Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE

Dnia 26 lutego 2026 r.

Sąd Apelacyjny w Warszawie I Wydział Cywilny w następującym składzie:

Przewodniczący: Sędzia Marzena Konsek-Bitkowska (spr.)

Sędziowie: Marzanna Góral

Dorota Markiewicz

Protokolant: Wiktoria Skibińska

po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2026 r. w Warszawie

na rozprawie

sprawy z powództwa Ł. P.

przeciwko Redaktorowi Naczelnemu (...)

o opublikowanie sprostowania

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie

z dnia 10 stycznia 2024 r., sygn. akt IV C 842/23

postanawia:

I.  na podstawie art. 267 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z następującymi pytaniami:

1.  Czy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że Sąd Najwyższy orzekający w składzie jednego sędziego, który został powołany na to stanowisko na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa utworzonej i działającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa, jest sądem niezależnym i zapewniającym stronom postępowania przed tym sądem prawo do rzetelnego i sprawiedliwego postępowania sądowego, w tym zapewniającym prawo do skutecznego środka prawnego w dziedzinach objętych prawem Unii Europejskiej?

W przypadku negatywnej odpowiedzi na pierwsze pytanie:

2.  Czy sąd krajowy - taki jak Sąd Apelacyjny występujący z pytaniami prejudycjalnymi w tej sprawie, który jest zobowiązany, zgodnie z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, pominąć orzeczenie wydane przez Sąd Najwyższy niespełniający standardu sądu niezależnego w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej - mając na uwadze rzeczony przepis, powinien z urzędu, niezależnie od wniosku stron, dokonać kontroli i ocenić czy postanowienie Sądu Najwyższego uchylające wyrok tego sądu krajowego (Sądu Apelacyjnego w Warszawie) pochodzi od sądu.

3.  Czy w następstwie uznania postanowienia Sądu Najwyższego za niebyłe i niewywołujące skutków sąd krajowy - Sąd Apelacyjny, realizując obowiązek zapewnienia stronom prawa do rzetelnego i sprawiedliwego postępowania sądowego, powinien pominąć przepisy krajowe, zgodnie z którymi jest związany rzeczonym postanowieniem i przekazać akta ponownie Sądowi Najwyższemu w celu rozpoznania zażalenia w prawidłowo obsadzonym składzie? Czy dla odpowiedzi na to pytanie znaczenie ma to, że ze względu na praktykę i wykładnię przepisów prawa krajowego, stosowane przez osoby kierujące Sądem Najwyższym, powołane w takiej samej procedurze, jak opisana w punkcie pierwszym, ponowne przekazanie zażalenia Sądowi Najwyższemu nie doprowadzi do jego rozpoznania przez prawidłowo ukształtowany skład Sądu Najwyższego?

4.  Czy w przypadku uznania w opisanych okolicznościach postanowienia Sądu Najwyższego za niebyłe i niewywołujące skutków, przepis art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej należy interpretować w ten sposób, że – jeżeli nie jest możliwe zapewnienie orzekania w danej sprawie w sądzie ostatniej instancji państwa członkowskiego (Sądzie Najwyższym) przez sędziów prawidłowo powołanych na urząd sędziowski, mogących utworzyć skład sądu zapewniający skuteczną ochronę sądową, o której mowa w tym przepisie - sąd krajowy (Sąd Apelacyjny) jest zobowiązany do przejęcia kompetencji sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego)? Czy też należy przyjąć, że obowiązek zagwarantowania skutecznej ochrony sądowej poprzez rozpoznanie sprawy przez skład Sądu Najwyższego spełniający wymogi rzeczonego przepisu spoczywa w opisanych okolicznościach na prawidłowo powołanych sędziach sądu ostatniej instancji - Sądu Najwyższego?

5.  Czy art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej interpretowany w świetle art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej, a także z uwzględnieniem art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności, nakazuje w opisanej sytuacji wyznaczenie do dalszych czynności innego składu sądu krajowego – Sądu Apelacyjnego, z pominięciem sędziów, którzy wydali wyrok uchylony przez Sąd Najwyższy postanowieniem, które należy uznać za niebyłe, i w związku z tym - czy przepis ten nakazuje, zgodnie z zasadą pierwszeństwa, pominięcie przepisów prawa krajowego, w świetle których sprawę powinien dalej prowadzić ten sam skład Sądu Apelacyjnego, który wydał wyrok uchylony przez nieprawidłowo obsadzony Sąd Najwyższy?

II.  zawiesić postępowanie w sprawie.

.

Marzanna Góral Marzena Konsek – Bitkowska Dorota Markiewicz

Sygn. akt I ACa 82/26

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 26.02.2026 r.

PRZEDMIOT SPORU I STAN FAKTYCZNY SPRAWY

1.  Powód Ł. P. wystąpił do Sądu Okręgowego w Warszawie z powództwem przeciwko Redaktorowi naczelnemu portalu internetowego (...) o nakazanie publikacji sprostowania prasowego.

2.  Do rozpoznania sprawy został wylosowany sędzia A. G., który złożył wniosek o wyłączenie go od rozpoznania sprawy, w trybie art. 49 § 1 KPC. W swoim oświadczeniu powołał się na osobistą znajomość z powodem Ł. P.. Podał, że to powód powołał go na stanowisko wiceprezesa Sądu Rejonowego dla m.st. Warszawy w Warszawie, a następnie w 2019 r. delegował do Ministerstwa Sprawiedliwości na stanowisko zastępcy dyrektora Departamentu Legislacyjnego Prawa Cywilnego, w związku z czym powód Ł. P. był bezpośrednim przełożonym sędziego.

3.  Wniosek sędziego o wyłączenie go od rozpoznania sprawy został oddalony przez inny skład Sądu Okręgowego w Warszawie

4.  Wyrokiem z 10 stycznia 2024 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił częściowo powództwo i nakazał pozwanemu opublikowanie sprostowania do materiału prasowego pt. „(...)”, autorstwa M. G., opublikowanego 3 września 2023 r. pod adresem (...) o treści:

„SPROSTOWANIE

Nie jest prawdą, aby istniała jakaś frakcja mnie wspierająca, w tym zwłaszcza taka, dzięki której dostałem awans do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Nie jest prawdą, że delegowałem T. D. do Rady Programowej Krajowej Szkoły Sądownictwa i Prokuratury.

Nie jest prawdą, że delegowałem T. D. do zawodowych komisji egzaminacyjnych.

Ł. P.”

Sąd orzekł, że sprostowanie powinno zostać opublikowane pod adresem URL: (...), na podstronie, na której aktualnie zamieszczony jest przedmiotowy artykuł, bezpośrednio pod jego tekstem, gdzie zostanie utrzymane przez taki sam okres, w jakim artykuł będzie dostępny dla użytkowników, czcionką tej samej wielkości, kroju i koloru, którą opublikowano przedmiotowy artykuł i przy użyciu takich samych odstępów oraz interlinii, wierszami tej samej szerokości, na tle o tym samym kolorze, jakie zastosowano w przedmiotowym artykule; oddalił powództwo w pozostałym zakresie i orzekł o kosztach procesu.

5.  Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniosła strona pozwana. Sprawę zarejestrowano w Sądzie Apelacyjnym w Warszawie pod sygnaturą I ACa 522/24.

6.  Wyrokiem z dnia 25 czerwca 2024 r. Sąd Apelacyjny w Warszawie, w składzie: przewodniczący sędzia sprawozdawca Marzena Konsek-Bitkowska oraz sędziowie Dorota Markiewicz i Marzanna Góral, uchylił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie, zniósł postępowanie przed tym Sądem począwszy od dnia 11 października 2023 r. i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu w Warszawie do ponownego rozpoznania.

7.  W uzasadnieniu wyroku z dnia 25 czerwca 2024 r. wskazano, że w świetle okoliczności podniesionych przez sędziego A. G. w jego wniosku o wyłączenie, Sąd Apelacyjny dokonał z urzędu ustaleń odnośnie do okoliczności objęcia stanowiska sędziego sądu okręgowego oraz oceny, czy doszło do nieważności postępowania na podstawie art. 379 pkt 4 Kodeksu postępowania cywilnego (dalej: „KPC”) z tej przyczyny, że w składzie sądu, który wydał zaskarżony wyrok, orzekał sędzia powołany na urząd na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie i składzie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), a wadliwość procesu powołania mogła prowadzić do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności tego sędziego. Sąd Apelacyjny powołał się na orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości i Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (dalej: „ETPC”), a także orzecznictwo krajowe. W szczególności Sąd Apelacyjnym miał na względzie fakt, że uchwałą pełnego składu Sądu Najwyższego - połączonych Izb Cywilnej, Karnej oraz Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 23 stycznia 2020 r., BSA I-4110-1/20 (dalej jako: „uchwała połączonych Izb SN”), zostało orzeczone, iż sprzeczność składu sądu z przepisami prawa w rozumieniu art. 379 pkt 4 KPC zachodzi także wtedy, gdy w składzie sądu bierze udział osoba powołana na urząd sędziego w sądzie powszechnym na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw, jeżeli wadliwość procesu powoływania prowadzi, w konkretnych okolicznościach, do naruszenia standardu niezawisłości i bezstronności w rozumieniu art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, art. 47 Karty Praw Podstawowych Unii Europejskiej oraz art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności.

