Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 grudnia 2025r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 2 grudnia 2025r. w Warszawie

sprawy R. W.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

o obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne

na skutek odwołania R. W.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W.

z dnia 1 września 2023r., nr (...)

z dnia 13 października 2023r., nr (...)

I.  umarza postępowanie w części, w jakiej zaskarżona decyzja z 1 września 2023r., nr (...), została zmieniona przez decyzję z 13 października 2023r., nr (...);

II.  umarza postępowanie w części, w jakiej zaskarżona decyzja z 13 października 2023r., nr (...), została zmieniona przez decyzję z 30 października 2024r., nr (...);

III.  oddala odwołania w pozostałym zakresie;

IV.  zasądza od R. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. kwotę 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

R. W. w dniu 9 października 2023 roku wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z dnia 1 września 2023r., numer (...), stwierdzającej w jakich okresach należne są składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej i posiadana statusu jedynego wspólnika w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i w spółkach komandytowych.

Zaskarżonej decyzji ubezpieczony zarzucił naruszenie prawa materialnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że osoba, która objęła powierniczo udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie umowy powierniczej, podlega z tego tytułu składkom na ubezpieczenie zdrowotne. Wniósł o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi, który wydał decyzję oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących przepisów prawa.

W uzasadnieniu odwołania R. W. opisał przebieg postępowania przed ZUS oraz decyzję wydaną po jego zakończeniu. Następnie, prezentując swoje stanowisko, wskazał że udziały w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością objął we własnym imieniu, ale na rachunek innego podmiotu na podstawie:

⚫

umowy powiernictwa z 1 lutego 2016r. (100% udziałów w (...) sp. z o.o.)

⚫

umowy z 21 sierpnia 2017r. (100% udziałów w (...) sp. z o.o.).

Dalej zacytował fragmenty zawartych umów i wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie występuje klasyczna sytuacja posiadania 100% udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, ale umowa powiernicza. Faktycznym ekonomicznym właścicielem udziałów jest więc powierzający, natomiast powiernik figuruje tylko w stosunkach zewnętrznych. Powiernictwo w polskim prawie nie jest uregulowane jako odrębna instytucja prawna. Podstawą do konstruowania czynności powierniczych jest wyrażona w art. 353 ¹ kodeksu cywilnego zasada swobody kontraktowej i umowa zlecenia. Istotą zlecenia jest odpłatne lub nieodpłatne wykonanie określonej czynności prawnej w imieniu dającego zlecenie lub w imieniu własnym, ale na rachunek zlecającego. W tym ostatnim wypadku nabycie praw lub rzeczy ma charakter powierniczy, a przyjmujący zlecenie ma obowiązek wydać zlecającemu wszystko, co przy wykonywaniu zlecenia dla niego uzyskał, chociażby w imieniu własnym. Władztwo, jakie można przypisać zleceniobiorcy wykonującemu zlecenie powiernicze jest ograniczone. Są to następujące ograniczenia:

⚫

ograniczenie czasowe – zleceniobiorca zobowiązany jest przekazać nabyte prawa bądź uzyskane korzyści na żądanie zleceniodawcy,

⚫

wyłączona jest możliwość rozporządzania tymi prawami lub korzyściami na rzecz innej osoby niż zleceniodawca lub wskazany przez niego podmiot, co powoduje wyłączenie możliwości efektywnego zwiększenia masy majątkowej zleceniobiorcy o prawa nabyte w wykonaniu powiernictwa,

⚫

nie ekwiwalentność dla zleceniobiorcy zbycia nabytych we własnym imieniu, lecz na rachunek zlecającego praw – prawa te przenoszone są nieodpłatnie i dający zlecenie zwraca przyjmującemu zlecenie jedynie wydatki, które ten poczynił w celu należytego wykonania zlecenia oraz zwalnia go od zobowiązań, które ten w powyższym celu zaciągnął w imieniu własnym,

⚫

w przypadku przenoszenia powierniczo nabytych praw na wskazaną przez zlecającego osobę trzecią, cena zbycia stanowi należność zleceniodawcy,

⚫

przyjmującemu zlecenie nie wolno używać we własnym imieniu rzeczy i pieniędzy dającego zlecenie; od sum pieniężnych zatrzymanych ponad potrzebę wynikającą z wykonywania zlecenia, zleceniobiorca powinien płacić dającemu zlecenie odsetki ustawowe.

W świetle powyższego, zdaniem ubezpieczonego, nie można uznać, że jest on takim właścicielem udziałów, z którym to stanem wiąże się konieczność uiszczenia składek na ubezpieczenie zdrowotne. Odnosząc się natomiast do zacytowanego w decyzji wyroku Sądu Najwyższego o sygnaturze akt I CK 521/04, ubezpieczony wskazał, że wyrok ten nie dotyczy umowy nabycia powierniczego, a sytuacji, w której strony zawarły umowę przewłaszczenia na zabezpieczenie, a następnie dłużnik nie spłacił długu i nastąpiło przejęcie przez wierzyciela przedmiotu przewłaszczenia.

Dodatkowo ubezpieczony podkreślił, że na gruncie prawa podatkowego nie ma żadnych wątpliwości, że posiadanie powiernicze udziałów, a następnie ich zbycie nie rodzi dla powiernika żadnych skutków podatkowych, nie jest on bowiem ekonomicznym właścicielem udziałów. W takiej sytuacji skutki podatkowe występują wyłącznie po stronie powierzającego udziały. Ubezpieczony uważa, że odmienne traktowanie umowy powiernictwa na gruncie dwóch gałęzi prawa nie może mieć miejsca w demokratycznym państwie prawnym. Skoro przepisy podatkowe nie traktują czynności wykonywanych na udziałach (akcjach) posiadanych na podstawie umowy powiernictwa jako wywołujących skutki prawnopodatkowe dla powiernika, nie można tego robić na gruncie przepisów regulujących kwestie ubezpieczenia społecznego i ubezpieczenia zdrowotnego.

