Pełny tekst orzeczenia

UZASADNIENIE

W pozwie z dnia 3 grudnia 2024 roku skierowanym przeciwko K. C., (...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. wystąpił o zasądzenie na jego rzecz kwoty 301.000,09 zł z odsetkami ustawowymi od 20 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty oraz zwrot kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm prawem przepisanych.

(pozew, k.4-16)

W odpowiedzi pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego ustalonych według norm prawem przepisanych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

(odpowiedź na pozew, k.83-91)

W piśmie z dnia 10 września 2025 roku pozwany podniósł zarzut potrącenia wierzytelności powoda o zwrot sumy kwot dochodzonego kapitału kredytu w kwocie 301.000,09 zł, z wierzytelnością przysługującą pozwanemu o zwrot świadczeń uiszczonych nienależnie na rzecz banku w okresie od dnia 26 sierpnia 2021 roku do dnia 27 lutego 2025 roku w kwocie 3.150,88 zł oraz 19.202,44 CHF. Pozwany wskazał, iż na skutek umorzenia ww. wierzytelności doszło do wygaśnięcia wierzytelności powoda.

(pismo, k.100-106)

Pismem z dnia 12 listopada 2025 roku powód cofnął roszczenie w zakresie zapłaty kwoty 293.496,61 zł, z jednoczesnym zrzeczeniem. Powód wskazał, iż na obecnym etapie postępowania domaga się zasądzenia na jego rzecz kwoty 7.503,48 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty wraz ze skapitalizowanymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi: dla kwoty 90.543,10 zł – za okres od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia 2 września 2025 roku oraz od kwoty 210.456,99 zł – za okres od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia 8 września 2025 roku, tj. łącznie kwoty 34.745,37 zł.

(modyfikacja powództwa, k.120-122)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

(...) Spółka Akcyjna z siedzibą w W. jest następcą prawnym (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W..

(okoliczność bezsporna)

W dniu 7 września 2006 r. K. C. zawarł z (...) Spółką Akcyjną
z siedzibą w W. umowę nr (...) o kredyt hipoteczny dla osób fizycznych (...) waloryzowany kursem CHF, celem zakupu na rynku pierwotnym lokalu mieszkalnego wraz z prawem do korzystania z miejsca postojowego oraz na refinansowanie nakładów poniesionych na poczet inwestycji i pokrycie kosztów udzielenia kredytu. Kwota kredytu wynosiła 301.000 zł. Okres kredytowania określono na 360 miesięcy, od 7 września 2006 r. do 10 sierpnia 2036 r. Spłata kredytu miała następować w równych ratach kapitałowo – odsetkowych do 10. dnia każdego miesiąca.

Wypłata kredytu nastąpiła w całości, w transzach.

(bezsporne, umowa kredytu k.39-43, potwierdzenie przelewu k.44-58)

Aneksem z dnia 2 sierpnia 2012 roku pozwany zyskał możliwość spłaty zobowiązania bezpośrednio w walucie waloryzacji kredytu.

(aneks, k.60-61)

Wyrokiem z dnia 18 maja 2023 r. Sąd Okręgowy w Krakowie ( sygn. I C 3542/21) ustalił nieważność zawartej przez strony umowy o kredyt, a nadto zasądził od (...) Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na rzecz K. C. kwoty 100.119,34 zł oraz 43.499,34 CHF
z odsetkami ustawowymi liczonymi od dnia 17 kwietnia 2023 roku do dnia zapłaty.

(wyrok SO w Krakowie, k.66-78)

Pozwany K. C. złożył apelację od ww. orzeczenia. Postępowanie wobec cofnięcia przez kredytobiorcę środka zaskarżenia umorzone zostało postanowieniem Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 11 czerwca 2025 roku ( sygn. I ACa 2423/23).

(postanowienie, k.109)

Tytułem spłaty zobowiązania pozwany przekazał łącznie na rzecz banku w okresie do lipca 2012 roku kwotę 100.119,34 zł oraz 43.499,34 CHF.

(zaświadczenie, k.26-35, bezsporne)

W okresie nieobjętym w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym
w Krakowie (tj. od sierpnia 2021 roku do lutego 2025 roku) pozwany w wykonaniu umowy uiścił na rzecz banku kwotę 19.202,44 CHF oraz 3.150,88 zł.