8.  Sąd Apelacyjny ustalił, że sędzia A. G. został przedstawiony Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej na podstawie uchwały nr 630/2021 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 8 czerwca 2021 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na czternaście stanowisk sędziego sądu okręgowego w Sądzie Okręgowym w Warszawie, ogłoszonych w Monitorze Polskim z 2018 r., poz. 291. W następstwie tej uchwały Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej powołał sędziego A. G. na stanowisko Sądu Okręgowego w Warszawie postanowieniem nr 1130.40.2022 o powołaniu do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego z dnia 8 czerwca 2022 r. (M.P. z 2022 r. poz. 752).

9.  W świetle uchwały połączonych Izb SN, okoliczność powołania sędziego sądu powszechnego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie ustawy z 8 grudnia 2017 r., w odróżnieniu od powołania sędziego Sądu Najwyższego, nie stanowi samodzielnie podstawy do uznania, że sąd powszechny nie był prawidłowo obsadzony. Należy w tym przypadku dokonać ocen według wypracowanych w orzecznictwie Sądu Najwyższego kryteriów. Sąd Apelacyjny uwzględnił w szczególności następujące okoliczności:

- powiązania zawodowe sędziego A. G. z powodem, w czasie, gdy powód był podsekretarzem stanu w Ministerstwie Sprawiedliwości,

- delegowanie sędziego A. G. w 2019 r. do Ministerstwa Sprawiedliwości, gdzie objął on stanowisko zastępcy dyrektora departamentu,

- powołanie w lutym 2018 r. sędziego A. G. na stanowisko wiceprezesa sądu, co czyni go jednym z beneficjentów dokonanej w 2017 r. nowelizacji przepisów ustawy - Prawo o ustroju sądów powszechnych, kiedy to art. 17 ust. 1 ustawy nowelizującej z dnia 12 lipca 2017 r. (Dz.U. z 2017 r. poz. 1452) umożliwił Ministrowi Sprawiedliwości masowe odwoływanie prezesów i wiceprezesów sądów powszechnych i arbitralne powołanie na te stanowiska osób przychylnych władzy wykonawczej,

- fakt, że w tym samym konkursie przed KRS wzięli udział również sędziowie wykazujący się dużo dłuższym stażem orzeczniczym, a w jednym przypadku także kilkuletnią delegacją do sądu okręgowego, którzy jednak nie zostali przedstawieni do nominacji.

10.  Dokonując wykładni pojęcia niezawisłego sądu Sąd Apelacyjny odwołał się do orzecznictwa Sądu Najwyższego, w tym uchwały połączonych Izb SN, wyroków Trybunału Sprawiedliwości w przedmiocie wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, w sprawach C-585/18, C-824/18, C-791/19, C-487/19, jak również do orzecznictwa ETPC, w tym przypadku wskazując na wyrok z 22 lipca 2021 r., Reczkowicz, skarga nr 43447/19, §§ 4‑53; wyrok z 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek, skarga nr 49868/19 i 57511/19; wyrok z 3 lutego 2022 r., Advance Pharma sp. z o.o., skarga nr 1469/20, §§ 4-78 i 95-225; wyrok z 15 marca 2022 r., skarga nr 43572/18, §§ 14-28, oraz wyrok pilotażowy z 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21).

11.  W wyniku tych rozważań Sąd Apelacyjny uznał, że Sąd Okręgowy w Warszawie, w składzie sędziego A. G., nie posiadał przymiotu niezależności i bezstronności, a w konsekwencji zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego zapadł w warunkach nieważności postępowania w rozumieniu art. 379 pkt 4 KPC.

12.  W dniu 22 lipca 2024 r. powód wniósł zażalenie na wyrok Sądu Apelacyjnego do Sądu Najwyższego. Po przekazaniu akt sprawy z zażaleniem Sądowi Najwyższemu sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą III CZ 273/24 i przydzielona do referatu sędziego M. Z., który to sędzia został przedstawiony do nominacji Prezydentowi RP na podstawie uchwały nr 765/2021 Krajowej Rady Sądownictwa z dnia 24 czerwca 2021 r. w przedmiocie przedstawienia wniosku o powołanie do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego w Izbie Cywilnej, ogłoszonym w Monitorze Polskim z 2021 r., poz. 340., i następnie został powołany na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego postanowieniem Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 3 marca 2022 r., nr 1130.19.2022 (Monitor Polski 2022 poz. 505).

13.  Postanowieniem z dnia 21 stycznia 2026 r., w sprawie III CZ 273/24, Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, w składzie jednoosobowym – sędzia M. Z., uchylił zaskarżony wyrok Sądu Apelacyjnego oraz orzekł, że wytyka sędziom Sądu Apelacyjnego w Warszawie: Marzannie Góral, Marzenie Konsek-Bitkowskiej i Dorocie Markiewicz oczywistą obrazę fundamentów porządku konstytucyjnego Rzeczypospolitej Polskiej, tj. art. 179 w zw. z art. 144 ust. 3 pkt 17 w zw. z art. 10 ust. 1, art. 4 ust. 1 i 2 oraz art. 8 ust. 1 Konstytucji RP, poprzez uznanie, że Sąd Apelacyjny jest uprawniony - w toku rozpoznawania apelacji w sprawie cywilnej - do merytorycznej oceny, czy w określonym postępowaniu konkursowym przed Krajową Radą Sądownictwa wybrano „odpowiedniego” kandydata, który następnie - na podstawie rekomendacji tej Rady - został powołany na stanowisko sędziego Sądu Okręgowego i który to sędzia wydał orzeczenie kontrolowane apelacyjnie.

14.  W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy zdystansował się do powołanego przez Sąd Apelacyjny orzecznictwa krajowego, jak również orzecznictwa Trybunału Sprawiedliwości i ETPC, choć przyznał, iż w tym orzecznictwie można odnaleźć stanowiska, które oceniają niekonstytucyjność obecnego sposobu powoływania sędziowskiej części Krajowej Rady Sądownictwa. Zdaniem Sądu Najwyższego orzekającego w sprawie III CZ 273/24, orzecznictwo to jest błędne, a na poparcie swojej, odmiennej oceny prawnej Sąd Najwyższy odwołał się ogólnie, bez przywołania dat i sygnatur orzeczeń, do tej części orzecznictwa krajowego, które kwestionuje istnienie kryzysu praworządności w Polsce oraz podważa kompetencję, tj. uprawnienie jak i obowiązek, sądów krajowych gwarantowania stronom procesu, że ich sprawa będzie rozpoznana przez sąd spełniający wymogi art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE wykładanego w świetle art. 47 Karty, a jednocześnie przez sąd gwarantujący prawo do rzetelnego procesu zgodnie z art. 6 ust. 1 EKPC.

15.  Sąd Najwyższy zarzucił Sądowi Apelacyjnemu, że opiera się on na poglądach piśmiennictwa prawniczego oraz orzecznictwa sądów, które stosują konstytucjonalizm abuzywny, są przejawem instrumentalizacji Konstytucji RP, stosowanej w celu obejścia bądź zniszczenia konstytucyjnych organów państwa, przy jednoczesnym utrzymaniu pozorów legalności takiego działania. Uznał, że orzeczenie Sądu Apelacyjnego jest oparte na pozornej podstawie konstytucyjnej, przekracza granice władzy sędziowskiej i ingeruje w kompetencje ustawodawcy, naruszając równowagę władz i wpisując się w narrację kwestionującą konstytucyjne fundamenty państwa polskiego.