Niezależnie od powyższego R. W. wskazał, że sentencja decyzji zawiera nieprawidłowe daty podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu. W sentencji podano:



od 06/2014r. do 07/2014r. należna jest składka w podwójnej wysokości,



od 08/2013r. do 01/2017r. należna jest składka zdrowotne w potrójnej wysokości,



od 02/2017r. do 07/2017r. należna jest składka zdrowotna w poczwórnej wysokości,



od 08/2017r. do 04/2018r. należna jest składka zdrowotna w pięciokrotnej wysokości.

Według ubezpieczonego powinno być 06/2013r. – 07/2013r., 08/2013r. – 01/2016r., 02/2016r. – 07/2017r. i 07/2018r. – 04/2018r. (odwołanie z 4 października 2023r., k. 3-6 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz Zakładu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a uzasadniając swe stanowisko wskazał, że z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, że R. W. od 15 października 2009r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń jako płatnik składek. Ponadto z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że ubezpieczony:



od 15 czerwca 2012r. do 28 maja 2013r. był jedynym wspólnikiem w (...) sp. z o.o.



od 27 maja 2011r. jest komandytariuszem w (...) sp. z o.o. sp. komandytowa



od 16 lutego 2016r. do 11 lipca 2018r. był jedynym wspólnikiem w (...) sp. z o.o.



od 6 października 2021r. jest komandytariuszem w (...) sp. z o.o. sp. komandytowa



od 31 sierpnia 2017r. jest jedynym wspólnikiem w (...) sp. z o.o.



od 7 sierpnia 2013r. jest komandytariuszem w (...) sp. z o.o. spółka komandytowa.

Z dokumentów, jakie ubezpieczony przedstawił wynika, że 27 kwietnia 2018r. zbył ogół praw i obowiązków w (...) sp. z o.o. spółka komandytowa, natomiast w dniu 9 grudnia 2019r. zbył ogół praw i obowiązków w (...) sp. z o.o. sp. komandytowa. Ponadto złożone przez ubezpieczonego dokumenty wskazują, że udziały w spółkach (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. ubezpieczony nabył w wyniku umów zlecenia powierniczego objęcia udziałów. W takim przypadku powiernik pełni funkcje wspólnika i jest wpisany do Krajowego Rejestru Sądowego jako wspólnik spółki. W spółkach (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. R. W. z chwilą zawarcia umowy powierniczej stał się jedynym wspólnikiem tych spółek, co potwierdza zacytowany przez organ rentowy wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2005r. wydany w sprawie o sygn. akt I CK 521/04 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku wydany w sprawie o sygn. akt I ACa 514/19.

Na zakończenie organ rentowy przywołał treść art. 82 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. Dz. U. 2022r., poz. 256), wskazując że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Przy czym zgodnie z ust. 3 i 4 wskazanego przepisu, jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności. Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki.

Mając powyższe na uwadze organ rentowy zaskarżoną decyzją prawidłowo określił w jakich okresach, w jakiej wysokości i z jakich tytułów należna jest od R. W. składka zdrowotna (odpowiedź na odwołanie z 6 listopada 2023r., k. 8-9 a.s.).

R. W. w dniu 15 listopada 2023r. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. z 13 października 2023r., nr (...), stwierdzającej w jakich okresach należne są składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej i posiadana statusu jedynego wspólnika w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością i w spółkach komandytowych.

Zaskarżonej decyzji ubezpieczony zarzucił:

⚫

naruszenie prawa materialnego poprzez bezpodstawne przyjęcie, że osoba, która objęła udziały w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie umowy powierniczej podlega z tego tytułu składkom na ubezpieczenie zdrowotne,

⚫

wydanie decyzji bez podstawy prawnej w zakresie wielokrotnego naliczania składki zdrowotnej za poszczególne okresy podane w decyzji,

⚫

naruszenie zasady zaufania do organu administracji publicznej poprzez pominięcie w decyzji wyroku Sądu Najwyższego, powołanego w decyzji ZUS, którą organ ten uchylił wskutek pierwszego odwołania.

Ubezpieczony wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania organowi rentowemu oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według obowiązujących przepisów prawa.

W uzasadnieniu odwołania R. W. opisał przebieg postępowania przed ZUS, a następnie wskazał te same argumenty, które powołał w odwołaniu od decyzji z 1 września 2023r., a dotyczące nabycia udziałów na podstawie umów powiernictwa. Dodatkowo – w związku z zarzutem naruszenia zasady zaufania do organów administracji publicznej – wskazał, że jedną z fundamentalnych zasad postępowania administracyjnego jest takie prowadzenie go, aby budować zaufanie uczestników do organów administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie zasada ta została naruszona, zarówno poprzez wydanie decyzji bez podstawy prawnej, jak i poprzez brak uzasadnienia prawnego oraz poprzez uchylenie pierwszej decyzji z powodu błędu pisarskiego (kiedy decyzja powinna być sprostowana) i całkowite pominięcie w drugiej decyzji wyroku SN powołanego w pierwszej decyzji, po wykazaniu przez ubezpieczonego, że wyrok ten nie ma zastosowania w przedmiotowej sprawie (odwołanie z 8 listopada 2023r., k. 2-6 akt o sygn. VII U 1693/23).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. wniósł o umorzenie postępowania na podstawie art. 355 k.p.c. w zakresie odwołania od decyzji z 1 września 2023r., zaś o oddalenie odwołania od decyzji z 13 października 2023r. i o zasądzenie na rzecz organu rentowego od ubezpieczonego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Uzasadniając odwołanie, organ rentowy wskazał, że uwzględniając w części odwołanie R. W. od decyzji z 1 września 2023r. wydana została decyzja z 13 października 2023r. i wskazane zostały prawidłowe okresy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu oraz z jakich tytułów i w jakiej wysokości należna jest składka zdrowotna. Dalej powołane zostały te same ustalenia faktyczne i argumenty prawne, na jakie Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał w odwołaniu od decyzji z 1 września 2023r. (odpowiedź na odwołanie z 4 grudnia 2023r., k. 8-10 akt o sygn. VII U 1693/23).

