Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lutego 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny

w składzie:

po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2025 r. w Katowicach

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R.

przeciwko R. K. (K.)

przy udziale Prokuratora

o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Gliwicach

z dnia 20 marca 2024 r., sygn. akt X GC 285/23

1.  zmienia zaskarżony wyrok w pkt 1 i 3 w ten sposób, że powództwo oddala i zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 15.017 (piętnaście tysięcy siedemnaście) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, za czas po upływie tygodnia od dnia doręczenia powodowi orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty;

2.  zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 13.250 (trzynaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, którym je zasądzono, do dnia zapłaty.

Sygn. akt V AGa 213/24

UZASADNIENIE

Powód Syndyk masy upadłości (...) Sp. z o.o. w R. podtrzymując powództwo wytoczone przez tę spółkę przed ogłoszeniem jej upadłości, domagał się pozbawienia wykonalności tytułu wykonawczego w postaci zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nakazu wydanego 29 kwietnia 2022 r. przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie X GNc 122/22. W uzasadnieniu podniósł, że podstawę do wydania nakazu zapłaty stanowiły działania byłego wspólnika spółki, które prawdopodobnie miały znamiona przestępstwa, spowodowały też jego działania pozbawienie spółki możliwości zaskarżenia nakazu zapłaty, gdyż o pozwie wniesionym przez pozwanego oraz wydaniu nakazu zapłaty spółka nie miała wiedzy, nie pozostawała nigdy spółka w relacjach handlowych ani żadnych innych z pozwanym wierzycielem, prowadzenie przeciwko niej postępowania egzekucyjnego w oparciu o wydany w tych okolicznościach nakaz zapłaty stanowi naruszenie klauzul generalnych, o których mowa w art. 5 k.c., jest w szczególności sprzeczne z dobrymi obyczajami i dobra wiarą.

Pozwany wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że skierowanie przez niego sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego nie stanowiło nadużycia prawa, nie miał on wiedzy o relacjach wspólników spółki(...)oraz rzekomej chęci zatajenia przez I. P. przed drugim wspólnikiem faktu poręczenia weksla i odebrania nakazu zapłaty, przyjmując poręczenie wekslowe działał pozwany w zaufaniu do wynikającej z rejestru przedsiębiorców informacji, że udzielający w imieniu spółki poręczenia był uprawniony do jej samodzielnej reprezentacji, na jego sytuację wpływu mieć nie mogą potencjalnie nielojalne zachowania wspólnika i członka zarządu spółki względem innego wspólnika i członka zarządu, egzekucja w oparciu o kwestionowany tytuł wykonawczy wszczęta została niezwłocznie po jego uzyskaniu.

Wyrokiem z 20 marca 2024 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach pozbawił w stosunku do (...) Sp. z o.o. w R. wykonalność nakazu zapłaty wydanego 29 kwietnia 2022 r. przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w sprawie X GNc 122/22, zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem z 21 czerwca 2022 r. ponad kwotę 517.633,81 zł należności głównej i 130.873,30 zł odsetek; oddalił powództwo w pozostałej części i zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty procesu w wysokości 17.017 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od uprawomocnienia się orzeczenia.

Sąd Okręgowy ustalił, że działając w imieniu (...) Sp. z o.o. I. P. udzielił w marcu 2022 r. poręczenia wekslowego za zobowiązania przedsiębiorstwa Usługowego (...) Sp. z o.o., wystawcy weksla, wobec pozwanego R. K.. I. P. był wspólnikiem i członkiem zarządu wystawcy weksla spółki (...). Poinformował on pozwanego, że spółka ta ma zobowiązania względem spółki (...). Poręczenia udzielił I. P. działając wbrew wiedzy i woli drugiego wspólnika M. B., uprawnionego również, jak udzielający poręczenia, do reprezentowania spółki (...). 2 czerwca 2022 r. I. P. sprzedał M. B. udziały w spółce (...) i złożył rezygnację z pełnienia funkcji członka zarządu spółki, nie informując go nadal o zobowiązaniu, jakie w imieniu spółki zaciągnął. Odtąd M. B. był jedynym członkiem zarządu i udziałowcem tej spółki. Wiadomość o zobowiązaniu spółki z tytułu poręczenia wekslowego uzyskał M. B. dopiero wówczas, gdy bank poinformował go o zajęciu rachunku spółki. Nie miał wiedzy M. B. o procesie wytoczonym przez R. K. i wydaniu nakazu zapłaty na podstawie weksla poręczonego w imieniu spółki przez I. P.. Spółki (...) nie łączyły żadne relacje handlowe i gospodarcze z pozwanym. Pozwany zajmuje się obsługą finansową podmiotów gospodarczych, faktoringiem, udzielaniem pożyczek, windykacją. Przyjmując poręczenie udzielone w imieniu spółki (...) przez I. P. nie wiedział, czy o poręczeniu powiadomiony został drugi wspólnik tej spółki, nie zabiegał o kontakt z nim, tym bardziej, że po pierwszej rozmowie przed uruchomieniem spółki odniósł wrażenie, iż nie ma on o nim dobrego zdania.

Nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym z weksla wydał Sąd Okręgowy w Gliwicach 29 kwietnia 2022 r. w sprawie X GNc 122/22 nakazując w nim m. in. (...) Sp. z o.o. aby zapłaciła solidarnie z pozostałymi pozwanymi R. K. 2.658.000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 22 marca 2022 r. i kosztami procesu w kwocie 40.442 zł z odsetkami. Reprezentujący spółkę (...) i jedyny jej udziałowiec M. B. dowiedział się o nakazie zapłaty dopiero z chwilą powzięcia wiadomości o zajęciu rachunku bankowego spółki. Wniosek jaki w imieniu spółki złożył on o przywrócenie terminu do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty Sąd Okręgowy zwrócił postanowieniem z 20 września 2022 r. i odrzucił tym samym postanowieniem zarzuty spółki oraz prokuratora od nakazu zapłaty. Postępowanie zażaleniowe Sąd Apelacyjny zawiesił postanowieniem z 27 marca 2023 r. Postanowieniem z 8 grudnia 2023 r. uwzględniając zażalenie R. K. stwierdził Sąd Okręgowy prawomocność w stosunku do spółki (...) z dniem 18 czerwca 2022 r. nakazu zapłaty wydanego 29 kwietnia 2022 r. W związku z zajęciem rachunku bankowego w następstwie poręczenia weksla spółka (...) przestała funkcjonować, do chwili tych zdarzeń działała pomyślnie osiągając zyski z działalności, terminowo regulowała swoje zobowiązania, nie posiadała żadnych zaległości finansowych, nie potrzebowała zaciągać kredytów ani pożyczek. Zobowiązanie z tytułu poręczenia wekslowego doprowadziło do stanu jej niewypłacalności, co skutkowało ogłoszeniem upadłości spółki postanowieniem Sądu Rejonowego w Gliwicach z 25 października 2022 r. Nie posiadała spółka (...) zobowiązań wobec wystawcy weksla, przeciwnie, to wystawca weksla Przedsiębiorstwo Usługowe (...) Sp. z o.o. zalegał z płatnościami na jej rzecz, był nierzetelnym kontrahentem powodowej spółki. Przed założeniem spółki(...) M. B.spotkał się z pozwanym R. K., bo przedstawił mu go wspólnik I. P., jako osobę która może im pomóc w działalności gospodarczej, po spotkaniu stwierdził M. B., że nie chce wchodzić z pozwanym w układy. Na wniosek pozwanego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w Tarnowskich Górach M. M. wszczął egzekucję w oparciu o zaopatrzony w klauzulę wykonalności postanowieniem z 21 czerwca 2022 r. nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Gliwicach w dniu 29 kwietnia 2022 r. w sprawie X GNc 122/22. Na poczet stwierdzonego tym tytułem roszczenia ściągnięta została w toku egzekucji kwota 692.819,11 zł, z której na należność główną zaliczono 517.633,81 zł, na odsetki 130.873,30 zł, na koszty procesu orzeczone nakazem zapłaty i przyznane w postępowaniu klauzulowym 40.562 zł, na koszty zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym 3.750 zł. Postanowieniem z 1 lutego 2024 r. komornik stwierdził umorzenie z mocy prawa postępowania egzekucyjnego wobec (...) sp. z o.o. oraz umorzył to postępowanie w stosunku do pozostałych dłużników wobec bezskuteczności egzekucji. Na skutek zawiadomienia spółki (...) oraz M. B. wszczęte zostało śledztwo, które zakończyło się postawieniem I. P. w stan oskarżenia o to, że w okresie od 10 stycznia 2022 r. do kwietnia 2022 r. będąc zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki (...) poprzez poręczenie za wystawcę jako członek zarządu tej spółki weksla na zlecenie R. K. na kwotę 2.658.000 zł nadużył udzielonych mu uprawnień i wyrządził szkodę majątkową w wielkich rozmiarach na szkodę spółki (...).