(zaświadczenie, k.109v-110)

W piśmie z dnia 23 czerwca 2024 roku bank, w związku z zakwestionowaniem przez kredytobiorcę ważności umowy, wezwał go do zapłaty na jego rzecz kwoty 301.000,09 zł tytułem zwrotu kapitału udzielonego kredytu – w terminie 1 miesiąca od dnia doręczenia pisma.

Doręczenie pisma nastąpiło z dniem 10 lipca 2024 roku.

(wezwanie, k.36, potwierdzenie odbioru k.38v)

W odpowiedzi z dnia 5 sierpnia 2024 roku pozwany wezwał bank do zwrotu wszelkich nienależnie uiszczonych na jego rzecz z tytułu wykonania umowy kwot, zakreślając mu 14 dniowy termin na spełnienie tego świadczenia, liczony od dnia doręczenia pisma, które to nastąpiło z dniem 7 sierpnia 2024 roku.

(odpowiedź, k.94, epo k.96)

Pismem z dnia 27 sierpnia 2025 roku pozwany złożył wobec banku oświadczenie
o potrąceniu objętych wezwaniem do zapłaty z dnia 13 sierpnia 2024 roku kwot 3.150,88 zł oraz 19.202,44 CHF z wierzytelnością banku o zwrot kapitału w kwocie 301.000,09 zł. Doręczenie pisma powodowi nastąpiło z dniem 2 września 2025 roku.

(oświadczenie o potrąceniu, k.114)

W odpowiedzi powód zakwestionował wysokość roszczeń przedstawionych przez pozwanego do potrącenia wskazując, iż pozostała wysokość należnej mu wierzytelności wynosiła 83.039,62 zł, nie zaś 90.543,10 zł. Wysokość nadal należnego powodowi świadczenia określił on w piśmie na kwotę 7.503,48 zł.

(pismo, k.123)

W celu rozliczenia końcowego świadczeń stron, pozwany w dniu 8 września 2025 roku przekazał na rzecz powodowego banku pozostałą kwotę 210.456,99 zł tytułem zwrotu kapitału kredytu.

(potwierdzenie przelewu, k.116)

Stan faktyczny w niniejszej sprawie został przez Sąd ustalony w oparciu o złożone przez strony do akt sprawy dowody z dokumentów, których to wiarygodność nie była kwestionowana.

Sąd zważył, co następuje:

W niniejszej sprawie niesporne było, że strony zawarły umowę kredytu indeksowanego kursem waluty szwajcarskiej, o treści wyżej wskazanej. Na jej podstawie bank udostępnił stronie pozwanej kapitał w łącznej 301.000,09 zł. Poza sporem pozostawała okoliczność, że prawomocnym wyrokiem sądowym ustalano nieważność wskazanej umowy kredytu łączącej strony, a zatem i łączącego strony stosunku prawnego. Tym samym, przedmiotem sporu nie było to, że wyżej opisana umowa kredytu stała się ostatecznie nieważna. Kwestia ta nie podlega zatem ponownemu badaniu (art. 365 § 1 k.p.c.).

Wobec cofnięcia pozwu w zakresie należności głównej, Sąd na podstawie art. 355 k.p.c. w zw. z art. 203 § 1 k.p.c., umorzył postępowanie w sprawie w tej części, o czym orzekł
w punkcie 1 sentencji wyroku.

Tym samym, podlegające ostatecznie (tj. po częściowym cofnięciu powództwa) rozpoznaniu przez Sąd roszczenie strony powodowej dotyczyło zasądzenia kwoty 7.503,48 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia zapłaty wraz ze skapitalizowanymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi: dla kwoty 90.543,10 zł – za okres od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia 2 września 2025 roku oraz od kwoty 210.456,99 zł – za okres od dnia 21 sierpnia 2024 roku do dnia 8 wrzenia 2025 roku.

W pierwszej kolejności, odnosząc się do świadczenia głównego wskazać należy, iż nie zasługiwało ono na uwzględnienie. W związku z upadkiem umowy łączącej strony (na mocy prawomocnego wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie) zaktualizował się obowiązek wzajemnego rozliczenia w oparciu o art. 405 w zw. art. 410 k.c. tego, co strony świadczyły sobie nawzajem. Jeśli w wyniku zawarcia umowy każda ze stron spełniła świadczenie na rzecz drugiej strony, to w przypadku nieważności umowy, także w przypadku przyjęcia jej upadku wobec braku możliwości jej utrzymania po wyeliminowaniu postanowień abuzywnych, każda z nich ma własne roszczenie o zwrot spełnionego świadczenia – bank o zwrot kwoty przekazanego kredytu, a kredytobiorca o zwrot świadczeń spełnionych na rzecz banku
w wykonaniu umowy kredytowej.