Na podstawie art. 219 k.p.c. sprawy dotyczące odwołania R. W. od decyzji z 1 września 2023r. oraz od decyzji z 13 października 2023r. zostały połączone celem ich wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia (zarządzenie z 13 grudnia 2023r., k. 12 akt o sygn. akt VII U 1693/23).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

R. W. od 15 października 2009r. prowadzi pozarolniczą działalność gospodarczą i z tego tytułu dokonał zgłoszenia do ubezpieczeń jako płatnik składek. Ponadto z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że ubezpieczony:



od 15 czerwca 2012r. do 28 maja 2013r. był jedynym wspólnikiem w (...) sp. z o.o.



od 27 maja 2011r. jest komandytariuszem w (...) sp. z o.o. sp. komandytowa



od 16 lutego 2016r. do 11 lipca 2018r. był jedynym wspólnikiem w (...) sp. z o.o.



od 6 października 2021r. jest komandytariuszem w (...) sp. z o.o. sp. komandytowa



od 31 sierpnia 2017r. jest jedynym wspólnikiem w (...) sp. z o.o.



od 7 sierpnia 2013r. jest komandytariuszem w (...) sp. z o.o. spółka komandytowa (okoliczności bezsporne).

W dniu 27 kwietnia 2018r. ubezpieczony zbył ogół praw i obowiązków w (...) sp. z o.o. spółka komandytowa, natomiast w dniu 9 grudnia 2019r. zbył ogół praw i obowiązków w (...) sp. z o.o. sp. komandytowa (umowa z 9 grudnia 2019r. zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej i umowa z 27 kwietnia zbycia ogółu praw i obowiązków wspólnika w spółce komandytowej – nienumerowane karty akt ZUS).

Udziały w spółkach (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. ubezpieczony nabył w wyniku umów zlecenia powierniczego objęcia udziałów (umowy zlecenia powierniczego objęcia udziałów z 1 lutego 2016r. i z 21 sierpnia 2017r. – nienumerowane karty akt ZUS).

R. W. w dniu 1 czerwca 2023r. wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z wnioskiem o zwrot nadpłaty składek na ubezpieczenie zdrowotne (wniosek o zwrot nadpłaty – nienumerowana karta akt ZUS). Pismem z 7 czerwca 2023r. został poinformowany przez organ rentowy, że z urzędu Zakład uporządkował dokumenty rozliczeniowe na jego koncie z tytułu bycia wspólnikiem, dokonał ustaleń w zakresie okresów, kiedy posiadał udziały w poszczególnych spółkach i przyjął, że składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdego z tytułów. Ponadto w piśmie wskazano, że jeśli ubezpieczony nie zgadza się z ustalonym przez Zakład schematem podlegania, to może złożyć wniosek o wydanie decyzji (pismo z 7 czerwca 2023r. – nienumerowana karta akt ZUS). R. W. z takim wnioskiem wystąpił w dniu 16 czerwca 2023r. (wniosek o wydanie decyzji – nienumerowana karta akt ZUS). Pismem z 7 lipca 2023r. organ rentowy poinformował ubezpieczonego, że na jego wniosek wszczyna postępowanie. W jego trakcie R. W. złożył umowy zlecenia powierniczego nabycia udziałów w (...) sp. z o.o. oraz w (...) sp. z o.o. (zawiadomienie z 7 lipca 2023r., pismo ubezpieczonego z 1 sierpnia 2023r. wraz z załącznikami – nienumerowane karty akt ZUS).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W. w dniu 1 września 2023r. wydał decyzję nr (...), w której stwierdził, że składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonych przez R. W. działalności należne są w okresach:



od 10/2009r. – 04/2011r. w pojedynczej wysokości,



od 05/2011r. – 05/2012r. w podwójnej wysokości,



od 06/2012r. – 05/2013r. w potrójnej wysokości,



od 06/2014r. do 07/2014r. w podwójnej wysokości,



od 08/2013r. do 01/2017r. w potrójnej wysokości,



od 02/2017r. do 07/2017r. w poczwórnej wysokości,



od 08/2018r. do 04/2018r. w pięciokrotnej wysokości,



od 05/2018r. do 07/2018r. w poczwórnej wysokości,



od 08/2018r. do 12/2019r. w potrójnej wysokości,



od 01/2020r. do 09/2021r. w podwójnej wysokości,



od 10/2021r. do 12/2021r. w potrójnej wysokości,



za 01/2022r. – dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne:

1)  z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 9% od kwoty stanowiącej 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego,

2)  z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytariusza spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w wysokości 9% podstawy, która wyliczana jest od kwoty 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale roku poprzedniego,



od 02/2022r. należne sąd dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne:

1)  z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 4,9% od podstawy wyliczonej od dochodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacono składkę,

2)  z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytariusza spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w wysokości 9% podstawy, która wyliczana jest od kwoty 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale roku poprzedniego (decyzja ZUS z 1 września 2023r. – nienumerowane karty akt ZUS).