Sąd Okręgowy wskazał, że podstawę powództwa stanowił art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c., według którego dłużnik może w drodze powództwa żądać pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w całości lub części albo ograniczenia jeżeli po powstaniu tytułu egzekucyjnego nastąpiło zdarzenie, wskutek którego zobowiązanie wygasło albo nie może być egzekwowane. W ocenie Sądu w szczególnych okolicznościach zachowanie wierzyciela w postępowaniu egzekucyjnym może stanowić nadużycie prawa (art. 5 k.c.) uzasadniające pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności w oparciu o ten przepis. Ma on otwarty charakter nie wskazując konkretnych typów, ani tym bardziej wyczerpującego katalogu zdarzeń mogących stanowić podstawę akcji opozycyjnej z zastrzeżeniem, aby prowadziły one do wygaśnięcia, względnie niemożności egzekwowania świadczenia. Realizacja świadczenia przy wykorzystaniu środków przymusu egzekucyjnego stanowi wyraz wykonywania prawa podmiotowego, toteż nie ma konstrukcyjnych przeszkód, aby w kategoriach zdarzeń rzutujących na możność wykonywania zobowiązania w rozumieniu art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. rozważać również nadużycie prawa podmiotowego, o którym mowa jest w art. 5.k.c. W realiach stanu faktycznego sprawy uznać należało realizację przez pozwanego świadczenia stwierdzonego nakazem zapłaty z 29 kwietnia 2022 r. za nadużycie prawa podmiotowego. Pozwany powziął po powstaniu tytułu egzekucyjnego wiedzę o okolicznościach udzielenia przez I. P. działającego samodzielnie w imieniu spółki (...) poręczenia za wystawcę weksla, zatem o tym, że działał I. P. wbrew wiedzy i woli drugiego wspólnika, że nie istniała żadna przyczyna natury gospodarczej, dla której spółka (...) poręczyć miała za zobowiązanie o znacznej wartości (...) spółki z o.o., że to ta spółka będąca wystawcą weksla zalegała z płatnościami na rzecz spółki (...), zatem, że poręczył w imieniu spółki (...) I. P.za zobowiązania podmiotu, który był jej dłużnikiem, że pomyślnie działała spółka (...) na rynku, odnosiła sukcesy gospodarcze, a niczym nieuzasadnione, pozbawione prawnie istotnej przyczyny poręczenie za zobowiązania wystawcy weksla zachwiało jej działalnością, wyłączyło jej funkcjonowanie, doprowadziło ją do stanu niewypłacalności i spowodowało ogłoszenie jej upadłości, o tym, że proces wytoczony przez niego przeciwko wystawcy weksla i poręczycielom toczył się bez wiedzy drugiego wspólnika spółki (...), gdyż podobnie jak o poręczeniu, tak i o procesie nie poinformował I. P. swojego wspólnika, któremu następnie sprzedał udziały w spółce także nie uprzedzając go wówczas o istnieniu zobowiązania spółki z tytułu poręczenia, które w jej imieniu zaciągnął, następnie o wniesieniu przeciwko I. P. aktu oskarżenia, w którym zarzucił mu prokurator, że w okresie od 10 stycznia 2022 r. do kwietnia 2022 r. będąc zobowiązanym do zajmowania się sprawami majątkowymi spółki (...) poprzez poręczenie za wystawcę jako członek zarządu tej spółki weksla na kwotę 2.658 000 zł nadużył udzielonych mu uprawnień i wyrządził szkodę majątkową w wielkich rozmiarach na szkodę spółki (...). Realizując w tych warunkach świadczenie stwierdzone nakazem zapłaty przez skierowanie egzekucji przeciwko spółce (...) i podtrzymując wobec niej wniosek o przymusowe ściągnięcie tego świadczenia uczynił pozwany ze swego prawa podmiotowego użytek sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, co w myśl art. 5 k.c. uzasadniało uwzględnienie powództwa w oparciu o art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.