16.  Sąd Najwyższy zbył milczeniem istotne okoliczności faktyczne dotyczące powiązań sędziego A. G. z władzą wykonawczą, w tym osobiście z powodem Ł. P., przestawione w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego, przywołane powyżej w punkcie 10 tiret 1 – 3 niniejszego uzasadnienia. Spłycił rozważony wieloaspektowo w wyroku Sądu Apelacyjnego problem oceny niezawisłości sędziowskiej i sprowadził go do rzekomego dokonania przez Sąd Apelacyjny, niejako w miejsce Krajowej Rady Sądownictwa, oceny „odpowiedniości” kandydata na tle konkurentów. Następnie Sąd Najwyższy przystąpił do swoistej recenzji drogi zawodowej sędziów Sądu Apelacyjnego, członkiń składu, który wydał wyrok w sprawie I ACa 522/24.

17.  W końcowej części swojego uzasadnienia Sąd Najwyższy w osobie sędziego M. Z. ocenił, że orzeczenie Sądu Apelacyjnego kwestionuje konstytucyjne podstawy państwa, stanowi zagrożenie dla zasady państwa prawa, podważa podstawy wspólnoty obywatelskiej, prowadzi do anarchizacji porządku prawnego i osłabienia państwa, a jest ono tym bardziej szkodliwe, gdyż zostało podjęte z urzędu.

18.  W dniu 26 stycznia 2026 roku akta sprawy zostały zwrócone przez Sąd Najwyższy do Sądu Apelacyjnego w Warszawie wraz z odpisem postanowienia z dnia 21 stycznia 2026 r. Sprawa została następnie zarejestrowana pod sygnaturą I ACa 82/26.

19.  Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w przypadku, gdy wyrok kasatoryjny sądu drugiej instancji zostaje uchylony przez Sąd Najwyższy w postępowaniu zażaleniowym, przepisy nie przewidują zmiany składu rozpoznającego sprawę w sądzie drugiej instancji, odmiennie niż miałoby to miejsce, gdyby doszło do uchylenia wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania w wyniku uwzględnienia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej. Te zróżnicowane zasady dotyczące składu właściwego do rozpoznania sprawy po uchyleniu wyroku przez Sąd Najwyższy uzasadniane są odmiennych charakterem skargi kasacyjnej i zażalenia na wyrok kasatoryjny wydany przez sąd odwoławczy. Podkreśla się, że wyłącznie skarga kasacyjna prowadzi do merytorycznej oceny poprawności zastosowania prawa, w tym w szczególności prawa materialnego, przez sąd drugiej instancji, natomiast w ramach postępowania zażaleniowego Sąd Najwyższy dokonuje jedynie oceny, czy istniały podstawy proceduralne uzasadniające uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji i przekazanie sprawy temu sądowi do ponownego rozpoznania.

20.  Sprawa, zgodnie z właściwymi przepisami KPC oraz ustawy – Prawo o ustroju sądów powszechnych, jest wobec tego dalej rozpoznawana przez Sąd Apelacyjny w Warszawie w dotychczasowym składzie.

21.  W dniu 9 lutego 2026 r. do akt sprawy wpłynęło postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 19 listopada 2025 r., którym to postanowieniem sąd wyłączył sędziego A. G. od rozpoznania sprawy.

PRZEPISY PRAWA ORAZ ORZECZNICTWO

22.  Przepisy prawa unijnego i międzynarodowego:

Art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (dalej: „TUE”)

Art. 47 Karty Praw Podstawowych UE (dalej: „Karta”)

Art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności (dalej: „EKPC”)

23.  Przepisy prawa krajowego:

Kodeks postępowania cywilnego (Dz.U.2024.1568 t.j. ze zm., dalej: „KPC”)

Art. 379. Nieważność postępowania zachodzi:

(…)

4) jeżeli skład sądu orzekającego był sprzeczny z przepisami prawa albo jeżeli w rozpoznaniu sprawy brał udział sędzia wyłączony z mocy ustawy.

Art. 386. § 2. W razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.

Art. 394 ¹

§ 1 ¹. Zażalenie do Sądu Najwyższego przysługuje także w razie uchylenia przez sąd drugiej instancji wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.

§ 3. Do postępowania przed Sądem Najwyższym toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio art. 394 § 2 i 3, art. 395, art. 397 § 1 i 1 ¹, art. 398 ⁶ § 3, art. 398 ¹⁴, art. 398 ¹⁵ § 1 zdanie pierwsze, art. 398 ¹⁶, art. 398 ¹⁷ i art. 398 ²¹.

Art. 398 ¹⁵

§ 1. Sąd Najwyższy w razie uwzględnienia skargi kasacyjnej uchyla zaskarżone orzeczenie w całości lub w części i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie, lub innemu sądowi równorzędnemu; Sąd Najwyższy może uchylić także w całości lub w części orzeczenie sądu pierwszej instancji i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania sądowi temu samemu lub równorzędnemu. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy przepis art. 415 stosuje się odpowiednio.

§ 2. W razie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie.

Ustawa z dnia 12 maja 2011 r. o Krajowej Radzie Sądownictwa (Dz.U.2024.1186 t.j. z dnia 2024.08.06)

Art. 3.

1. Do kompetencji Rady należy:

(…)

2) przedstawianie Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej wniosków o powołanie sędziów w Sądzie Najwyższym, sądach powszechnych, sądach administracyjnych i sądach wojskowych oraz o powołanie asesorów sądowych w sądach administracyjnych;

Art. 9a.

1. Sejm wybiera spośród sędziów Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, sądów administracyjnych i sądów wojskowych piętnastu członków Rady na wspólną czteroletnią kadencję.

Art. 44. 1. Uczestnik postępowania może odwołać się do Sądu Najwyższego z powodu sprzeczności uchwały Rady z prawem, o ile przepisy odrębne nie stanowią inaczej. Odwołanie nie przysługuje w sprawach indywidualnych dotyczących powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego.

Ustawa z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz.U.2024.334 t.j. z dnia 2024.03.08)

Art. 47a. § 1. Sprawy są przydzielane sędziom i asesorom sądowym losowo, w ramach poszczególnych kategorii spraw, chyba że sprawa podlega przydziałowi sędziemu pełniącemu dyżur.

Art. 47b.

§ 1. Zmiana składu sądu może nastąpić tylko w przypadku niemożności rozpoznania sprawy w dotychczasowym składzie albo długotrwałej przeszkody w rozpoznaniu sprawy w dotychczasowym składzie. Przepis art. 47a stosuje się odpowiednio.

Ustawa z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym (Dz.U.2024.622 t.j. z dnia 2024.04.23)

Art. 80.

§ 1. Przydziału spraw i wyznaczenia składu orzekającego dokonuje Prezes Sądu Najwyższego kierujący pracą danej izby.

Art. 97.

§ 1. Sąd Najwyższy, w przypadku stwierdzenia przy rozpoznawaniu sprawy oczywistej obrazy przepisów - niezależnie od innych uprawnień - wytyka uchybienie właściwemu sądowi. Przed wytknięciem uchybienia obowiązany jest pouczyć sędziego lub sędziów wchodzących w skład sądu orzekającego o możliwości złożenia na piśmie wyjaśnień w terminie 7 dni. Stwierdzenie i wytknięcie uchybienia nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy.

§ 2. O wytknięciu uchybienia Sąd Najwyższy zawiadamia prezesa właściwego sądu.

§ 3. Sąd Najwyższy, w przypadku wytknięcia uchybienia, może zwrócić się z wnioskiem o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej do sądu dyscyplinarnego. Sądem dyscyplinarnym pierwszej instancji jest Sąd Najwyższy.

24.  Orzecznictwo krajowe

Uchwała Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 26 listopada 2014 r., III CZP 80/14

„W razie uchylenia przez Sąd Najwyższy, na skutek zażalenia przewidzianego w art. 394 ¹ § 1 ¹ k.p.c., wyroku sądu drugiej instancji uchylającego wyrok sądu pierwszej instancji i przekazującego sprawę do ponownego rozpoznania, sąd drugiej instancji może rozpoznać sprawę w tym samym składzie.”

Uchwała Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego – Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych - zasada prawna z dnia 24 września 2025 r., III PZP 1/25

„1. Uchylenie przez Sąd Najwyższy orzekający w składzie spełniającym wymogi sądu z art. 19 ust. 1 akapit drugi Traktatu o Unii Europejskiej (Dz.Urz. UE C202/16) wyroku zaskarżonego skargą nadzwyczajną i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania właściwemu sądowi (art. 91 § 1 ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o Sądzie Najwyższym, Dz.U. z 2024 r. poz. 622) ma ten skutek, że postępowanie wszczęte w celu dochodzenia roszczenia należy uznać za niezakończone, co oznacza, że przedawnienie nie biegło na nowo od daty uprawomocnienia się uchylonego wyroku (art. 295 § 2 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy, Dz.U. z 2025 r. poz. 277 ze zm.).