Po wniesieniu odwołania od wskazanej decyzji przez R. W., Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., uwzględniając w części zarzuty odwołującego się, wydał w dniu 13 października 2023r. decyzję nr (...), w której uchylił decyzję z 1 września 2023r. i stwierdził, że składki na ubezpieczenie zdrowotne z tytułu prowadzonych przez ubezpieczonego działalności należne są w okresach:



od 10/2009r. – 04/2011r. w pojedynczej wysokości,



od 05/2011r. – 05/2012r. w podwójnej wysokości,



od 06/2012r. – 05/2013r. w potrójnej wysokości,



od 06/2013r. do 07/2013r. w podwójnej wysokości,



od 08/2013r. do 01/2017r. w potrójnej wysokości,



od 02/2017r. do 07/2017r. w poczwórnej wysokości,



od 08/2017r. do 04/2018r. w pięciokrotnej wysokości,



od 05/2018r. do 07/2018r. w poczwórnej wysokości,



od 08/2018r. do 12/2019r. w potrójnej wysokości,



od 01/2020r. do 09/2021r. w podwójnej wysokości,



od 10/2021r. do 12/2021r. w potrójnej wysokości,



za 01/2022r. – dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne:

1)  z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 9% od kwoty stanowiącej 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego,

2)  z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytariusza spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w wysokości 9% podstawy, która wyliczana jest od kwoty 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale roku poprzedniego,



od 02/2022r. należne sąd dwie składki na ubezpieczenie zdrowotne:

1)  z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej w wysokości 4,9% od podstawy wyliczonej od dochodu uzyskanego w miesiącu poprzedzającym miesiąc, za który opłacono składkę,

2)  z tytułu posiadania statusu jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytariusza spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej w wysokości 9% podstawy, która wyliczana jest od kwoty 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w czwartym kwartale roku poprzedniego (decyzja ZUS z 13 października 2023r. – nienumerowane karty akt ZUS).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty, które nie były kwestionowane przez strony i zostały ocenione jako wiarygodne. Mimo tego należy zwrócić uwagę, że R. W., który w odwołaniu od decyzji z 1 września 2023r. – niezależnie od argumentów kwestionujących zaskarżoną decyzję – wskazał okresy, które powinny być prawidłowo ustalone przez ZUS przy założeniu poprawności stanowiska Zakładu, ostatecznie po ich skorygowaniu w kolejnej decyzji z 13 października 2023r. i po wyjaśnieniach pełnomocnika ZUS, przedstawionych w piśmie z 18 października 2024r. (k. 60-61), potwierdził okresy, w których prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą oraz okresy, kiedy był bądź nadal jest wspólnikiem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością oraz komandytariuszem w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością spółkach komandytowych (k. 72). Wobec tego spór w tym przedmiocie ostatecznie nie istniał, koncentrując się na argumentach natury prawnej, jakie ubezpieczony podnosił.

Dokumenty dotyczące osiąganych przez ubezpieczonego przychodów, które ubezpieczony złożył oraz te, które sąd pozyskał od Naczelników Urzędów Skarbowych, ostatecznie nie stały się podstawą dokonanych ustaleń z powodów, które zostaną wyjaśnione w części obejmującej rozważania prawne.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności – wobec wydania przez organ rentowy dwóch decyzji zaskarżonych przez R. W., w tym jednej uchylającej decyzję poprzednią – rozpoznania, jako najdalej idący, wymaga wniosek Zakładu o umorzenie postępowania w oparciu o art. 355 k.p.c., a dotyczący odwołania od decyzji z 1 września 2023r. Zdaniem Sądu nie jest on zasadny, gdyż od momentu wniesienia odwołania od decyzji do właściwego sądu, który to moment jest wyznaczony dniem wniesienia odwołania do organu rentowego, jakim jest jednostka organizacyjna ZUS, która wydała decyzję (art. 83 ust. 5 ustawy systemowej i odpowiednio art. 477 ^{( 9)} § 1 k.p.c.; por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 stycznia 2008r., I UK 202/07, OSNP 2009 nr 3-4, poz. 50), sprawa staje się sprawą cywilną w rozumieniu art. 1 i 2 k.p.c., podlegającą rozstrzygnięciu wedle reguł właściwych dla tej kategorii spraw i dopiero po zakończeniu postępowania przed sądem powszechnym wraca do postępowania administracyjnego ( por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 27 kwietnia 2010r., II UK 336/09, LEX nr 604222 oraz z dnia 8 maja 2012r., II UK 240/11, niepublikowany i orzeczenia w nich powołane).

W ścisłym związku z tą regulacją trybu odwoławczego pozostaje art. 83a ust. 2 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako ustawa systemowa). Wynikające z tego przepisu odstępstwa od klasycznego postępowania administracyjnego, znajdujące swoją podstawę w art. 123 ustawy, polegają na tym, że przedmiotem tego postępowania mogą być tylko decyzje, po pierwsze, ostateczne, a więc takie, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji (art. 16 § 1 k.p.a.), po drugie, od których nie wniesiono odwołania do sądu powszechnego (art. 269 k.p.a. cechę prawomocności przypisuje decyzjom, które albo poddane były kontroli sądu powszechnego, albo nie zostały jej poddane z powodu niewykorzystania tego środka ich zaskarżenia), po trzecie, decyzje te mogą być zmieniane, uchylane lub unieważniane jedynie z urzędu, po czwarte, organem właściwym jest ten sam organ, który wydał decyzję, a zatem Zakład Ubezpieczeń Społecznych.

