzą w sprawie okoliczności zmniejszające stopień winy oskarżonej do średniego. Z jej wyjaśnień wynika, że wprowadziła się w stan nietrzeźwości, mimo zaburzenia alkoholem miała zachowana zachowaną świadomość i orientację co do karygodności takiego zachowania.

Czynu tego sprawca dopuścił się w zamiarze bezpośrednim. Oskarżona po wypiciu alkoholu, kierowała samochodem, czyli pojazdem mechanicznym, który przez swoje gabaryty stanowił dla innych uczestników ruchu istotne niebezpieczeństwo w rękach nietrzeźwego kierowcy. Alkohol zwiększa zuchwalstwo, zaburza racjonalność myślenia, powoduje zmniejszenie obawy przed odpowiedzialnością i sprzyja podejmowaniu decyzji o naruszeniu porządku prawnego. Ma rację prokurator, iż oskarżona nie działała w stanie wyższej konieczności, nie była zmuszona do tego sytuacją życiową, że musi wsiąść do pojazdu pomimo swej nietrzeźwości. Była świadomie nietrzeźwa, miała problem z życiem w trzeźwości, wprawiła się w odurzenie alkoholem świadomie, pomimo to nie bacząc na konsekwencje, wyruszyła samochodem w drogę. Jednak konsekwencje prawne takiego czynu są oczywiste, a warunkowe umorzenie postępowania nie jest sprawiedliwą odpowiedzią Państwa na zachowanie obywatela, a danie mu przyzwolenia na podobne występki. Ponadto, wieść o takim wyroku może rozejść się pośród osób znajomych oskarżonej i wyrobić w nich fałszywe poczucie bezkarności.

I. J. samodzielnie podjęła decyzję o prowadzeniu samochodu. Musiała ona zdawać sobie sprawę z konsekwencji skazania jej w razie zatrzymania jako kierowcy prowadzącego samochód w stanie nietrzeźwości. Przyjmując to ryzyko, musiała wliczać w nie konsekwencje w postaci problemów z zatrudnieniem w charakterze nauczyciela, gdy zostanie „złapana”. Nie może więc teraz uzasadniać łagodzenia reakcji karnej chęcią kontynuowania zatrudnienia i konieczności osiągania z niego dochodów.

W konsekwencji w niniejszej sprawie nie zostały spienione przesłanki umożliwiające warunkowe umorzenie postępowania w postaci wymogu. aby wina i społeczna szkodliwość czynu nie były znaczne.

W sprawie wystąpiła przewaga okoliczności obciążających nad łagodzącymi ( te drugie dotyczą wyłącznie sytuacji osobistej sprawcy ), albowiem stopień społecznej szkodliwości czynu był znaczny oraz stopień winy oskarżonej przekroczył jednak stopień średni.

Zarzut rażącej niewspółmierności kary jako zarzut z kategorii ocen można zasadnie podnosić, gdy kara ( środek karny ), jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględnia w sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa, jak i osobowości sprawcy – innymi słowy, gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą. Zmiana wysokości orzeczonej kary ( reakcji karnej ) mogłaby w wyniku postępowania odwoławczego nastąpić jedynie wówczas, gdyby kara ta ( w tym przypadku zakaz prowadzenia pojazdów ) jawiła się jako „rażąco niewspółmierna". Owa niewspółmierność w ustawie została poprzedzona określeniem „rażąca", co wyraźnie zaostrza kryterium zmiany wyroku z powodu czwartej podstawy odwoławczej. Rażąca niewspółmierność przedmiotowego zakazu zachodzić może wówczas, gdy na podstawie ujawnionych okoliczności mających zasadniczy wpływ na jego wymiar można by przyjąć, że zachodziłaby wyraźna różnica pomiędzy tym środkiem, jaki należałoby wymierzyć w instancji odwoławczej a wymierzonym w I instancji.

Sąd odwoławczy uznał, iż taka sytuacja na niekorzyść oskarżonej w przedmiotowej sprawie zachodziła. Zgodnie z art. 454 § 1 KPK sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Zakaz sformułowany w § 1 bezwzględnie wyklucza możliwość skazania oskarżonego, który został uniewinniony lub postępowanie wobec niego umorzono. Nowelizacja z 19 lipca 2019 r. zawęziła zakres reguły ne peius z § 1 przez wyłączenie warunkowego umorzenia postępowania. Wykładnia literalna komentowanego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że w przypadku zaskarżenia wyroku na niekorzyść oskarżonego zawierającego tego rodzaju rozstrzygnięcie, sąd odwoławczy może zmienić zaskarżony wyrok i skazać oskarżonego na jedną z kar przewidzianych w art. 32 KK.