2. Skutku, o którym mowa w punkcie 1. uchwały, nie wywołuje wyrok Sądu Najwyższego - Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych wydany w składzie z udziałem choćby jednego sędziego powołanego na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa ukształtowanej w trybie określonym przepisami ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 3), ponieważ należy uznać go za wyrok niebyły (nieistniejący) jako wydany przez sąd niespełniający wymogów sądu z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, art. 6 ust. 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w Rzymie dnia 4 listopada 1950 r., zmienionej następnie protokołami nr 3, 5 i 8 oraz uzupełnionej protokołem nr 2 (Dz.U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

3. Sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania - w przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej przez Sąd Najwyższy - Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekający w składzie niespełniającym wymogów sądu z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE - uznawszy taki wyrok Sądu Najwyższego za niebyły, stwierdza, że wyrok tego sądu nie został uchylony a postępowanie ze skargi nadzwyczajnej nie zostało zakończone. Sąd ten ma prawo uznać się za właściwy do rozpoznania tej skargi na zasadach wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18 A.K. i in. (EU:C:2019:982).”

Uchwała składu połączonych Izb Sądu Najwyższego z dnia 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25 (podjęta z wyłącznym udziałem sędziów powołanych na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa działającej na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa):

„odstępuje od zasady prawnej sformułowanej w uchwale siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 24 września 2025 r., sygn. III PZP 1/25 i podejmuje uchwałę:

1. Żaden sąd lub inny organ władzy publicznej nie jest uprawniony do uznania orzeczenia Sądu Najwyższego za niebyłe i pominięcia jego skutków, nawet jeśli miałoby to nastąpić z odwołaniem się do prawa Unii Europejskiej.

2. Rzeczpospolita Polska nie przekazała organom Unii Europejskiej lub jakiejkolwiek innej organizacji międzynarodowej kompetencji do stanowienia norm regulujących organizację i funkcjonowanie krajowego wymiaru sprawiedliwości, ani do określania zakresu, w którym mogą być one stosowane. Kompetencje te przysługują wyłącznie konstytucyjnym organom Rzeczypospolitej Polskiej i nie podlegają przekazaniu na podstawie art. 90 ust. 1 Konstytucji RP, w konsekwencji nie znajduje w tym zakresie zastosowania art. 91 ust. 2 i 3 w zw. z art. 87 Konstytucji RP.”

Wyrok Sądu Najwyższego – Izby Cywilnej z dnia 20 listopada 2025 r., II CSKP 2339/22.

Z uzasadnienia wyroku:

„Uznanie wyroku z 16 października 2019 r., II CSK 710/18, za niebyły w konsekwencji oceny okoliczności, w jakich zapadł w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty, art. 6 Konwencji i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, stawia Sąd Apelacyjny, który ze względu na ten wyrok ponownie prowadził postępowanie w sprawie i wydał wyrok z 10 lipca 2020 r., w sytuacji sądu rozstrzygającego w sprawie prawomocnie osądzonej wyrokiem z 20 marca 2018 r. (art. 379 pkt 3 in fine k.p.c.). Okoliczność ta, traktowana przez ustawodawcę jako przesłanka nieważności postępowania, musi być przez Sąd Najwyższy dostrzeżona i uwzględniona w granicach zaskarżenia z urzędu (art. 398 ¹³ § 1 k.p.c.).”

25.  Orzecznictwo Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

⚫

Wyrok z 8 listopada 2021 r., Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce, skarga nr 49868/19 i 57511/19 (CE:ECHR:2021:1108JUD004986819)

⚫

Wyrok z 23 listopada 2023 r., Wałęsa przeciwko Polsce (skarga nr 50849/21) – wyrok pilotażowy (CE:ECHR:2023:1123JUD005084921)

26.  Orzecznictwo Trybunału Sprawiedliwości

⚫

Wyrok z 4 września 2025 r., C-225/22, ECLI:EU:C:2025:649

⚫

Wyrok z 2 marca 2021 r., C-824/18, ECLI:EU:C:2021:153

⚫

Wyrok z 11 lipca 2024 r., sprawy połączone C-554/21, C-622/21 i C-727/21 ECLI:EU:C:2024:594

⚫

Wyrok z 7 listopada 2024 r., C-326/23, ECLI:EU:C:2024:940

⚫

Postanowienie Trybunału z dnia 3 marca 2025 r., sprawy połączone C-586/24 i C-605/24, ECLI:EU:C:2025:206

UZASADNIENIE WYSTĄPIENIA Z PYTANIAMI PREJUDYCJALNYMI

27.  Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Apelacyjny nabrał wątpliwości, czy sędzia M. Z., a tym samym również Sąd Najwyższy Izba Cywilna w składzie, w którym wydano postanowienie III CZ 273/24, spełnia wymogi dotyczące niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE.

28.  W tym zakresie Sąd Apelacyjny wyjaśnia po pierwsze, że jakkolwiek wytoczona przez powoda Ł. P. sprawa o sprostowanie prasowe nie może być uznana za sprawę unijną, to jednak zarówno Sąd Apelacyjny w Warszawie, jak też Sąd Najwyższy są sądami właściwymi nie tylko w sprawach krajowych, ale także w sprawach unijnych. W związku z tym, w przekonaniu Sądu Apelacyjnego, dopuszczalne jest skierowanie w tej sprawie pytań prejudycjalnych dotyczących wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, odnoszących się do prawnej oceny niezawisłości organu sądowego i konsekwencji stwierdzenia, że organ ten nie spełnia wymogu niezawisłości (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 lipca 2024 r. C-554/21, C-622/21 i C-727/21, oraz wyrok z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, pkt 34-38). Jednocześnie, choć art. 47 Karty nie znajduje w sprawie krajowej zastosowania, to jego treść rzutuje na wykładnię art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE dokonywaną przez Trybunał Sprawiedliwości (por. wyrok Trybunału z dnia 4 września 2025 r., C-225/22, pkt 34). Z kolei art. 47 Karty jest odpowiednikiem art. 6 ust. 1 EKPC.

29.  Po drugie, zostało już wyjaśnione w orzecznictwie Trybunału Sprawiedliwości, że w szczególności ze względu na sposób ukształtowania aktualnej Krajowej Rady Sądownictwa nie ma statusu sądu - w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE – Sąd Najwyższy Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych (por. wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Krajowa Rada Sądownictwa, C-718/21, wyrok z dnia 4 września 2025 r., C-225/22).

30.  Po trzecie, Trybunał Sprawiedliwości wypowiedział się już także w kwestii powołań

sędziowskich do Sądu Najwyższego Izby Cywilnej na podstawie uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w wyniku procedury identycznej z procedurą, która doprowadziła do powołania sędziów Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych. W wyroku z dnia 7 listopada 2024 r., C-326/23 (Prezes UOKiK), Trybunał uznał za niedopuszczalny wniosek o wydanie orzeczenia w trybie prejudycjalnym wystosowany przez Sąd Najwyższy w składzie jednego sędziego powołanego do Izby Cywilnej. Podobnie postanowieniem Trybunału z dnia 3 marca 2005 r. za niedopuszczalny został uznany wniosek w sprawach połączonych C-586/24 oraz C-605/24. Dokonując tej oceny Trybunał Sprawiedliwości powołał się na własne orzeczenia: wyrok z dnia 21 grudnia 2023 r., Krajowa Rada Sądownictwa, C-718/21, postanowienia z dnia 29 maja 2024 r., Rzecznik Praw Obywatelskich (Polska skarga nadzwyczajna), C-720/21,; z dnia 21 czerwca 2024 r., Kancelaria B., C-810/23, a także powołał się na wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 8 listopada 2021 r. w sprawie Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (CE:ECHR:2021:1108JUD004986819) oraz na orzeczenia Naczelnego Sądu Administracyjnego.

31.  Aktualnie, Sąd Najwyższy zwrócił się do Trybunału Sprawiedliwości postanowieniem z dnia 1 grudnia 2023 r., III CZP 1/22 (sygnatura sprawy w TSUE: C-273/24), między innymi pytając, czy przepisy art. 2, art. 6 ust. 1 i 3 oraz art. 19 ust. 1 drugi akapit TUE oraz art. 267 TFUE w związku z art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one udziałowi w składzie Sądu Najwyższego którejkolwiek z osób powołanych na urzędy sędziów Sądu Najwyższego z naruszeniem reguł prawa krajowego państwa członkowskiego. Pytanie to zostało zadane w kontekście składów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego. Należy nadmienić, że Trybunał Sprawiedliwości brał pod uwagę opisane przez Sąd Najwyższy naruszenia dokonując wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w sprawach C-487/19 oraz C-718/21 - w odniesieniu do składów Izby Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego.