Przepis art. 83a ust. 2 ustawy systemowej pozwala na weryfikację w postępowaniu administracyjnym ostatecznych decyzji ZUS pod warunkiem, że nie zostało od nich wniesione odwołanie do sądu powszechnego. Natomiast po wniesieniu odwołania weryfikacja taka jest możliwa wyłącznie przez organ, który wydał decyzję, a więc ZUS i tylko w dwóch przypadkach, po pierwsze, w razie uwzględnienia słuszności odwołania przed przekazaniem sprawy do sądu (art. 83 ust. 6 ustawy systemowej i odpowiednio art. 477 ⁹ § 2 k.p.c.), gdyż w takim wypadku uchylenie lub zmiana decyzji czyni odwołanie bezprzedmiotowym, co uzasadnia odstąpienie od nadania mu dalszego biegu oraz po drugie, w sytuacji wydania przez ZUS w toku sądowego postępowania odwoławczego decyzji uwzględniającej w całości lub w części żądanie strony, co powoduje umorzenie postępowania sądowego w całości lub w części z uwagi na zbędność jego dalszego prowadzenia (art. 477 ¹³ k.p.c.). Żadne inne zmiany decyzji organu rentowego, a także jej wykonanie nie mają wpływu na bieg postępowania w sprawie (art. 477 ¹³ zdanie drugie k.p.c.).

W judykaturze Sądu Najwyższego przyjmuje się, że co do zasady decyzja, o której stanowi art. 477 ^{( 13)} k.p.c., to nie tylko decyzja zmieniająca, ale każda forma decyzji anulującej decyzję wcześniejszą, a więc także decyzja uchylająca, byleby z niej wynikało, że rozstrzyga o przedmiocie tej wcześniejszej decyzji i to zgodnie z żądaniem odwołania (por. postanowienia z dnia 5 maja 2000r., II UKN 191/00, OSNAPiUS 2002 nr 4, poz. 96 i z dnia 16 lipca 1998r., II UKN 138/98, OSNAPiUS 1999 nr 13, poz. 440 oraz wyrok z dnia 14 lipca 2011r., III UK 196/10, OSNP 2012 nr 17-18, poz. 222). Niewątpliwie art. 477 ^{( 13)} k.p.c. stanowi lex specialis w stosunku do art. 355 k.p.c., gdyż określa szczególne względem wskazanych w jego § 1 przesłanki umorzenia postępowania. Wynika z tego, że wydanie decyzji, która uchyla decyzję, od której wniesione zostało odwołanie do sądu w indywidualnej sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych i rozstrzyga żądanie na niekorzyść strony skarżącej nie może powodować umorzenia postępowania na podstawie art. 355 § 1 k.p.c., albowiem nie zachodzą warunki określone w art. 477 ^{( 13)} k.p.c., który pozwala na umorzenie postępowania sądowego wyłącznie w przypadku wydania decyzji uwzględniającej w całości lub w części wniosek strony. Brak jest również w takiej sytuacji przyczyn uzasadniających umorzenie postępowania na ogólnych zasadach określonych w art. 355 § 1 k.p.c., gdyż nie występuje ani zbędność wydania wyroku (nie został zrealizowany cel, dla którego złożono odwołanie od decyzji organu rentowego, pełniące rolę pozwu), ani następczy brak przesłanek procesowych warunkujących dopuszczalność procesu (art. 199 § 1 k.p.c.). Reasumując, w postępowaniu administracyjnym niedopuszczalna jest jakakolwiek ingerencja w decyzję, od której wniesione zostało odwołanie do sądu, poza przypadkami uregulowanymi w art. 83 ust. 6 ustawy systemowej (odpowiednio art. 477 ^{( 9)} § 2 k.p.c.) oraz art. 477 ^{( 13)} k.p.c. Ten ostatni przepis w zdaniu drugim nie pozwala na umorzenie postępowania sądowego w przypadku administracyjnej weryfikacji decyzji na niekorzyść strony. Istnienie w obrocie prawnym decyzji rozstrzygającej niekorzystnie dla strony o tym samym przedmiocie co decyzja wcześniejsza nie wywołuje skutków w sferze postępowania cywilnego (postanowienie Sądu Najwyższego z 25 lipca 2012r., II UK 333/11).

W przedmiotowej sprawie uchylenie przez organ rentowy decyzji z 1 września 2023r., dokonane w dniu 13 października 2023r. i wydanie rozstrzygnięcia nadal kwestionowanego przez ubezpieczonego – z wyjątkiem dotyczącym poprawnego ustalenia okresów – nie spowodowało załatwienia sprawy zgodnie z żądaniem, jakie zgłosił R. W.. Wobec tego na podstawie art. 355 k.p.c. Sąd nie miał podstaw, aby postępowanie dotyczące odwołania od pierwszej z decyzji umorzyć, jak wnioskował ZUS. Zdaniem Sądu zachodziły jednak podstawy do tego, by postępowanie w tym zakresie umorzyć na podstawie art. 477 ¹³ k.p.c., ale tylko w niewielkim zakresie, a obejmującym zmianę okresów, jakie zostały przez ZUS ustalone w decyzji z 1 września 2023r., a potem – zgodnie z wnioskiem odwołującego się i na skutek jego zarzutów – skorygowane w decyzji z 13 października 2023r. W tej części żądanie, jakie zgłosił ubezpieczony, zostało uwzględnione i jedynie co do tego Sąd postępowanie umorzył, przyjmując, że ostatecznie okresy, w jakich ubezpieczony powinien zapłacić składki zdrowotne w takiej liczbie, jak wskazał ZUS, kształtują się tak, jak stanowi decyzja z 13 października 2023r.