Wykonalności tytuł wykonawczy w postaci zaopatrzonego w klauzulę wykonalności nakazu zapłaty wydanego 29 kwietnia 2022 r. mógł zostać pozbawiony w zakresie, w jakim roszczenia nim stwierdzone nie zostały wyegzekwowane. W części, w której wyegzekwowanie świadczenia nastąpiło powództwo oparte o art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. podlegało oddaleniu. Dłużnik traci prawo wytoczenia powództwa przewidzianego w tym przepisie z chwilą wyegzekwowania przez wierzyciela świadczenia objętego tytułem wykonawczym. Powództwo opozycyjne ma charakter powództwa zmierzającego do wydania orzeczenia konstytutywnego, gdyż wyrok taki przekształca istniejący dotąd między stronami stosunek prawny i działa ex nunc. Celem powództwa opozycyjnego jest udaremnienie możliwości przeprowadzenia jakiejkolwiek egzekucji i powód w pełni osiąga cel związany z tym powództwem, jeżeli uzyska rozstrzygnięcie stwierdzające, że tytuł został pozbawiony wykonalności. W razie więc wyegzekwowania należności objętej tytułem wykonawczym powództwo opozycyjne w zakresie, w jakim należność została wyegzekwowana staje się bezprzedmiotowe. Akta sprawy egzekucyjnej GKm 191/22 zawierają wzmiankę komornika o wyniku egzekucji oraz kserokopię tytułu wykonawczego, który wobec umorzenia postępowania egzekucyjnego podlegał zwrotowi wierzycielowi, z adnotacją komornika o wyniku egzekucji. Wynika z tej wzmianki i adnotacji, że wyegzekwowano na podstawie tytułu wykonawczego opartego o nakaz zapłaty z 29 kwietnia 2022 r. 692.819,11 zł, dokonane wpłaty zaliczono na poczet należności głównej – 517.633,81 zł, odsetek – 130.873,30 zł, kosztów – 40.562 zł, kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym – 3.750 zł, poza tym na poczet kosztów postępowania egzekucyjnego poniesionych przez wierzyciela (z tytułu zaliczek) - 945,72 zł. Z karty rozliczeniowej przedstawionej przez pozwanego wynika, że wierzycielowi komornik wypłacił w sumie 709.897,13 zł, w tym z tytułu zaliczek na pokrycie kosztów postępowania egzekucyjnego 600 zł i 345,72 zł, czyli po odjęciu zaliczek, na poczet należności stwierdzonej tytułem wykonawczym oraz kosztów postępowania klauzulowego i kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu egzekucyjnym – 708.951,41 zł. Różnica kwot 708.951,41 zł – 692.819,11 zł wynosi 16.132,30 zł, jest to kwota, którą jak wskazał komornik w karcie rozliczeniowej zamieszczonej w aktach komorniczych mylnie wysłano. Porównanie zatem karty rozliczeniowej przedstawionej przez pozwanego z kartą rozliczeniową zamieszczoną w aktach komorniczych zawierającą adnotację co do mylnie wysłanej kwoty 16.132,30 zł oraz z adnotacją zamieszczoną na kopii tytułu wykonawczego znajdującej się w aktach komorniczych pozwala na stwierdzenie, że tak jak w tej adnotacji wskazano, na poczet należności objętej tytułem wykonawczym wyegzekwowano 517.633,81 zł należności głównej, 130.873,30 zł odsetek, 40.562 zł kosztów, przy czym ta ostatnia kwota stanowi zapewne sumę kwot 40.442 zł zasądzonej z tytułu kosztów procesu w nakazie zapłaty i 120 zł przyznanej z tytułu kosztów postępowania klauzulowego w postanowieniu o nadaniu klauzuli wykonalności. Ponieważ stwierdzone nakazem zapłaty z 29 kwietnia 2022 r. roszczenie z tytułu kosztów procesu zostało wyegzekwowane w całości, roszczenie z tytułu należności głównej w części, tj. w kwocie 517.633,81 zł, roszczenie z tytułu odsetek w części, tj. w kwocie 130.873,30 zł, oparty o ten nakaz tytuł wykonawczy pozbawić należało w stosunku do (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w R. wykonalności ponad kwotę 517 633,81 zł należności głównej i 130.873,30 zł odsetek, a w pozostałej części wobec wyegzekwowania stwierdzonych tym tytułem roszczeń powództwo oddalić.

O kosztach procesu orzekł Sąd na podstawie art. 100 k.p.c.