Jak wskazano uprzednio, należna powodowi kwota z tytułu zwrotu kapitału udzielonego kredytu wynosiła 301.000,09 zł. Uprzednio toczące się pomiędzy stronami postępowanie obejmowało (obok żądania ustalenia nieważności) zwrot świadczeń poczynionych na rzecz banku przez kredytobiorcę z tytułu wykonania umowy świadczeń poczynionych w okresie do lipca 2021 roku. Po uprawomocnieniu się wskazanego orzeczenia pozwany dokonał wpłaty na rzecz banku kwoty 210.456,99 zł, nadto dokonał potrącenia należnych mu świadczeń nieobjętych w wyroku SO w Krakowie (tj. od sierpnia 2021 roku) na kwotę 3.150,88 zł oraz 19.202,44 CHF (tj. po przeliczeniu wg kursu na dzień 26 sierpnia 2025 roku łącznie kwotę 90.543,10 zł), co w jego ocenie skutkowało umorzeniem wierzytelności stron.

Zgodnie z art. 499 k.c., potrącenia dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie. Oświadczenie to ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Z art. 499 k.c. wynika, iż potrącenie dokonuje się przez oświadczenie złożone drugiej stronie, które ma charakter prawnokształtujący, gdyż bez niego – mimo zaistnienia ustawowych przesłanek potrącenia – nie dojdzie do wzajemnego umorzenia wierzytelności. Forma dla oświadczenia (o charakterze materialnym) nie została narzucona przez ustawodawcę.

Zarzut potrącenia jest zaś czynnością procesową dokonywaną w trakcie trwającego postępowania. W zarzucie potrącenia mamy do czynienia z dwoma niezależnymi oświadczeniami o zupełnie innych skutkach. Jednym z oświadczeń, które tkwi w czynności procesowej jest oświadczenie materialnoprawne o potrąceniu, a drugim jest natomiast procesowe powołanie się na czynność materialnoprawną, której celem jest umorzenie wierzytelności. Oświadczenie o potrąceniu jest czynnością materialnoprawną powodującą – w razie wystąpienia przesłanek określonych w art. 498 § 1 k.c. – odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności, natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na żądaniu oddalenie powództwa w całości lub w części z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie wygasło wskutek potrącenia.

W realiach niniejszej sprawy powodowy bank zakwestionował skuteczność podniesionego przez pozwanego zarzutu potracenia ponad kwotę 17.553,72 CHF. W złożonych do akt sprawy dokumentach nie wskazano w oparciu o jakie dane ustalenie takie zostało przez powoda poczynione. Wskazać należy, iż to pozwany wykazał wysokość uiszczonych przez siebie świadczeń składając do akt sprawy zaświadczenie pochodzące od powodowego banku (jego wiarygodność nie była kwestionowana przez powoda), obejmujące wskazywaną przez niego kwotę przedstawioną do potrącenia (tj. 19.202,44 CHF) jako właściwą. Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał, iż wskazane potrącenie doprowadziło do wzajemnego rozliczenia roszczeń stron. Mając to na uwadze uznać należało, iż strona powodowa nie wykazała dochodzonego przez siebie w sprawie roszczenia, z uwagi na co powództwo zasługiwało na oddalenie.

Przechodząc do analizy podnoszonego przez stronę powodową roszczenia z tytułu skapitalizowanych odsetek Sąd zważył, iż również w tym zakresie nie zasługuje ono na uwzględnienie.

Podstawę roszczenia o odsetkach ustawowych za opóźnienie stanowi art. 481 § 1 k.c., zgodnie z którym jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody
i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Zasadą prawa cywilnego jest, że dłużnik popada w opóźnienie, jeżeli nie spełnia świadczenia w terminie, w którym stało się ono wymagalne. Zgodnie zaś z art. 455 k.c., jeżeli termin spełnienia świadczenia nie jest oznaczony, ani nie wynika z właściwości zobowiązania, świadczenie powinno być spełnione niezwłocznie po wezwaniu dłużnika do wykonania. Powód w toku sprawy, w oparciu o regulację art. 482 §1 k.c. dokonał kapitalizacji odsetek.