32.  Różnice pomiędzy stanem faktycznym niniejszej sprawy a postępowaniami już zakończonymi przed Trybunałem Sprawiedliwości oraz postępowaniem w sprawie C-273/24, uzasadniają jednak, w ocenie Sądu Apelacyjnego, zwrócenie się do Trybunału z pytaniem pierwszym.

33.  W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, istnieją uzasadnione wątpliwości, czy może być uznany za sąd w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, Sąd Najwyższy w Izbie Cywilnej, w składzie - sędzia M. Z., ze względu na to, że sędzia ten został powołany na stanowisko na podstawie uchwały podjętej przez tę samą Krajową Radę Sądownictwa, która z przyczyn systemowych omówionych w wyroku Trybunału w sprawie C-718/21 nie dawała wystarczających gwarancji niezależności od władzy ustawodawczej i wykonawczej, a tym samym nie dawała gwarancji powołań na stanowiska sędziowskie osób spełniających wymóg niezawisłości. Wszelkie wady dotyczące ukształtowania Krajowej Rady Sądownictwa odnoszą się również do procedury nominacyjnej sędziego Z., zakończonej uchwałą KRS z 24 czerwca 2021 r., nr 765/2021.

34.  Z drugiej strony, w niniejszej sprawie nie występują niektóre dodatkowe okoliczności dotyczące wcześniejszych procedur nominacyjnych, stanowiące element stanu faktycznego w dotychczasowym orzecznictwie Trybunału oraz w sprawie C-273/24. Uchwała KRS z 24 czerwca 2021 r., nr 765/2021 r., o przedstawieniu Prezydentowi RP wniosku o powołanie M. Z. do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego nie była zaskarżona i nie została nigdy uchylona; nie doszło też do udzielenia zabezpieczenia przez wstrzymanie wykonalności uchwały, podczas gdy takie zabezpieczenie miało wcześniej miejsce w odniesieniu do uchwał KRS z 28 sierpnia 2018 r., nr 330/2018 oraz nr 331/2018.

35.  W tym kontekście Sąd Apelacyjny wyjaśnia jednak, że w dacie podjęcia uchwały KRS z 24 czerwca 2021 r., nr 765/2021 r., na skutek kolejnych nowelizacji ustawy nie istniała już możliwość zaskarżenia uchwał w tym przedmiocie, a w szczególności nie było możliwości odwołania się do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w świetle art. 44 ustawy o KRS. Wprawdzie dostępne są orzeczenia, które wbrew literalnemu brzmieniu art. 44 ust. 1 zdanie drugie ustawy o KRS, dopuszczają indywidualne odwołanie. Jednak podkreślić należy, że odwołania takie są aktualnie rozpatrywane przez Izbę Nadzwyczajną i Spraw Publicznych Sądu Najwyższego, a zatem organ nie będący sądem w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, co zostało już wielokrotnie przesądzone w orzecznictwie TSUE. Ponadto, zgodnie z przyjętą przez Izbę Nadzwyczajną i Spraw Publicznych wykładnią, odwołanie przysługuje od uchwały wyłącznie w części, w jakiej odmówiono przedstawienia do nominacji kandydatury skarżącego, natomiast niedopuszczalne jest zaskarżenie uchwały pozytywnej, o przedstawieniu Prezydentowi RP do nominacji innego kandydata niż skarżący (konkurenta), jak to orzekła wskazana Izba chociażby w wyroku z dnia 3 października 2023 r., I NKRS 51/23.

36.  Nie dotyczą procedury nominacyjnej sędziego M. Z. do Izby Cywilnej okoliczności, które związane były z utworzeniem Izby Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych w Sądzie Najwyższym i zakresem jej właściwości; nie wydają się one jednak kluczowe, w świetle wyjaśnień zawartych w wyroku Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-326/23, pkt 33 i 35.

37.  Zważywszy na rangę podlegającego interpretacji przepisu i doniosłe konsekwencje zakwalifikowania tak ukształtowanego składu Sądu Najwyższego jako organu nie będącego sądem, Sąd Apelacyjny uznał za zasadne, w świetle wyżej opisanych różnic co do stanu faktycznego i częściowo krajowego stanu prawnego, zwrócić się z pytaniem jak w punkcie pierwszym sentencji postanowienia.

38.  W przypadku, gdyby Trybunał Sprawiedliwości udzielił na pytanie pierwsze odpowiedzi przeczącej, Sąd Apelacyjny wnosi o wyjaśnienie pozostałych wątpliwości dotyczących wykładni art. 19 ust. 1 TUE, zawartych w pytaniach 2 - 5.

39.  Co do pytania drugiego, Trybunał Sprawiedliwości orzekł już wyrokiem z dnia 4 września 2025r., C-225/22, że artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty praw podstawowych Unii Europejskiej oraz zasadę pierwszeństwa prawa Unii należy interpretować w ten sposób, iż stoją one na przeszkodzie uregulowaniom państwa członkowskiego oraz orzecznictwu sądu konstytucyjnego tego państwa, z których wynika, że sąd krajowy jest zobowiązany do zastosowania się do orzeczenia wydanego przez skład orzekający sądu wyższej instancji, w przypadku gdy na podstawie orzeczenia Trybunału ten sąd krajowy ustali, że co najmniej jeden z sędziów zasiadających w tym składzie orzekającym nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu tego postanowienia, oraz że ponadto na mocy prawa krajowego nie może on dokonywać badania prawidłowości ukształtowania tego składu orzekającego na podstawie tych samych okoliczności, które zostały uwzględnione w tym orzeczeniu Trybunału. Artykuł 19 ust. 1 akapit drugi TUE w związku z art. 47 Karty należy interpretować w ten sposób, że w sytuacji gdy na podstawie orzeczenia Trybunału ustalono, iż organ sądowy ostatniej instancji nie spełnia wymogów dotyczących niezawisłości, bezstronności i uprzedniego ustanowienia na mocy ustawy w rozumieniu tego postanowienia, wydane przez taki organ orzeczenie, na mocy którego dana sprawa zostaje przekazana sądowi niższej instancji do ponownego rozpoznania, należy uznać za niebyłe, gdy taka konsekwencja jest z punktu widzenia danej sytuacji procesowej nieodzowna dla zagwarantowania pierwszeństwa prawa Unii.

40.  Odnotować należy również, w kontekście orzeczeń kasatoryjnych Izby Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych, fakt wydania przez Sąd Najwyższy - Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych uchwały składu 7 sędziów, zasady prawnej, z dnia 24 września 2025 r., III PZP 1/25, w której w punkcie trzecim sentencji orzeczono, że sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania - w przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej przez Sąd Najwyższy - Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekający w składzie niespełniającym wymogów sądu z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE - uznawszy taki wyrok Sądu Najwyższego za niebyły, stwierdza, że wyrok tego sądu nie został uchylony a postępowanie ze skargi nadzwyczajnej nie zostało zakończone. Sąd ten ma prawo uznać się za właściwy do rozpoznania tej skargi na zasadach wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18 A.K. i in. (EU:C:2019:982).

41.  W powyższej sprawie Trybunał Sprawiedliwości orzekł, że gdy okazuje się, iż przepis krajowy zastrzega właściwość do rozpoznania sporu takiego jak ten w postępowaniu głównym na rzecz organu, który nie spełnia wymogów niezawisłości lub bezstronności ustanowionych w prawie Unii, w szczególności w art. 47 Karty, inny organ, przed który wniesiono taki spór, ma obowiązek, w celu zagwarantowania skutecznej ochrony sądowej w rozumieniu art. 47 i w myśl zasady lojalnej współpracy zapisanej w art. 4 ust. 3 TUE, odstąpić od stosowania tego przepisu krajowego, ażeby spór ten mógł zostać rozpatrzony przez sąd, który spełnia powyższe wymogi i który byłby właściwy w danej dziedzinie, gdyby wspomniany przepis nie stał temu na przeszkodzie, czyli co do zasady sąd, który był do tego właściwy zgodnie z przepisami obowiązującymi przed wprowadzeniem zmiany ustawodawczej przyznającej tę właściwość organowi niespełniającemu wskazanych wymogów (pkt 166 wyroku C-585/18)

42.  Z powyższego orzecznictwa Trybunału wynika zatem, że w przypadku negatywnej odpowiedzi Trybunału Sprawiedliwości na pierwsze pytanie prejudycjalne, Sąd Apelacyjny powinien uznać postanowienie Sądu Najwyższego w sprawie III CZ 273/24 za niebyłe. Wypowiedzi Trybunału wymaga jednak kwestia, czy sąd krajowy (Sąd Apelacyjny) ma obowiązek działać w tym przedmiocie z urzędu, czy też takie badanie powinno mieć miejsce tylko na zarzut stron procesu.