W apelacji pozwany zarzucając naruszenie prawa materialnego – art. 840 § 1 pkt 2 w zw. z art. 365 § 1 k.p.c. poprzez uwzględnienie przy wyrokowaniu zdarzeń, które nastąpiły przed powstaniem tytułu egzekucyjnego i art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez uwzględnienie powództwa co do wyegzekwowanej kwoty 40.442 zł, oraz art. 5 k.c. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części uwzględniającej powództwo i jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów procesu.

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.

Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:

Apelacja okazała się uzasadniona.

Opisane przez Sąd Okręgowy okoliczności faktyczne były bezsporne, a zatem zbędne było ich ponowne opisywanie, tym bardziej, że żadna ze stron ich nie kwestionowała na etapie postępowania apelacyjnego, poza kwestią zaliczenia wyegzekwowanej kwoty 40.442 zł na poczet kosztów procesu w sprawie X GNc 122/22. Potrzeba omówienia wszakże tego zagadnienia aktualizowałaby się dopiero w razie uznania bezzasadności apelacji w zakresie zasadniczym – co do istnienia podstawy pozbawienia tytułu wykonawczego wykonalności w oparciu o przesłanki z art. 5 k.c.

Istota problemu oscyluje wokół zagadnienia, czy powzięcie przez wierzyciela wiedzy o okolicznościach będących podstawą udzielenia poręczenia i jego skutkach – po powstaniu tytułu egzekucyjnego – może być podstawą powództwa opozycyjnego w razie wszczęcia przez uprawnionego postępowania egzekucyjnego. Rozwikłanie tej kwestii winno uwzględniać realia sprawy, a mianowicie, że pozwanemu nie zarzucono zmowy z udzielającym w imieniu powódki poręczenia, jak również działania na szkodę powódki. Podstawą powództwa był fakt, że podjęte przez I. P. czynności miały znamiona działania na szkodę spółki, w tym także poprzez uniemożliwienie jej zaskarżenia nakazu zapłaty. Nadto powódka eksponowała fakt, że nie pozostawała w jakichkolwiek stosunkach handlowych z pozwanym. W tym zakresie wypadało wskazać, iż z zeznań pozwanego wynikało, że w ramach działalności gospodarczej zajmuje się faktoringiem i szeroko pojętymi finansami. I. P. zaproponował mu poręczenie za dług spółki (...), a jego nie interesowało, czy wiedzę o poręczeniu posiadał inny wspólnik. Wypada jeszcze nadmienić, że poręczenie zostało udzielone zgodnie z zasadami reprezentacji powodowej spółki. Na marginesie należało jeszcze zaakcentować, że udzielenie poręczenia nie musi być związane z istnieniem stosunków gospodarczych w relacjach poręczyciel – wierzyciel. Analiza okoliczności faktycznych sprawy uprawniają do wniosku, że nakreślając podstawę powództwa opozycyjnego powód odniósł się do stosunków wewnętrznych spółki w postaci działania na szkodę przez jednego z członków zarządu, dodatkowo bez porozumienia z innym, co doprowadziło do powstania zobowiązania spółki mimo braku ku temu podstaw gospodarczych. Takie zachowanie doprowadziło do niemożności zaskarżenia wydanego nakazu zapłaty przed drugiego z członków zarządu spółki.