Powyższe nie oznacza jednak braku podstaw do oceny pozostałych zarzutów R. W., jakie zgłosił w toczącym się postępowaniu. Sąd przeanalizował je, dokonując w tym zakresie rozpoznania odwołań od obu wydanych przez ZUS decyzji, lecz nie podzielił ich.

Ubezpieczony powoływał się przede wszystkim na fakt nabycia udziałów na podstawie umów powiernictwa, przy czym argument ten dotyczy tylko dwóch spośród kilku spółek, w których R. W. był lub jest wspólnikiem. Te spółki, w przypadku których takie powiernicze nabycie udziałów nie miało miejsca, niewątpliwie są spółkami, w których ubezpieczony w pewnych okresach był lub też nadal jest jedynym wspólnikiem albo był komandytariuszem. Odnosząc się jednak do kwestii powierniczego nabycia udziałów, bo tego w głównej mierze dotyczyły odwołania, Sąd nie podzielił argumentów odwołującego się. Oczywiście rację ma odwołujący się przeprowadzając w tym zakresie analizę prawną i cytując określone zapisy zawartych umów powiernictwa. Przez umowę zarządu powierniczego należy rozumieć taką więź obligacyjną, gdzie jedna z osób (powierzający) - w celu przekazania zarządu - przenosi czasowo i z zastrzeżeniem zwrotu w danych okolicznościach określone prawo lub majątek (jego część) na inny podmiot (powiernika), który staje się doń uprawniony. W literaturze przedmiotu dominuje stanowisko charakteryzujące stosunek powiernictwa przez pryzmat trzech istotnych elementów:

1)  przeniesienie jakiegoś prawa majątkowego na powiernika,

2)  zobowiązanie powiernika do odpłatnego lub nieodpłatnego wykonywania zarządu tym prawem,

3)  zobowiązanie powiernika do powrotnego przeniesienia prawa i ewentualnych pożytków w określonych okolicznościach (vide: System Prawa Prywatnego, tom 9, Prawo zobowiązań - umowy nienazwane pod red. W.J. Katnera, Warszawa 2010r., k. 329).

Z istoty umowy powiernictwa zatem wynika, że obejmuje ona przysporzenie dokonane przez powierzającego na rzecz powiernika oraz zobowiązanie powiernika do określonego postępowania z otrzymanym prawem. Tak więc umowa powiernictwa, chociaż z punktu widzenia kodeksu cywilnego stanowi umowę nienazwaną, musi mieć określony swój przedmiot. Podstawowym założeniem takiej konstrukcji umownej jest to, że powierzający przekazuje jakąś cześć swego majątku powiernikowi w określonym celu gospodarczym.

Powyższe nie potwierdza jednak stanowiska ubezpieczonego w zakresie, w jakim powołując się na istotę powiernictwa, kwestionuje obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie zdrowotne. Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 4 czerwca 2024r. (II GSK 2096/23) - analizując kwestię podlegania obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – wskazał, że wspólnik jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością objęty jest obowiązkiem ubezpieczenia bez względu na to, czy prowadzi działalność gospodarczą, wspomniany obowiązek powiązany jest jedynie z posiadaniem przez niego określonego statusu prawnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2011r., II UK 271/10). Z punktu widzenia podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu zdrowotnemu bez znaczenia pozostają umowne ograniczenia wykonywania nabytych praw z udziałów w spółce z o.o., wynikające z zawartej pomiędzy stronami umowy powierniczej. Z istoty umowy powiernictwa wynika, że obejmuje ona przysporzenie dokonane przez powierzającego na rzecz powiernika oraz zobowiązanie powiernika do określonego postępowania z otrzymanym prawem. W ramach tej umowy - w jej modelowym ujęciu - powierzający zleca powiernikowi na zasadach określonych w umowie nabycie w imieniu własnym powiernika, lecz na rachunek powierzającego udziałów/akcji w określonej spółce kapitałowej oraz wykonywanie we własnym imieniu, lecz na rzecz powierzającego praw udziałowych z nabytych udziałów/akcji. Umowa taka może być jawna, tj. znana spółce/pozostałym wspólnikom, lub - wobec tych podmiotów - tajna. W stosunku do osób trzecich i spółki wspólnikiem spółki zawsze jest powiernik.

Podobny pogląd wyraził Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 25 listopada 2016r. ( III AUa 1101/16), wskazując że bez znaczenia są ustalenia w zawartej umowie powierniczej, która nie zmienia statusu własnościowego udziałów w spółce, bo nawet jeśli jeden wspólnik nabył udziały i posiada je w imieniu drugiego wspólnika, to nie ulega wątpliwości, że jest ich właścicielem. Wynika to również z zapisów w Krajowym Rejestrze Sądowym. Według Sądu Apelacyjnego status własnościowy ulegnie zmianie dopiero z momentem przeniesienia własności udziałów na drugiego wspólnika.