43.  Wydaje się, że dotychczasowe orzecznictwo TSUE zapadło w sprawach, w których status sędziów był kwestionowany przez stronę lub obie strony postępowania. Z kolei w sprawach C-181/21 i C-269/21, w których sądy z urzędu podniosły analogiczne wątpliwości odnoszące się do składu sądów powszechnych, Trybunał uznał pytania za niedopuszczalne, z tym że podstawą takiego rozstrzygnięcia było uznanie, że sądy odsyłające nie wykazały, aby mogły same wyciągnąć we wskazanych sprawach konsekwencje z wykładni, której oczekiwały od Trybunału.

44.  Zdaniem Sądu Apelacyjnego, zważywszy na rangę przepisu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, nie wydaje się, aby sąd krajowy był w powyższym działaniu ograniczony inicjatywą stron. Chodzi tu bowiem o samą istotę prawa do sądu, które jest fundamentem demokratycznego państwa prawnego.

45.  W skomplikowanej sytuacji polskiego sądownictwa, coraz częściej realny jest jednak wyłącznie wybór między orzeczeniem wydanym przez sąd niespełniający warunków wynikających z art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE, a przedłużającym się ponad miarę i napotykającym różne przeszkody oczekiwaniem na rozstrzygnięcie sprawy przez niezawisły sąd. Szczególnie na poziomie Sądu Najwyższego istotną przeszkodą dla realizacji prawa strony do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd ustanowiony uprzednio na mocy ustawy, są nie tylko wadliwe powołania oraz szczególny sposób kierowania tym Sądem przez osoby powołane na urząd sędziego na wniosek KRS na podstawie przepisów ustawy z dnia 8 grudnia 2017 r. o zmianie ustawy o Krajowej Radzie Sądownictwa. Istotnym ograniczeniem jest także zmniejszająca się na przestrzeni lat liczba prawidłowo powołanych sędziów Sądu Najwyższego, co w oczywisty sposób przekłada się na mniejszą liczbę spraw, które mają szansę na rozpoznanie w rozsądnym terminie przez sąd niezawisły, bezstronny, ustanowiony uprzednio na mocy ustawy.

46.  W niniejszej sprawie po wydaniu postanowienia przez Sąd Najwyższy, żadna ze stron nie podniosła zarzutu, że jest to orzeczenie wydane przez organ niespełniający wymogów wynikających z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE.

47.  Zachodzi zatem potrzeba wykładni, czy w świetle art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE sąd krajowy, taki jak Sąd Apelacyjny, powinien w rozpoznawanej przez ten sąd sprawie dokonywać z urzędu kontroli orzeczenia wydanego w tej samej sprawie przez inny organ (w szczególności – organ wyższej instancji) i oceny, czy jest to orzeczenie niezawisłego i bezstronnego sądu ustanowionego uprzednio na mocy ustawy, w każdym przypadku, gdy sąd krajowy poweźmie wątpliwości w tym przedmiocie.

48.  Przechodząc do uzasadnienia następnego pytania Sąd Apelacyjny wskazuje, że jeżeli postanowienie Sądu Najwyższego jest niebyłe, to zażalenie powoda na wyrok Sądu Apelacyjnego pozostaje nierozpoznane, a sądem właściwym do jego rozpoznania zgodnie z przepisami prawa krajowego jest nadal Sąd Najwyższy - Izba Cywilna.

49.  W opisanej sytuacji powstają dwa zagadnienia, które w ocenie Sądu Apelacyjnego winny być ocenione na podstawie art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, a w związku z tym wymagają dokonania wykładni tego przepisu przez Trybunał Sprawiedliwości.

50.  Pierwszym zagadnieniem jest to, jak daleko w opisanym stanie faktycznym sięgają kompetencje hierarchicznie niższego sądu krajowego - Sądu Apelacyjnego. Drugim zagadnieniem jest problem, w jakim składzie osobowym sąd krajowy, którego wyrok został uchylony, powinien podjąć czynności tak, aby skład ten mógł zostać uznany za spełniający warunki art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE interpretowanego w świetle art. 47 Karty, a także w świetle art. 6 ust. 1 EKPC, w okolicznościach niniejszej sprawy.

51.  Wykładnia dokonana wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości w sprawie C-225/22 wskazuje, że możliwe jest wydanie przez sąd krajowy, w niniejszej sprawie - Sąd Apelacyjny, orzeczenia, w którym postanowienie sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego) w składzie niezgodnym z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE zostanie uznane za niebyłe lub bezskuteczne, gdyż nie stanowi ono orzeczenia sądu.

52.  Potwierdzenie nieistnienia (uznanie za niebyłe), bezskuteczności czy też nieważności orzeczenia, w przypadku gdy formalnie jest to orzeczenie sądu ostatniej instancji, wywołuje potrzebę rozważenia, czy wykładnia art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE nakazuje w takim przypadku sądowi krajowemu hierarchicznie niższemu, takiemu jak Sąd Apelacyjny, przejęcie w takiej sprawie kompetencji sądu ostatniej instancji - Sądu Najwyższego.

53.  Sąd Apelacyjny ma wątpliwości, czy wykładnia przyjęta w sprawie C-225/22 upoważnia sąd krajowy niższej instancji w każdym przypadku do przejęcia kompetencji przysługujących Sądowi Najwyższemu i rozpoznania środka zaskarżenia takiego jak zażalenie powoda, który to środek zaskarżenia, zgodnie z właściwymi przepisami prawa krajowego, podlega rozpoznaniu przez sąd ostatniej instancji (Sąd Najwyższy).

54.  W tym względzie podkreślić trzeba, że - w odróżnieniu od utworzonej w 2018 r. Izby Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych - w Izbie Cywilnej Sądu Najwyższego oprócz osób, których udział w składzie orzekającym pozbawia Sąd Najwyższy statusu sądu w rozumieniu prawa unijnego, wykonują obowiązki orzecznicze sędziowie Sądu Najwyższego powołani przed reformą KRS. W odniesieniu do tej ostatniej grupy sędziów nie zachodzą wątpliwości, że składy orzecznicze Sądu Najwyższego z ich udziałem są sądem zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE.

55.  Ponadto należy zważyć, że także przed zmianami ustrojowymi w obszarze sądownictwa do Izby Cywilnej Sądu Najwyższego należało rozpoznawanie środków odwoławczych od orzeczeń wydziałów cywilnych sądów drugiej instancji, w zakresie, w jakim prawo przewidywało zaskarżalność takich orzeczeń, gdy tymczasem Izba Nadzwyczajna i Spraw Publicznych jest izbą nowoutworzoną, której przekazano szczególne uprawnienia, jak rozpoznawanie skarg nadzwyczajnych oraz orzekanie o ważności wyborów.

56.  Kolejną kwestią, która wydaje się istotna w kontekście oceny możliwości lub obowiązku przejęcia kompetencji sądu ostatniej instancji przez sąd bezpośrednio niższy, są trudności o charakterze organizacyjnym, które mogą znacząco utrudnić a nawet uniemożliwić w przewidywalnej perspektywie czasowej skuteczne przekazanie akt sprawy Sądowi Najwyższemu celem rozpoznania zażalenia przez sąd prawidłowo ukształtowany. Zauważyć bowiem trzeba, że również Prezes Izby Cywilnej, kierująca pracą tej Izby i decydująca, zgodnie z art. 80 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym, o przydziale spraw sędziom, została powołana na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego w procedurze zakwestionowanej przez TSUE w powołanych wyżej orzeczeniach.

57.  W niniejszej sprawie zażalenie na orzeczenie sądu odwoławczego uchylające zaskarżony wyrok sądu pierwszej instancji i kierujące sprawę do ponownego rozpoznania, ze względu na brak przymiotu sądu przez Sąd Okręgowy w składzie sędziego A. G., zostało przydzielone w Sądzie Najwyższym sędziemu powołanemu na stanowisko Sądu Najwyższego w tej samej, wadliwej procedurze nominacyjnej.