Stosownie do art. 842 § 1 pkt 2 k.p.c. podstawą powództwa opozycyjnego może być m. in. nastąpienie po powstaniu tytułu egzekucyjnego zdarzenia, wskutek którego zobowiązanie wygasło lub nie może być egzekwowane. Mowa jest tutaj o zdarzeniu nowym, nie istniejącym przed powstaniem tytułu egzekucyjnego, a zatem hipotezą tego przepisu nie są objęte zdarzenia, które co prawda istniały przed powstaniem tytułu egzekucyjnego, lecz ujawniły się dopiero po jego wydaniu. Jest to wynikiem przyjęcia przez ustawodawcę konstrukcji powództwa opozycyjnego, iż postępowanie sądowe nim wywołane nie może prowadzić do rozstrzygnięcia naruszającego powagę rzeczy osądzonej. Jednocześnie pojęcie „ zdarzenia” w rozumieniu tego przepisu należy do dziedziny prawa materialnego, a to oznacza, że są to wyłącznie zdarzenia leżące u podstawy świadczenia wynikającego ze zobowiązania dłużnika objętego tytułem egzekucyjnym. W ocenie Sądu Apelacyjnego nie można ad hoc odrzucić stosowania art. 5 k.c. do obrony dłużnika w ramach powództwa opozycyjnego, o ile przesłanki wynikające z art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. zostaną spełnione w związku z następczym w stosunku do prawomocności materialnej naruszeniem przez wierzyciela prawa podmiotowego. Innymi słowy, nadużycie prawa podmiotowego jako podstawa powództwa opozycyjnego winno zaistnieć po powstaniu tytułu egzekucyjnego, w szczególności na etapie postępowania egzekucyjnego ( zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 12 września 2018 r., II CSK 664/17, OSNC 2019, nr 7-8, poz. 79 oraz przywołane tam orzecznictwo). Jak przyjmuje się w judykaturze stosowanie art. 5 k.c. do powództwa opozycyjnego winno mieć charakter wyjątkowy, także wtedy, gdy odmowa udzielenia ochrony prawu podmiotowemu uzyskuje w istocie trwały charakter, z zastrzeżeniem zachowania innych utrwalonych założeń stosowania klauzuli nadużycia prawa, do których należy nakaz uwzględnienia ogółu okoliczności sprawy, postulat wstrzemięźliwości i subsydiarny charakter tego rozwiązania ( zob. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 22 czerwca 2018 r., II CSK 539/17, OSNC-Zb.dod. 2019, nr C, poz. 37 oraz przywołane tam orzecznictwo).

Przekładając te uwagi na grunt niniejszej sprawy wypadało zauważyć, że nie mogą być podstawą powództwa opozycyjnego okoliczności dotyczące przyczyn udzielenia poręczenia przez I. P. w imieniu powodowej spółki oraz niemożności zaskarżenia nakazu zapłaty przez tę spółkę. Dość powiedzieć, że w świetle przepisów prawa materialnego było ono skuteczne, czego zresztą powód nie kontestuje. Powód stosownie do wymogów wynikających z art. 6 k.c. w zw. z art. 232 k.p.c. winien były wykazać, że zachowanie pozwanego na etapie po powstaniu tytułu egzekucyjnego, wyrażające się zainicjowaniem postępowania wykonawczego stanowiło nadużycie prawa podmiotowego. Powód nie sprostał ciężarowi dowodowemu w tym zakresie, poprzestając na powołaniu się na cytowane wcześniej okoliczności, nie kierując równocześnie przeciwko pozwanemu żadnych zarzutów, że jego postawa zmierzała do wykonania orzeczenia stanowi przejaw nadużycia prawa podmiotowego. W ocenie Sądu Apelacyjnego dowiedzenie się przez pozwanego o okolicznościach związanych z zaciągnięciem zobowiązania per se nie może stanowić podstawy uznania jego zachowania manifestującego się wolą wyegzekwowania orzeczenia jako nadużycia prawa podmiotowego. Pozwany zmierzał bowiem do zabezpieczenia przysługującego mu prawa, a potrzeba ochrony trwałości stosunków obligacyjnych wymagała uznania, że relacje wewnętrzne powodowej spółki pomiędzy jej wspólnikami i członkami zarządu nie mogą wpływać na trwałe unicestwienie przysługującego mu prawa. Rolą powodowej spółki było takie ukształtowanie stosunków korporacyjnych, aby uniemożliwić samodzielne dokonywanie członków zarządu czynności prawnych z zakresu reprezentacji na zewnątrz.

Z tych też względów uzasadnione zarzuty naruszenia prawa materialnego – art. 5 k.c. poprzez zastosowanie tego przepisu do niniejszej sprawy i art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c. poprzez uznanie, że spełnione zostały przesłanki tego przepisu do uznania powództwa za uzasadnione.

Mając na uwadze te okoliczności na podstawie art. 396 § 1 k.p.c. zaskarżony wyrok podlegał zmianie poprzez oddalenie powództwa.

O kosztach postępowania za obie instancje orzeczono w oparciu o art. 98 § 1 i 3 oraz art. 99 k.p.c. Na koszty postępowania pierwszoinstancyjnego składała kwota 15.000 zł tytułem zastępstwa radcowskiego (§ 2 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, tj. Dz. U. z 2023 r., poz. 1935) oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa. Do kosztów postępowania odwoławczego zaliczono opłatę sądową – 2.000 zł i koszty zastępstwa radcowskiego w wysokości 11.250 zł (§ 2 pkt 8 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 w/w Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.).

SSA Olga Gornowicz-Owczarek SSA Dariusz Chrapoński SSA Grzegorz Misina