Sąd Okręgowy, podzielając przywołane poglądy, jako słuszne ocenił stanowisko Zakładu wskazujące na konieczność uwzględnienia faktu posiadania przez ubezpieczonego udziałów w spółkach (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. przy ustalaniu liczby składek na ubezpieczenie zdrowotne podlegających uiszczeniu w poszczególnych okresach. Nawet, gdyby zgodzić się z ubezpieczonym i podzielić jego stanowisko o nietrafnym orzeczeniu Sądu Najwyższego, przywołanym przez ZUS w decyzji z 1 września 2023r. i w odpowiedzi na odwołanie, to pogląd o tym, że wspólnik, który nabył udziały na podstawie umowy powiernictwa, jest traktowany jako osoba posiadająca udziały, także na potrzeby ustalenia obowiązku podlegania ubezpieczeniom, w tym ubezpieczeniu zdrowotnemu, jest prawidłowe. Oceny w tym zakresie nie zmienia stanowisko organów podatkowych dotyczące braku przysporzenia majątkowego po stronie powiernika w przypadku zbycia udziałów. Odnosi się ono do innego zagadnienia, choć na tle umowy powiernictwa. Rozstrzyga kwestie przychodu w rozumieniu przepisów podatkowych, podczas gdy w toczącej się sprawie istotny jest tylko sam status powiernika w kontekście nabytych udziałów i występowania w stosunkach zewnętrznych w roli wspólnika, co z punktu widzenia podlegania ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu jest wystarczające i przesądzające. Sprzeczność między prawem podatkowym a prawem ubezpieczeń społecznych w ww. zakresie nie występuje więc, dlatego stanowisko R. W. Sąd ocenił jako nietrafne.

Ubezpieczony nie ma racji także w odniesieniu do innych kwestii, na jakie się powołał, choć wyraźnie podkreślić należy, iż – poza szeroką argumentacją dotyczącą dwóch z kilku spółek, w których był/jest wspólnikiem – nie wskazywał, z jakich przyczyn nie powinien opłacać składki na ubezpieczenie zdrowotne w tych przypadkach, gdy udziały w spółkach z o.o. nabył w inny sposób niż umowa powiernictwa lub w przypadku spółek z ograniczoną odpowiedzialnością spółek komandytowych, w których był komandytariuszem.

Przeprowadzając analizę, szerszą niż ta, jakiej dokonał ubezpieczony, domagający się uchylenia decyzji w całości, Sąd odwołał się do przepisów ustawy z 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (tekst jedn. z 2022r., poz. 2561). Art. 82 tej ustawy – choć ulegał różnym zmianom – w latach, których dotyczą zaskarżone decyzje, niezmiennie przewidywał i przewiduje w ust. 1, że w przypadku gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Kolejne ustępy tego przepisu wskazywały, że w przypadku gdy w ramach jednego z tytułów do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego wymienionych w art. 66 ust. 1 ubezpieczony uzyskuje więcej niż jeden przychód, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana od każdego z uzyskanych przychodów odrębnie (ust. 2). Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4 (ust. 3). Jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności, o której mowa w ust. 5 pkt 1-5, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest odrębnie od każdej prowadzonej spółki. Rodzajami działalności są:

1) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki cywilnej;

2) działalność gospodarcza prowadzona w formie jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością;

3) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki jawnej;

4) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki komandytowej;

5) działalność gospodarcza prowadzona w formie spółki partnerskiej;

6) wykonywanie działalności twórczej lub artystycznej jako twórca lub artysta;

7) wykonywanie wolnego zawodu w rozumieniu przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne;

8) wykonywanie wolnego zawodu, z którego przychody są przychodami z działalności gospodarczej w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych;

9) inna niż określona w pkt 1-8 pozarolnicza działalność gospodarcza prowadzona na podstawie przepisów o działalności gospodarczej lub innych przepisów szczególnych (ust. 5).