W aktualnym orzecznictwie krajowym przyjmuje się, że w razie nieważności umowy kredytu lub pożyczki, bankowi przysługują odsetki ustawowe za opóźnienie nie od wezwania do zapłaty, lecz dopiero od daty uprawomocnienia się wyroku stwierdzającego nieważność umowy. W świetle wyroku TSUE C-908/24 niewątpliwym jest bowiem, iż póki bank zaprzecza nieważności umowy, jego roszczenie o zwrot spełnionych w jej wykonaniu świadczeń nie jest wymagalne.

Powód jako początkową datę biegu odsetkowego określił w obu przypadkach dzień 21 sierpnia 2024 roku. Biorąc pod uwagę powyższy wywód wskazać należy, iż w ocenie Sądu bieg okresu odsetkowego winien rozpocząć się dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie rozstrzygającego o ostatecznej nieważność łączącej strony umowy kredytu. Uprawomocnienie to w przypadku rozpoznawanym w niniejszej sprawie nastąpiło
z chwilą upływu terminu do wniesienia środka zaskarżenia od postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie umarzającego postępowanie wywołane wniesioną apelacją. Powód nie wykazał z jakim dniem orzeczenie to stało się prawomocne, z uwagi na co brak było możliwości określenia przez Sąd początku biegu okresu odsetkowego w sprawie, co warunkowało konieczność oddalenia tego żądania.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 102 § 1 k.p.c. zasądzając od powoda na rzecz K. C. kwotę 10.817 zł, w tym: 10.800 zł – koszty zastępstwa procesowego, 17 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa. O odsetkach od tych kosztów orzeczono na podstawie art. 98 § 1 ^{( 1)} k.p.c.

Ustawodawca przyznaje sądowi pewną swobodę w zasądzaniu kosztów procesu, wskazując w art. 102 k.p.c., że w przypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może nie obciążać strony kosztami procesu w całości lub w części. Mając na uwadze charakter sprawy stron Sąd uznał zasadność zasądzenia na rzecz pozwanego zwrotu kosztów poniesionych
w związku z postępowaniem w całości.

Sąd zważył, iż pozwany zachowaniem swoim dopełniał ciążących na nim obowiązków. Należy przyznać rację pozwanemu, iż w rozpoznawanej sprawie możliwość uznania przez niego powództwa przy pierwszej czynności procesowej była ograniczona z uwagi na fakt, iż sytuacja prawna między stronami na ten moment nie została prawomocnie uregulowana.

Powód z żądaniem zwrotu kapitału wystąpił przez prawomocnym orzeczeniem
o nieważności umowy, sam zaś pozwany od początku deklarował chęć rozliczenia się stron, nie negował żądania banku. Swoim zachowaniem zatem pozwany nie dał powodu do skierowania sprawy na drogę sądową. Podkreślić należy również, iż powód celem odzyskania należnych mu świadczeń miał możliwość dokonania potrącenia należnych mu tytułem zwrotu kapitału środków z wierzytelnością zasądzoną na rzecz pozwanego wyrokiem Sądu Okręgowego
w Krakowie (dopuszczalność takiego działania po stronie banku wynika m.in. z cytowanego uprzednio orzeczenia TSUE 902/24). Zatem powoda należy uznać za przegrywającego proces w przypadku, w którym to jako wierzyciel, zamiast doprowadzić do zaspokojenia przysługującej mu wierzytelności przez jej potrącenie z wierzytelnością dłużnika, wytacza on o kwotę tą powództwo. W szczególności takie zachowanie uznać należy za niezrozumiałe w sytuacji, w której dłużnik roszczenia banku nie kwestionuje i wyraża chęć spełnienia świadczenia, co miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zgodnie z art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. a) ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach w sprawach cywilnych (Dz.U. 2025.1228 t.j.), sąd z urzędu zwraca powodowi połowę uiszczonej opłatę od pozwu. Opłatę zwracaną w tym przypadku obniża się o kwotę równą opłacie minimalnej (30 zł). Wobec tego, Sąd zwrócił powodowi ze środków Skarbu Państwa – kwotę 7.307 zł.