Zgodnie z art. 37 a § 1 KK jeżeli przestępstwo jest zagrożone tylko karą pozbawienia wolności nieprzekraczającą 8 lat, a wymierzona za nie kara pozbawienia wolności nie byłaby surowsza od roku, sąd może zamiast tej kary orzec karę ograniczenia wolności nie niższą od 4 miesięcy albo grzywnę nie niższą od 150 stawek dziennych, w szczególności jeżeli równocześnie orzeka środek karny, środek kompensacyjny lub przepadek. Przepis ten ma na celu ograniczenie orzekania kary pozbawienia wolności w wymiarze do roku dzięki możliwości orzekania w takim przypadku kar alternatywnych

Przestępstwo z art. 178a § 1 kk zagrożone jest karą pozbawiania wolności do lat 3 ( od 1 października 2023 roku ). W art. 37a KK ogólnie nakreślono warunki jego stosowania, ograniczając je do rodzaju i rozmiarów kary (ustawowego zagrożenia i wymiaru hipotetycznej kary w konkretnym przypadku), konieczności orzeczenia środka karnego, środka kompensacyjnego lub przepadku oraz wyłączenia możliwości jego stosowania do sprawców z zakresu zorganizowanej przestępczości i przestępstw o charakterze terrorystycznym. Tym samym pozostawiono sądom możliwość stosowania art. 37a KK w zasadzie do wszystkich niegroźnych sprawców niezbyt groźnych przestępstw, nie ujmując nawet expressis verbis warunku osiągnięcia w ten sposób celów stawianych przed karą (V. W., Modyfikacje, s. 60-63). Oskarżona nie była uprzednio karana ( przez ponad 30 lat dorosłego życia przestrzegała porządku prawnego ). Chce wyjść z nałogu. Jej sytuacja rodzinna i zawodowa jest trudna.

W konsekwencji sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i w miejsce warunkowego umorzenia postępowania i rozstrzygnięć z nim związanych zawartych w punktach 1, 2, 3, 4 5 wymierzył oskarżonej 150 stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki dziennej na kotwę 20 złotych( czyli najłagodniejszy rodzaj kary ), zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000 złotych ( oba środki w minimalnej ustawowej wysokości ). Sąd II instancji uwzględnił więc już w ramach zastosowanej reakcji karnej okoliczności łagodzące. Zgodnie z art. 43a § 2 kk świadczenie pieniężne sąd obligatoryjnie orzeka w wypadku skazania za przestępstwa z art. 178a § 1 KK w wysokości co najmniej 5000 zł ( do 60000 zł ). Ustawa nie przewiduje żadnego wyjątku. Orzeczony na podstawie art. 43a § 2 kk środek karny ma charakter rozstrzygnięcia penalnego i w związku z tym z założenia - ma stanowić dodatkową dolegliwość adekwatną do stopnia społecznej szkodliwości, czynu, mającą do spełnienia cele w zakresie prewencji ogólnej i indywidualnej (art. 56 kk). Świadczenie to zostało orzeczone w zaskarżonym wyroku w najniższej ustawowej wysokości i brak jest podstawy prawnej – bez obrazy prawa materialnego – do jego obniżania. Nawet jednak w tej najniższej ustawowej wysokości świadczenie to jest na tyle dolegliwe wobec sprawcy, iż uświadamia mu nieopłacalność popełniania tego rodzaju przestępstw. Orzeczona z tego tytułu kwota sprzyja realizacji zadań w zakresie prewencji indywidualnej; jednocześnie jest możliwa do wykonania przez oskarżoną, choćby ratalnie. Przy określaniu jego wysokości sąd odwoławczy miał na względzie to, że oskarżona utrzymuje się sama i ma ograniczone możliwości do zarobkowania.