W świetle zacytowanych przepisów nie budzi wątpliwości, że tak prowadzenie przez ubezpieczonego pozarolniczej działalności gospodarczej, jak i działalność gospodarcza w formie spółki z ograniczoną odpowiedzialnością czy spółki komandytowej rodzą obowiązek zapłaty składek, przy czym jeśli ubezpieczony prowadził kilka spółek, będąc komandytariuszem czy jedynym wspólnikiem w spółce z o.o., to obowiązek składkowy odnosi się do każdej z nich. Wobec wątpliwości, czy fakt osiągania przychodów ma tu znaczenie, na co również powoływał się ubezpieczony, Sąd zwraca uwagę, że do niedawna orzecznictwo sądów apelacyjnych akcentowało obowiązek uzyskiwania przychodów z różnych tytułów, aby można było mówić o obowiązku opłacania wielokrotności składki zdrowotnej. A contrario przyjmowano zatem, że brak jakichkolwiek przychodów przekłada się na brak obowiązku uiszczania z tego tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne z danego tytułu. Jednak w ostatnim czasie kwestię powyższą rozstrzygnął Sąd Najwyższy, przyjmując odmiennie niż sądy apelacyjne. W wyroku z 20 maja 2025r. (II USKP 18/25, LEX nr 3881919) nie podzielił stanowiska, zgodnie z którym obowiązek opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne osób prowadzących działalność pozarolniczą aktualizuje się z momentem uzyskania przychodu. Zaakcentował przy tym, że konkluzję tego rodzaju można usprawiedliwiać treścią art. 82 ust. 3 i 4 ustawy zdrowotnej, gdyż przepisy te posługują się formułą "jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolnicza uzyskuje przychody". Skupienie uwagi tylko na tej części przekazu normatywnego może prowadzić do takiej konkluzji. Wykładnia przepisów nie polega jednak tylko na "wycinkowym" ich odczytywaniu. Każdy zwrot językowy osadzony jest w szerszym kontekście znaczeniowym. W omawianych przepisach ustawodawca posłużył się klasyczną formułą podmiotowo-przedmiotową. Wskazał na podmiot. Jest nim "prowadzący działalność pozarolniczą". Następnie sformułował regułę postępowania. Określił, że uzyskiwanie przychodów z więcej niż jednego z rodzajów działalności (z więcej niż jednej spółki w ramach tego samego rodzaju działalności) skutkuje obowiązkiem opłacenia składki na ubezpieczenie zdrowotne odrębnie od każdego rodzaju działalności (odrębnie od każdej prowadzonej spółki). Znając ten mechanizm, staje się jasne, że zwrot "uzyskuje przychody" nie definiuje sfery podmiotowej. W przepisie tym nie wyróżniono bowiem obok kategorii "prowadzący działalność pozarolniczą" kategorii "prowadzący działalność pozarolniczą uzyskujący przychody" (w odróżnieniu od prowadzącego działalność pozarolniczą nieuzyskującego przychodów). Określenie "uzyskuje przychody" wiąże się bowiem z aspektem przedmiotowym, to jest z sytuacją, w której przychody pochodzą "z więcej niż jednego z rodzajów działalności" ("z więcej niż jednej spółki"). Do tej bowiem kwestii odnosi się deklaracja o odrębności opłacania składki na ubezpieczenie zdrowotne. Owe "uzyskiwanie przychodu" nawiązuje do wzorca ustalania podstawy wymiaru z art. 81 ustawy zdrowotnej. W ustępie 1 tego przepisu wskazano, że do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 35 (a zatem między innymi do pracowników, osób wykonujących pracę nakładczą, osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy Kodeksu cywilnego dotyczące zlecenia lub osobami z nimi współpracującymi, osób duchownych, członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych) stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób. W art. 18 ust. 1 i 3 ustaw systemowej wskazano natomiast, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych osób stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10 ustawy systemowej. Wyjątkiem są osoby duchowne, wobec nich w art. 18 ust. 4 pkt 5a ustawy systemowej przewidziano, że do wyliczenia podstawy wymiaru składek bierze się kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę. Do tej formuły nawiązuje art. 82 ust. 1 ustawy zdrowotnej, wskazując, że w przypadku, gdy ubezpieczony uzyskuje przychody z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia zdrowotnego, o którym mowa w art. 66 ust. 1, składka na ubezpieczenie zdrowotne opłacana jest z każdego z tych tytułów odrębnie. Określenie "uzyskuje przychody" użyte w tym przepisie jest synonimem wystąpienia określonej aktywności, rodzącej obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego z prawnie ustaloną podstawą wymiaru składki na to ubezpieczenie. Dlatego określenie to powiązano ze zwrotem "z więcej niż jednego tytułu do objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego".

Według Sądu Najwyższego przedstawione rozumienie omawianych przepisów znajduje odzwierciedlenie w argumentach systemowych. Przyjęcie, że obowiązek opłacenia składki odrębnie od każdego rodzaju działalności (odrębnie od każdej prowadzonej spółki), w rozumieniu art. 82 ust. 3 i 4 ustawy zdrowotnej, uzależniony jest od faktycznego uzyskania przychodu z pozarolniczej działalności spowodowałoby, że art. 81 ust. 2 tej ustawy stałby się bezprzedmiotowy. Supozycja tego rodzaju jest niedorzeczna. Nie można przecież zakładać, że w razie prowadzenia tylko jednej działalności pozarolniczej "uzyskanie przychodu" ma znaczenie, a zatem wbrew art. 81 ust. 2 ustawy zdrowotnej wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne nie będzie stanowić zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia.

Wskazane rozważania, które Sąd Okręgowy podziela, oznaczają że nie ma potrzeby badania, czy w związku z udziałami w poszczególnych spółkach (...) osiągał przychody, dlatego Sąd na podstawie dokumentów podatkowych tych kwestii nie ustalał. Ubezpieczony w okresach, kiedy był wspólnikiem spółki komandytowej, a także jedynym wspólnikiem w spółkach z o.o., powinien opłacać wielokrotność składki na ubezpieczenie zdrowotne, adekwatnie do schematu, który poprawnie ustalił ZUS, nawet jeśli nie uzyskiwał przychodów w związku z posiadanymi udziałami.

Podsumowując, zarzuty i twierdzenia R. W. Sąd ocenił jako chybione z powodów, które zostały wskazane. Zaskarżone decyzje odpowiadają zatem prawu, a odwołania, jako bezzasadne, podlegały oddaleniu w pozostałym zakresie (w jakim Sąd postępowania nie umorzył) na podstawie art. 477 ¹⁴ § 1 k.p.c.

Sąd na podstawie art. 100 k.p.c. zasądził od R. W. na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w W., który uległ tylko w nieznacznym zakresie obejmującym część, w której sąd umorzył postępowanie w związku z korektą ZUS, dokonaną na skutek jego błędu, kwotę 360,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wskazana kwota, stanowiąca stawkę minimalną, została ustalona na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2023r., poz. 1935 ze zm.), który rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z 23 grudnia 2024r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2024r., poz. 1947), został zmieniony od 31 grudnia 2024r. Zmiana, nie zawierająca przepisów przejściowych, polegała na zastąpieniu dotychczasowej stawki 180 zł stawką wynoszącą 360 zł i stąd taka została zasądzona na rzecz organu rentowego.

sędzia Agnieszka Stachurska