58.  Mając na uwadze sposób wyznaczenia w Sądzie Najwyższym składu, który wydał postanowienie uchylające wyrok Sądu Apelacyjnego w niniejszej sprawie, a także informacje o sposobie przydzielania spraw i wyznaczania składów zawarte w odesłaniu prejudycjalnym w sprawie C-273/24 (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 grudnia 2023 r., III CZP 1/22), trzeba uznać za wysoce prawdopodobne, wręcz pewne, że Sąd Apelacyjny napotka trudności natury faktycznej nie do pokonania, w związku z przekazaniem akt do Sądu Najwyższego. Nawet w wątpliwym przypadku przyjęcia akt sprawy z zażaleniem przez Sąd Najwyższy zarządzany przez osoby mianowane w zakwestionowanej procedurze nominacyjnej, jest nieprawdopodobne w realiach funkcjonowania Sądu Najwyższego oraz w świetle uchwały połączonych izb z dnia 3 grudnia 2025 r., I NZP 7/25, przywołanej wyżej, aby zażalenie to zostało przydzielone sędziemu, którego powołanie na urząd nie rodzi wątpliwości co do statusu Sądu Najwyższego w takim składzie jako sądu.

59.  Zagadnieniem wymagającym wykładni jest to, czy przejęcie kompetencji Sądu Najwyższego przez hierarchicznie niższy sąd krajowy - Sąd Apelacyjny w omawianych okolicznościach mogą uzasadniać trudności, w szczególności utrudnienia w dostępie do akt sprawy, przed jakimi niewątpliwie stanęliby prawidłowo powołani sędziowie Sądu Najwyższego. Czy też jednak należy przyjąć, że dopóki możliwe jest utworzenie składów Izby Cywilnej Sądu Najwyższego spełniających wymogi art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, dopóty obowiązek zapewnienia pełnej skuteczności tego przepisu w sprawach pozostających we właściwości Sądu Najwyższego spoczywa na sędziach Sądu Najwyższego.

60.  Jakkolwiek aktualna obsada Sądu Najwyższego pozwala jeszcze na utworzenie składów posiadających przymiot sądu w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE i w świetle art. 47 Karty oraz art. 6 ust. 1 EKPC, to jednak uwzględniając decyzje kierownictwa Sądu Najwyższego, nie można mieć pewności, że dla zagwarantowania skuteczności prawa Unii wystarczające byłoby:

- po pierwsze, pominięcie przez sędziów zajmujących stanowiska funkcyjne w sądzie drugiej instancji, do których należy wydawanie zarządzeń o przekazaniu akt spraw ze środkami odwoławczymi do Sądu Najwyższego, tych przepisów krajowych, które uniemożliwiają przekazanie akt sprawy prawidłowo ukształtowanemu Sądowi Najwyższemu,

- po drugie pominięcie przez sędziów Sądu Najwyższego przepisów krajowych, które stoją na przeszkodzie skierowaniu sprawy do rozpoznania przez prawidłowo ukształtowany skład Sądu Najwyższego.

61.  Sąd Najwyższy – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w uchwale z dnia 24 września 2025 r., III PZP 1/25, orzekł, iż sąd, któremu przekazano sprawę do ponownego rozpoznania - w przypadku uwzględnienia skargi nadzwyczajnej przez Sąd Najwyższy - Izbę Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych orzekający w składzie niespełniającym wymogów sądu z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE - uznawszy taki wyrok Sądu Najwyższego za niebyły, stwierdza, że wyrok tego sądu nie został uchylony a postępowanie ze skargi nadzwyczajnej nie zostało zakończone. Sąd ten ma prawo uznać się za właściwy do rozpoznania tej skargi na zasadach wynikających z wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 19 listopada 2019 r. w sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18 A.K. i in. (EU:C:2019:982).

62.  Sąd Apelacyjny ma jednak wątpliwości, czy zgodnie z art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, powyższe stanowisko Sądu Najwyższego w przedmiocie przejęcia właściwości Sądu Najwyższego przez sąd powszechny, może mieć zastosowanie w okolicznościach niniejszej sprawy. Trzeba zwrócić uwagę, że uchwała III PZP 1/25 odnosi się do skargi nadzwyczajnej, stanowiącej środek wzruszania, nawet po wielu latach, prawomocnych orzeczeń, w tym również w sprawach, które były uprzednio przedmiotem postępowania kasacyjnego. Sama instytucja skargi nadzwyczajnej wzbudza zasadnicze wątpliwości konstytucyjne, w szczególności ze względu na ograniczenie zasady pewności prawa i podważenie zasady powagi rzeczy osądzonej (res iudicata), co było przedmiotem licznych wypowiedzi doktryny.

63.  W ocenie Sądu Apelacyjnego różnice pomiędzy postępowaniem ze skargi nadzwyczajnej a postępowaniem zażaleniowym nakazują ostrożność w przenoszeniu do niniejszego postępowania rozwiązania sugerowanego przez Sąd Najwyższy w uchwale III PZP 1/25, z odwołaniem się przez Sąd Najwyższy do orzeczeń TSUE. Przypadek, do którego odnosi się uchwała III PZP 1/25, dotyczy sytuacji, w której strony dysponują uprzednim prawomocnym orzeczeniem sądowym, które aktualnie usiłuje się podważyć w postępowaniu ze skargi nadzwyczajnej. Natomiast w przypadku zażalenia do Sądu Najwyższego na wyrok uchylający i przekazujący sprawę do ponownego rozpoznania, nigdy nie istniało orzeczenie prawomocnie rozstrzygające sprawę co do meritum. Należy się wobec tego zastanowić, czy przejęcie przez Sąd Apelacyjny do rozpoznania zażalenia, którego rozpoznanie należy do właściwości Sądu Najwyższego, nie pozbawiłoby stron prawa do rozpoznania tego środka zaskarżenia przez właściwy sąd uprzednio ustanowiony na mocy ustawy, w kontekście art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE w zw. z art. 47 Karty i art. 6 ust. 1 EKPC.

64.  Natomiast, co się tyczy możliwości wyciągnięcia konsekwencji przez sąd odsyłający z wykładni Trybunału, o którą w tej sprawie wnosi, Sąd Apelacyjny wskazuje, że obecnie uprawnienia sądu krajowego w zakresie oceny istnienia wyroku sądu ostatniej instancji (Sądu Najwyższego) potwierdza wyrok Trybunału w sprawie C – 255/22, a także uchwała Sądu Najwyższego w sprawie III PZP 1/25.

65.  Co więcej, wyrokiem z dnia 20 listopada 2025 r., II CSKP 2339/22, Sąd Najwyższy orzekł, że ponowne rozpoznanie apelacji przez sąd drugiej instancji, w sytuacji gdy poprzedni wyrok sądu apelacyjnego został uchylony przez nieprawidłowo powołany skład Sądu Najwyższego, niebędący sądem, prowadzi do nieważności ponownego postępowania przed sądem apelacyjnym. Sąd Najwyższy uznał, że w takim przypadku nie zakończyło się pierwsze postępowanie kasacyjne, objęty skargą kasacyjną pierwszy wyrok sądu apelacyjnego nie został uchylony i pozostawał prawomocny, a wobec tego wydanie ponownego wyroku przez sąd apelacyjny nastąpiło w warunkach nieważności postępowania.

66.  Powyższy wyrok Sądu Najwyższego wskazuje na obowiązek wyciągnięcia przez sąd drugiej instancji konsekwencji z wykładni, o którą Sąd Apelacyjny zwraca się do Trybunału Sprawiedliwości w niniejszej sprawie.

67.  Ostatnim zagadnieniem, które wywołuje potrzebę wykładni przepisu art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, w świetle art. 47 Karty i art. 6 ust. 1 EKPC, jest kwestia, czy przepis ten wymaga, aby w opisanym stanie faktycznym, dalsze czynności w sądzie drugiej instancji - Sądzie Apelacyjnym podjął inny skład tego sądu, z wyłączeniem sędziów uczestniczących w wydaniu wyroku uchylonego rzeczonym postanowieniem Sądu Najwyższego w składzie – sędzia M. Z.. Czy w takim przypadku należy pominąć przepisy krajowe ustanawiające zasadę niezmienności składu sądu drugiej instancji i przewidujące, że w przypadku uchylenia - w wyniku zażalenia - przez Sąd Najwyższy wyroku sądu drugiej instancji, sprawę prowadzi sąd drugiej instancji w tym samym składzie.