Ponadto orzeczenie wobec oskarżonej środka karnego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym w wysokości 3 lat jest skutkiem inkryminowanego jej zachowania. Wynika z niego wniosek, że lekceważy ona zasady ostrożności i bezpieczeństwo innych uczestników ruchu, przez co stwarza zagrożenie w komunikacji ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach - II Wydział Karny z dnia 26 lipca 2012 r.II AKa 250/12, Legalis ), jako potencjalny kierowca wszystkich pojazdów. Instytucja ta ma na celu eliminowanie z ruchu drogowego sprawców takich przestępstw, których okoliczności popełnienia wskazują, że prowadzenie przez nich pojazdu zagraża bezpieczeństwu w komunikacji. Sytuacja taka zachodzi w przypadku oskarżonej. Stopnień nietrzeźwości oskarżonej, kompletne lekceważenie w tym zakresie porządku prawnego, podjęcie i wykonanie ryzykownej jazdy, nadużywanie alkoholu i brak konsekwencji w zwalczaniu nałogu, wskazują, że nie dysponuje takimi cechami przynależnymi kierowcy, aby dawała rękojmię bezpiecznego uczestniczenia w ruchu drogowym jakimkolwiek pojazdem. Oskarżona może wrócić do niego po wykonaniu przedmiotowego zakazu i ponownym zweryfikowaniu jej kwalifikacji do prowadzenia pojazdów.

Reakcja karna zastosowana w zaskarżonym wyroku ( środek probacyjny ), cechuje się jednak niezwykłą łagodnością, której sąd I instancji nie był on w stanie racjonalnie uzasadnić. Prowadziłaby do bezpodstawnego premiowania sprawcy i nie osiągałaby zakładanych celów w zakresie prewencji indywidualnej i generalnej. Taka kumulacja okoliczności obciążających musi mieć wpływ na wybór rodzaju reakcji karnej, która może mieć w tym przypadku zastosowanie i przeciwstawia się orzeczeniu wobec oskarżonej środka probacyjnego. Prawidłowa reakcja karna nie może służyć premiowaniu skazanych przez ograniczenie ich odpowiedzialności karnej lecz rzeczywistemu oddaniu zawartości kryminalnej czynu, jakiego się dopuścili. Tak ukształtowana w II instancji kara jest adekwatna do wagi czynu, sylwetki sprawcy i nie może podlegać dalszej korekcie w kierunku jej większego złagodzenia.

Sytuacja osobista i zawodowa sprawcy nie może determinować wymiaru kary; jest ona trudna, a oskarżona powinna ją brać pod uwagę podejmując decyzję o naruszaniu porządku prawnego, a nie po czynie instrumentalnie ją wykorzystując, aby postulować poprawienie swojej pozycji procesowej.

Wniosek

Wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uznając oskarżoną winną—w stopniu większym niż znaczny — o wymierzenie jej kary 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres lat 3 oraz zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres lat 3, w pozostałej części o utrzymanie wyroku w mocy;

ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Radomsku do ponownego rozpoznania.

☐ zasadny

☒ częściowo zasadny

☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zgodnie z art. 454 § 1 KPK sąd odwoławczy nie może skazać oskarżonego, który został uniewinniony w pierwszej instancji lub co do którego w pierwszej instancji umorzono postępowanie. Zakaz sformułowany w § 1 bezwzględnie wyklucza możliwość skazania oskarżonego, który został uniewinniony lub postępowanie wobec niego umorzono. Nowelizacja z 19 lipca 2019 r. zawęziła zakres reguły ne peius z § 1 przez wyłączenie warunkowego umorzenia postępowania. Wykładnia literalna komentowanego przepisu prowadzi do stwierdzenia, że w przypadku zaskarżenia wyroku na niekorzyść oskarżonego zawierającego tego rodzaju rozstrzygnięcie, sąd odwoławczy może zmienić zaskarżony wyrok i skazać oskarżonego na jedną z kar przewidzianych w art. 32 KK.

Nie można mówić o istnieniu jakiejkolwiek realnej potrzeby ponownego rozpoznania sprawy. Poczynione przez sąd ustalenia faktyczne odnośnie przedmiotowego czynu znajdują odpowiednie oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym. Brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia wniosku o - w ramach podniesionych w apelacji zarzutów - o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.

Ma rację prokurator, iż reakcja karna w postaci warunkowego umorzenia postępowania była rażąco łagodna, jednakże postulat w postaci wymierzenia oskarżonej kary 8 miesięcy pozbawienia wolności, nawet z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, sąd odwoławczy uznał za wygórowany. W konsekwencji sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i w miejsce warunkowego umorzenia postępowania i rozstrzygnięć z nim związanych zawartych w punktach 1, 2, 3, 4, 5 wymierzył oskarżonej 150 stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki dziennej na kotwę 20 złotych ( czyli najłagodniejszy rodzaj kary ), zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat oraz świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000 złotych ( oba środki w minimalnej ustawowej wysokości ). Sąd II instancji uwzględnił więc już w ramach zastosowanej reakcji karnej okoliczności łagodzące.