68.  Sąd Apelacyjny wyjaśnia, że zgodnie z art. 398 ¹⁵ § 2 KPC, w razie uwzględnienia przez Sąd Najwyższy skargi kasacyjnej, uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania, sąd rozpoznaje ją w innym składzie. Ponadto, zgodnie z art. 398 ²⁰ KPC, Sąd, któremu sprawa została przekazana, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Sąd Najwyższy w postępowaniu kasacyjnym.

69.  Wyjaśnić również trzeba, że sąd odwoławczy w przyjętym w Polsce systemie apelacji pełnej co do zasady ma obowiązek merytorycznego rozpoznania sprawy i wydania rozstrzygnięcia, którym oddala niezasadną apelacją na podstawie art. 385 KPC, albo też – gdy uzna apelację za zasadną – na podstawie art. 386 § 1 KPC, zmienia zaskarżony wyrok i orzeka co do istoty sprawy. Wydawanie przez sąd drugiej instancji orzeczeń kasatoryjnych jest możliwe tylko w szczególnych przypadkach. I tak, zgodnie z art. 386 § 2 KPC, w razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Jeżeli nie ma miejsca nieważność postępowania, to zgodnie z art. 386 § 4 KPC, sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania tylko w razie nierozpoznania przez sąd pierwszej instancji istoty sprawy albo gdy wydanie wyroku wymaga przeprowadzenia postępowania dowodowego w całości.

70.  Wyroki kasatoryjne sądów odwoławczych wydane w procedurze cywilnej podlegają z inicjatywy strony kontroli Sądu Najwyższego. W przypadku wydania wyroku zawierającego rozstrzygnięcie przewidziane w art. 386 § 2 lub § 4 KPC, strona może wnieść zażalenie do Sądu Najwyższego, który w takim przypadku bada sprawę wyłącznie od strony formalnej, pod kątem istnienia wymienionych w tych przepisach podstaw uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Sąd Najwyższy nie wypowiada się w takim przypadku w żadnych innych kwestiach, poza zakreślonymi prawem procesowym podstawami uchylenia wyroku sądu pierwszej instancji przez instancję odwoławczą.

71.  Z uwagi na tak ograniczony zakres kontroli Sądu Najwyższego ustawodawca przyjął, że w przypadku uchylenia wyroku kasatoryjnego sądu odwoławczego przez Sąd Najwyższy postanowieniem, nie zachodzi potrzeba przydzielenia sprawy innemu składowi sądu odwoławczego. Rozwiązanie to jest powszechnie akceptowane w orzecznictwie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 26 listopada 2014 r., III CZP 80/14).

72.  Wydaje się jednak, że ustawodawca nie przewidział kryzysu praworządności w Polsce, skali tego kryzysu i jego skutków. Z całą pewnością zasada rozpoznania sprawy przez sąd odwoławczy nadal w tym samym składzie osobowym nie była rozważana w kontekście obowiązku skontrolowania przez ten sąd, czy orzeczenie Sądu Najwyższego, uchylające wyrok tego sądu odwoławczego, jest orzeczeniem sądu w rozumieniu art. 19 ust. 1 akapit 2 TUE.

73.  W typowym przypadku uchylenia wyroku sądu odwoławczego przez Sąd Najwyższy postanowieniem nie zachodzi potrzeba oceny, czy istnieje to postanowienie Sądu Najwyższego, a tym samym, nie zachodzi ryzyko wywołania wrażenia naruszenia przez sąd odwoławczy zasady nemo iudex in causa sua - w pewnym sensie, w tym znaczeniu, że sąd odwoławczy (choć oczywiście nie jest stroną procesu i nie orzeka o własnym roszczeniu sędziów stanowiących skład tego sądu) kontestuje orzeczenie sądu hierarchicznie wyższego, który zakwestionował prawidłowość wyroku sądu odwoławczego. W realiach niniejszej sprawy Sąd Apelacyjny będzie jednak zobowiązany dokonać kontroli istnienia orzeczenia Sądu Najwyższego, a przepisy krajowe przewidują, że sąd odwoławczy rozpoznaje sprawę nadal w tym składzie, w którym wydał wyrok uchylony następnie przez Sąd Najwyższy.

74.  Dodatkowo Sąd Apelacyjny wyjaśnia, że tym samym postanowieniem Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2026 r. sędziom Sądu Apelacyjnego w Warszawie rozpoznającym niniejszą sprawę udzielono wytyku, w którym zarzucono im naruszenie przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, a więc norm najwyższego rzędu. Podstawę prawną wytyku stanowi art. 97 ustawy o Sądzie Najwyższym, zgodnie z którym w przypadku stwierdzenia przy rozpoznawaniu sprawy oczywistej obrazy przepisów - niezależnie od innych uprawnień – Sąd Najwyższy wytyka uchybienie właściwemu sądowi (§ 1). O wytknięciu uchybienia Sąd Najwyższy zawiadamia prezesa właściwego sądu (§ 2). Ponadto Sąd Najwyższy, w przypadku wytknięcia uchybienia, może zwrócić się z wnioskiem o rozpoznanie sprawy dyscyplinarnej do sądu dyscyplinarnego, a sądem dyscyplinarnym pierwszej instancji jest wówczas Sąd Najwyższy (§ 3).

75.  Sędziom nie przysługuje żaden środek odwoławczy w razie udzielenia wytyku przez Sąd Najwyższy w opisanym trybie. Nie przewidziano odrębnego postępowania odwoławczego od postanowienia o wytyku. Taki stan prawny pozbawia wskazanych sędziów możliwości poddania pod ocenę innego sądu wątpliwości co do posiadania statusu sądu przez udzielający wytyku Sąd Najwyższy w składzie sędziego M. Z..

76.  Jednocześnie, ponieważ art. 97 § 1 ustawy o Sądzie Najwyższym przewiduje prawo wytknięcia uchybienia wyłącznie przy rozpoznaniu przez Sąd Najwyższy sprawy, to można argumentować, że w przypadku uznania postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 21 stycznia 2026 r. o uchyleniu zaskarżonego wyroku za orzeczenie niepochodzące od sądu i niebyłe, tak samo należałoby ocenić zawarty w tym postanowieniu wytyk orzeczniczy. Ta zależność pomiędzy istnieniem postanowienia o uchyleniu wyroku a istnieniem wytyku orzeczniczego zawartego w tym postanowieniu Sądu Najwyższego może tylko wzmacniać u odbiorcy wrażenie wypowiadania się we własnej sprawie przez obecny skład Sąd Apelacyjnego w Warszawie.

77.  Jak już powiedziano, wskazany problem niezmienności składu sądu odwoławczego nie zaistniałby w przypadku wyroku, który zostałby uchylony na skutek skargi kasacyjnej, gdyż wówczas sprawa jest przydzielana innemu składowi, z pominięciem sędziów, którzy wydali uchylony wyrok. Jak widać, ustawodawca polski dostrzegł, że zmiana składu rozpoznającego sprawę w sądzie drugiej instancji jest w określonych przypadkach niezbędna dla zapewnienia stronie prawa do sądu gwarantowanego przez art. 6 ust. 1 EKPC oraz – w przypadku sprawy unijnej – przez art. 47 Karty.

78.  Sąd Apelacyjny nie odnalazł natomiast wypowiedzi Trybunału Sprawiedliwości, które pozwalałyby rozwiać wątpliwości sądu odsyłającego co do wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE, w świetle art. 6 ust. 1 EKPC oraz art. 47 Karty, przedstawione w ostatnim pytaniu. Sąd Apelacyjny przyznaje, że przedmiot niniejszej sprawy nie wchodzi w obszar prawa unijnego. W sprawie nie występuje też element transgraniczny, nie dotyczy ona swobód traktatowych. Tym niemniej, choć art. 47 Karty nie znajduje tu zastosowania wprost, to wydaje się, że także w niniejszej sprawie przepis ten powinien być uwzględniony przy dokonywaniu wykładni art. 19 ust. 1 akapit drugi TUE (por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z dnia 11 lipca 2024 r. C-554/21, C-622/21 i C-727/21, punkty 34 – 46). To zaś, w ocenie Sądu Apelacyjnego, umożliwia zadanie Trybunałowi Sprawiedliwości także pytania piątego.

79.  Z tych względów Sąd Apelacyjny w Warszawie na podstawie art. 267 TFUE postanowił zwrócić się do Trybunału Sprawiedliwości z pytaniami przedstawionymi w sentencji niniejszego postanowienia, zawieszając jednocześnie postępowania w sprawie na podstawie art. 177 § 1 pkt 3 ¹ KPC.

Marzanna Góral Marzena Konsek-Bitkowska Dorota Markiewicz