Zdaniem sądu odwoławczego sankcja (jej rodzaj i wysokość) została tak dobrana, aby zapobiec popełnianiu w przyszłości przestępstw przez oskarżoną. Efekt „odstraszający” kary ma wytworzyć przeświadczenie o nieopłacalności popełniania przestępstw w przyszłości, przekonanie o tym, że każde przestępstwo będzie karane odpowiednio surowo, a ponowne popełnianie podobnych czynów nieuchronnie prowadzić będzie do stosowania kar nawet izolacyjnych. Odzwierciedla ona winę oskarżonego, szkodliwość społeczną jego zachowań i oddaje właściwie społeczny sprzeciw dla sprawcy tej kategorii przestępstw.

Celem reakcji karnej jest zapobieganie przestępstwom. Cel ten konkretyzuje się w postaci prewencji generalnej i prewencji indywidualnej. W ten sposób kara wpływa na kształtowanie postaw moralnych nie tylko samego sprawcy, który został odpowiednio ukarany, ale również na inne osoby, które dzięki świadomości zagrożenia karą za określone zachowanie, będą przestrzegać porządku prawnego. Prewencja indywidualna wiąże się z odpowiednim oddziaływaniem na sprawcę przestępstwa. Sprowadza się ona do zapobiegnięcia ponownemu popełnieniu przestępstwa przez konkretnego sprawcę, poprzez dobranie i zastosowanie odpowiedniej reakcji karnej. Oskarżona nie była dotychczas karana. Niekaralność sprawcy stanowi zawsze okoliczność łagodzącą – świadczy bowiem pozytywnie o dotychczasowym życiu oskarżonego, zwłaszcza, iż w kontekście osoby w średnim wieku, która przez kilkadziesiąt lat dorosłego życia przestrzegała porządku prawnego.

Wskazane przez obroncę okoliczności łagodzące dotyczyły osoby sprawcy, jego warunków i właściwości osobistych, zachowania się w procesie. Zostały one uwzględnione przy wymiarze kary poprzez orzeczenie najłagodniejszego rodzaju kary ( grzywny - dodatkowo zmniejszonej w instancji odwoławczej ) oraz ukształtowanie środków karnych w wysokości minimum zagrożenia ustawowego.

4.  OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5.  ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7.  Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wina

Sprawstwo

Zasądzenie od oskarżonej wydatków za I instancję

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do korygowania zaskarżonego wyroku w tych zakresach.

1.8.  Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Sąd odwoławczy zmienił zaskarżony wyrok i w miejsce warunkowego umorzenia postępowania i rozstrzygnięć z nim związanych zawartych w punktach 1, 2, 3, 4 5:

- na podstawie art. 178a § 1 KK w zw. z art. 37a § 1 KK wymierzył oskarżonej 150 stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki dziennej na kotwę 20 zł;

- na podstawie art. 44 § 2 KK orzekł w stosunku do oskarżonej zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym na okres 3 lat ;

- na podstawie art. 43a § 2 KK orzekł od oskarżonej świadczenie pieniężne na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym i Pomocy Postpenitencjarnej w wysokości 5000 zł;

- na podstawie art. 63 § 4 KK na poczet zakazu prowadzenia pojazdów zaliczył oskarżonej okres zatrzymania prawa jazdy od dnia 21 grudnia 2023 roku.

Zwięźle o powodach zmiany

Powody zmian zostały wskazane we wcześniejszych częściach uzasadnienia.

1.9.  Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7.  Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐ art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐ art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐ art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8.  Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10.  Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6.  Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

3

Sytuacja materialna oskarżonej, obciążenia finansowe wynikające już z zaskarżonego wyroku, uzasadniały zwolnienie jej od kosztów procesu za postępowanie odwoławcze.

7.  PODPIS

1.11.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Środki karne : zakaz prowadzania pojazdów i świadczenie pieniężna

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść

☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

1.12.  Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

2

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wina

Warunkowe umorzenie postępowania

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść

☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☒

co do winy

☒

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k. – obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany
w art. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k. – obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k. – błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k. – rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana