Pełny tekst orzeczenia

Sygnatura akt II K 223/24

UZASADNIENIE

Na podstawie wyników rozprawy głównej sąd ustalił następujący stan faktyczny

W. U. (1), F. U., H. U. (2), H. U. (1), R. U. (1) i A. U. prowadzą od szeregu lat w Ł., wsi nieopodal W., hodowlę świń. Zgodnie z dokumentacją prowadzonych jest sześć, mniejszych, odrębnych hodowli i tak W.’a U. prowadzi działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na (...)- chlewnia numer (...), F. U. w chlewniach położonych na działce (...)- chlewnia numer (...) oraz numer 614/5 chlewnie numer (...), H. U. (2) na działce (...)- chlewnia numer 5 (...), H. U. (1) na działkach (...) - chlewnia numer 1 oraz numer 615/5 chlewnie numer 2,3 i 4, R. U. (1) na działce (...) - chlewnia numer 6 i na działce (...) - chlewnia numer 3.

W rzeczywistości był to podział fikcyjny, mający na celu ominięcie przepisów dotyczących ilości hodowanych świń i konieczności uzyskania pozwolenia zintegrowanego. Działalność była prowadzona wspólnie przez wszystkich oskarżonych, na wszystkich chlewniach w tym samym czasie pracowali ci sami ludzie. W przekazanej do inspekcji pracy informacji wskazano, że jest zatrudniony tylko jeden pracownik przez F. i H. U. (1). Pozostali oskarżeni oficjalnie nie mieli nikogo zatrudniać.

Zgodnie z dokumentacją oskarżeni mieli nawzajem wykonywać dla siebie usługi, w rzeczywistości wszystko było prowadzone wspólnie.

Prowadzona hodowla miała bardzo szeroki zakres, w tym samym czasie było hodowane tysiące, nawet przeszło 10.000 tuczników.

Co do zasady były przestrzegane warunki, w jakich mogły być hodowane świnie. Nie były przekroczone normy padłych zwierząt, jak też stan zdrowotny świń był dobry.

Niejednokrotnie jednak oskarżeni naruszali przepisy dotyczące prowadzenia dokumentacji dotyczącej pozbywania się odpadów, pozyskiwania wody, dokonywania odpowiednich zgłoszeń, utrzymywania odpowiednich warunków technicznych i sanitarnych, jak również w zakresie gospodarki azbestem, za co byli wielokrotnie karani na drodze postępowania mandatowego i przed sądem.

(dowód: dokumentacja kontrolna k. 11-17, 18-20, 27-29, 30-32, 51-56, 139, 140, 255-532, decyzje organów administracji k. 608-618, 619-633, 634-648, 649-663, opinia biegłego sądowego O. F. k. 665-690, zeznania świadka G. V. (2) k. 932, H. S. k. 127, 919, G. F. (2) 922, 778, A. L. k. 922-923, 781, C. M. k. 784, 920, U. M. k. 787, 921-922, K. U. k. 790, 922, R. U. (2) k. 897-898, 5-6, G. F. (1) 920-921, 253, M. L. k. 932-933, R. W. (1) k. 934, dokumentacja (...) k. 573-586, informacja z Państwowej Inspekcji Pracy k. 587-589, wyrok k. 956, 964, 966, 968, 969, 971)

Konsekwencją prowadzonej w tak szerokim zakresie działalności w zakresie hodowli świń była produkcja wielkiej ilości nieczystości (gnojowicy). Oskarżeni dysponowali bardzo dużym areałem pól uprawnych, na które owa gnojówka była wylewana jako nawóz. Ilość produkowanej gnojowicy przekraczała jednak możliwości wykorzystania jej jako nawóz w sposób zgodny z przepisami. Nadto na terenie Gminy W. obowiązywał zakaz wylewania gnojowicy na pola po 25 października.

Pomimo tego oskarżeni, chcąc pozbyć się gnojowicy, wylewali ją na pola w nadmiernej ilości, na skutek czego grunt nie był w stanie wchłonąć takiej ilości nieczystości płynnych, które spływały z pól na okoliczne ścieżki, drogi, spływały do rowów, cieków wodnych i stawów powodując ich znaczące zanieczyszczenie oraz śnięcie ryb w stawach i śmierć innych organizmów wodnych.

X. była wylewana również w czasie deszczu lub tuż po, co powodowało tożsamy skutek, to jest niewchłanianie jej przez grunt i spływa na okoliczne pola, do lasów, rowów i wód powierzchniowych.

Podobny skutek wywoływało wylewanie gnojowicy przy ujemnej temperaturze na zamarznięte pola.

Wylewanie nadmiernej ilości gnojówki powodowało również, że niewchłonięta stała na polach w wielkich kałużach.

X. pochodząca z gospodarstwa (hodowli) prowadzonego wspólnie przez wszystkich oskarżonych była wylewana przez wszystkie pory roku, o różnych porach dnia, często działo się to również pod osłoną nocy.

Wielokrotnie gnojowica wylewana była już nie na pola, ale wprost do przypolnych rowów, do lasu, na drogi, a nawet do kanalizacji burzowej.

Sytuację pogarszał fakt, że oprócz własnej wielkiej produkcji gnojowicy, była ona również nabywana z innych miejsc i wylewana w okolicach Ł..

(dowód: opinia biegłego sądowego O. F. k. 665-690, sprawozdanie z badań bakteriologicznych k. 691-692, zeznania świadków: H. S. k. 127, 919, G. F. (2) 922, 778, A. L. k. 922-923, 781, C. M. k. 784, 920, U. M. k. 787, 921-922, K. U. k. 790, 922, R. U. (2) k. 897-898, 5-6, G. F. (1) 920-921, 253, umowa k. 310)

Wylewanie gnojówki na pola w nadmiernej ilości, do rowów, do lasu i na drogi, prowadziło również do skażenia powierzchni ziemi, w tym również do zarażenia jej bakteriami coli oraz pasożytami odzwierzęcymi.

Ponadto wylewania gnojówki przez cały rok, w nadmiernych ilościach i utrzymywanie się jej przez d długi czas w wielkich kałużach prowadziło do rozprzestrzeniania się w powietrzu amoniaku i siarkowodoru i prowadziło do długotrwałego unoszenia się i rozprzestrzeniania dolegliwego fetoru, który docierał do okolicznych posesji.

Mieszkańcy znajdujących się w pobliżu nieruchomości nie mogli otwierać okien, co tylko częściowo ograniczało smród. Jako że do wywożenia gnojówki w nadmiernych ilościach na pola, drogi, do lasu, kanalizacji burzowej, dochodziło w różnych porach dnia, a także pod osłoną nocy, mieszkańcy byli zaskakiwania nadchodzącymi zapachami, czemu nie mogli zapobiec.

Mieszkańcy pobliskich miejscowości cierpieli na różne dolegliwości związane z działalnością oskarżonych i wylewaniem przez nich nieczystości, w szczególności bóle głowy, duszności, kaszel, wymioty, podrażnienia spojówek i błoń śluzowych.

Oddziaływało to negatywnie również na ich psychikę, nie mieli możliwości wypoczynku, nie mogli w nocy spać, nie mogli wypoczywać, przebywać poza mieszkaniem, wychodzić do swoich ogrodów, czy choćby nawet spacerować po lesie czy okolicy.

Wszystko to w sposób realny zagrażało ich zdrowiu.

(dowód: zeznania świadków: H. S. k. 127, 919, G. F. (2) 922, 778, A. L. k. 922-923, 781, C. M. k. 784, 920, U. M. k. 787, 921-922, K. U. k. 790, 922, R. U. (2) k. 897-898, 5-6, G. F. (1) 920-921, 253, G. C. k. 921, N. J. (2) k. 921, opinie z postępowań administracyjnych: G. C. Konsultanta L. w dziedzinie psychologii klinicznej 601-602, N. J. (1) L. w dziedzinie chorób płuc k. 603, Ł. J. L. w dziedzinie psychiatrii k. 604)

Działalność chlewni była przez szereg lat przedmiotem wielu skarg mieszkańców kierowanych do różnych instytucji. Nieprawidłowości zgłaszała również poprzednia sołtys Ł. M. L., która próbowała, bezskutecznie załatwić sprawę z oskarżonymi polubownie i która po jakimś czasie wyprowadziła się do W..

Podejmowane przez Starostwo (...) kontrole potwierdzały fakt zanieczyszczania gruntu i wody oraz uciążliwości zapachowe, które miały wpływ na zdrowie i samopoczucie mieszkańców.

Kontrole te potwierdzały również fakt, że wylewanie gnojowicy na pola odbywało się w sprzeczności z rozporządzeniem Rady Ministrów z 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu”. Na terenie gminy W. gnojówka mogła być wylewana najpóźniej do 25 października i tylko na grunty orne. Tymczasem była wylewana po tej dacie i również do rowów, lasu na drogi, co potwierdziły kontrole Starostwa.

Czynności kontrolne podejmowała również Gmina W.. W ich trakcie wielokrotnie potwierdzono zanieczyszczenie wód płynących, wylewania gnojowicy do kanalizacji burzowej, rowów oraz na pola poza okresem dozwolonym. Trwa to nadal.

(dowód: pismo Naczelnika Wydziału (...) i Ochrony (...) Starostwa Powiatowego w W. k. 171, 248-249, protokół kontroli z załącznikami k. 172, 250-251, 536-538, 539-541, 542-543, 544-545, 546, 547, 548, 565-570, pismo Burmistrza k. 533-534, 582-583, 907-909, 910-917, sprawozdanie z badań bakteriologicznych k. 691-692 publikacje prasowe k. 47, zeznania świadków H. S. k. 127, 919, G. F. (2) 922, 778, A. L. k. 922-923, 781, C. M. k. 784, 920, U. M. k. 787, 921-922, K. U. k. 790, 922, R. U. (2) k. 897-898, 5-6, G. F. (1) 920-921, nagrania i zdjęcia z miejsca wylewania gnojowicy i hodowli k. 906)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 25 maja 2022 r., sygn. akt II W 498/22 W. I. (obecnie U.) została skazana za to, że

I. W dniu 31 maja 2021r. w miejscowości (...) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony (...)

II. W dniu 30 czerwca 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony (...)

III. W dniu 30 lipca 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

IV. W dniu 31 sierpnia 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

V. W dniu 30 września 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony (...)

VI. W dniu 30 października 2021r. w miejscowości (...) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

VII. W dniu 30 listopada 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony (...)

VIII. W dniu 30 grudnia 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

IX. W dniu 14 stycznia 2022r. w miejscowości (...) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony (...).

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 843/21 W. U. (2) została skazana za to, że do dnia 2 grudnia 2020r. jako właścicielka fermy trzody chlewnej w Ł., działka (...), obowiązana do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę, poprzez okazanie takich umów i dowodów uiszczenia opłat za te usługi, nie wskazała sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych oraz nie przedstawiła umowy i rachunku za wywóz nieczystości płynnych, to jest za czyn z art. 54 kodeksu wykroczeń w zw. z art. 6 ustawy z dnia 13 września 1996r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach oraz zgodnie z Uchwałą nr XLIV/644/17 Rady Miejskiej w W. z dnia 7 listopada 2017 r. w sprawie uchwalenia „Regulaminu utrzymania czystości i porządku na terenie Gminy W. rozdz. 4 § 12.1

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II 2 W 1107/20 W. U. (2) została skazana za to, że w dniu 29 maja 2020r., 30 czerwca 2020r., 07 lipca 2020r. oraz 31 lipca 2020r. w miejscowości (...) prowadziła chów świń pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji z której emisja nie wymaga pozwolenia mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, tj. za czyn z art. 342 ust. 2 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 3 marca 2021 r., sygn. akt II 2 W 76/21 W. U. (2) została skazana za to, że w dniu 2 lipca 2020 r. poprzez wylanie na działce o nr (...) obręb Ł. rozcieńczonej gnojowicy, która spływając powierzchniowo przedostała się na zasadzie infiltracji do rowu (...)-(...) oraz rowu zasilającego ów rów, naruszyła zakaz odprowadzania do wód ciekłych odchodów zwierzęcych, tj. czyn z art. 478 pkt 6 lit a w zw. z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne (Dz. U. z 2020 r. poz. 310 ze zm.).

(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 25 maja 2022 r., sygn. akt II W 498/22 k. 933-935, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 843/21 k. 956, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 2 grudnia 2021 r., sygn. akt II 2 W (...)/20 z uzasadnieniem k. 957-958, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 3 marca 2021 r., sygn. akt II 2 W 76/21 k. 959)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 25 maja 2022 r., sygn. akt II W 498/22 H. U. (2) został skazany za to, że

I. W dniu 31 maja 2021r. będąc obowiązany na podstawie art. 152 Prawo Ochrony (...), nie dopełnił obowiązku zgłoszenia instalacji położonej w miejscowości (...), z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, organowi ochrony środowiska i prowadził tucz trzody chlewnej w ww. dniu, to jest za czyn z art. 342 ust. 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

II. W dniu 31 czerwca 2021r. będąc obowiązany na podstawie art. 152 Prawo Ochrony (...), nie dopełnił obowiązku zgłoszenia instalacji położonej w miejscowości (...), z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, organowi ochrony środowiska i prowadził tucz trzody chlewnej w ww. dniu, to jest za czyn z art. 342 ust. 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

III. W dniu 30 lipca 2021r. będąc obowiązany na podstawie art. 152 Prawo Ochrony Środowiska, nie dopełnił obowiązku zgłoszenia instalacji położonej w miejscowości (...), z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, organowi ochrony środowiska i prowadził tucz trzody chlewnej w ww. dniu, to jest za czyn z art. 342 ust. 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

IV. W dniu 31 sierpnia 2021r. będąc obowiązany na podstawie art. 152 Prawo Ochrony Środowiska, nie dopełnił obowiązku zgłoszenia instalacji położonej w miejscowości Ł. (...) (1), z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, organowi ochrony środowiska i prowadził tucz trzody chlewnej w ww. dniu, to jest za czyn z art. 342 ust. 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

V. W dniu 30 września 2021r. będąc obowiązany na podstawie art. 152 Prawo Ochrony (...), nie dopełnił obowiązku zgłoszenia instalacji położonej w miejscowości (...), z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, organowi ochrony środowiska i prowadził tucz trzody chlewnej w ww. dniu, to jest za czyn z art. 342 ust. 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 841/21 H. U. (2) został skazany za to, że do dnia 2 grudnia 2020r. jako właściciel fermy trzody chlewnej w Ł., działka (...), obowiązany do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę, poprzez okazanie takich umów i dowodów uiszczenia opłat za te usługi, nie wskazał sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych oraz nie przedstawił umowy.
i rachunku za wywóz nieczystości płynnych, to jest za czyn z art. 10 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3b i w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II (...) H. U. (2) został skazany za to, że jako prowadzący w miejscowości Ł. (...) (1) instalację w zakresie tuczu trzody chlewnej powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze powyżej 30 kg, w dniach 10.08.2018r. – 27.09.2018r. pobierał wodę w ilości średniorocznie ponad 5m³ na dobę bez wymaganego pozwolenia wodnoprawnego. Ponadto od 01.12.2017r. do dnia zakończenia kontroli w dniu 27.09.2018r. zgodnie z umowami użyczenia na pobór wody stanowiącymi zał. 9 do protokołu kontroli (...), nie posiadając wymaganego pozwolenia wodnoprawnego, użyczał wodę bezpłatnie i w dowolnej ilości na dowolny cel, to jest za czyn z art. 476 ust. 1 w zw. z art. 389 pkt 2 Ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 13 listopada 2019 r., sygn. akt II (...) H. U. (2) został skazany za to, że odprowadzał ciekłe odchody zwierzęce do wód (tj. wyciek gnojowicy do kanalizacji opadowej stwierdzony podczas kontroli przeprowadzonej w dniach od 10.08.2018r. do 27.09.2018r. z przerwami, a dalej poprzez rów melioracyjny R-4 do Ł., potocznie M.), to jest za czyn z art. 77 ust. 1 pkt 1 ustawy Prawo wodne.

(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 25 maja 2022 r., sygn. akt II W 498/22 k. 933-935, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 15 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 841/21 k. 963, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II W (...)19 k. 964, odpis wyroku k. 965)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II W (...)21 H. U. (1) został skazany za to, że w okresie od 1 sierpnia 2020 r. do dnia 11 sierpnia 2021 r. będąc obowiązany na podstawie art. 152 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska Prawo Ochrony (...) nie dopełnił obowiązku zgłoszenia instalacji położnej w miejscowości Ł. (...) (1) z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogąca negatywnie oddziaływać na środowisko, organowi ochrony środowiska i prowadził tucz trzody chlewnej w dniach 31.08.2020 r., 30.09.2020 r., 30.10.2020 r., 30.11.2020 r., 31.12.2020 r., 31.01.2021 r., 26.02.2021 r., 31.03.2021 r., 30.04.2021 r. to jest za czyn z art. 342 ust. 1 ustawy z dnia 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt II W 851/21 H. U. (1) został skazany za to, że w dniu 25 listopada 2020 r. w miejscowości Ł. wbrew art. 77 ust. 1 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne odprowadzał ciekłe odchody zwierzęce w postaci wylewania gnojownicy z należącej do niego fermy trzody chlewnej na grunty orne tj. działki nr (...), która w wyniku spływu powierzchniowego i na zasadzie infiltracji dostała się do wód to jest do rowu melioracyjnego R-D (zlewni rzeki T.) z którego pobierana jest woda na potrzeby hodowli ryb w stawie należącym do Rolniczej Spółdzielni (...) w L., a nadto rów ten ma bezpośrednie ujście do rzeki W. tj. za czyn z art. 478 pkt 6 a ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. Prawo wodne.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 840/21 H. U. (1) został skazany za to, że do dnia 2 grudnia 2020r. jako współwłaściciel fermy trzody chlewnej w Ł. (...) (2) nr (...), obowiązany do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę, poprzez okazanie takich umów i dowodów uiszczenia opłat ze te usługi, nie wskazał sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych oraz nie przedstawił umowy i rachunku za wywóz nieczystości płynnych, to jest za czyn z art. 10 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3b i w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II (...)19 H. U. (1) został skazany za to, że jako prowadzący w miejscowości (...), instalację w zakresie tuczu trzody chlewnej powyżej 2000 stanowisk dla świń o wadze powyżej 30 kg naruszył w dniach 10.08.2018r. – 27.09.2018r. warunki ustalone decyzją Starosty (...) nr (...).(...).16.2012.EM z dnia 01.08.2012r. udzielającą pozwolenia wodnoprawnego na odprowadzanie wód opadowych i roztopowych zebranych w terenu fermy trzody chlewnej z m. Ł. (dz. nr ew. (...)/2 a.m. 9 obręb ew. Ł.) do rowu melioracyjnego R-4, w punktach:

- II.2. – nie wypełnił obowiązku polegającego na umocnieniu dna i skarp rowu melioracyjnego R-4 płytami betonowymi na odcinku 2 m powyżej i 3 m poniżej każdego z wylotów, co stwierdzono podczas kontroli przeprowadzonej w dniach od 10.08.2018r. do 27.09.2018r. na fermie tuczu trzody chlewnej w miejscowości (...);

- II.3. – nie wypełnił obowiązku nie wprowadzania innych ścieków niż te określone w w/w pozwoleniu, gdyż podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 10,08,2018r. do 27.09.2018r. na fermie tuczu trzody chlewnej w miejscowości Ł. (...) (1), stwierdzono wyciek gnojowicy czyli odprowadzanie kanalizacja opadową do rowu melioracyjnego R-4 ciekłych odchodów zwierzęcych;

- II.4. – nie wypełnił obowiązku utrzymywania w należytym stanie technicznym, systematycznego czyszczenia i konserwacji urządzeń służących do podczyszczania i odprowadzania ścieków opadowych i roztopowych, w tym kanał deszczowy o średnicy 300 mm; podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 10.08.2018r. do 27.09.2018r.na fermie tuczu trzody chlewnej w miejscowości Ł. (...) (1), nie okazał żadnego potwierdzenia wykonania nałożonego obowiązku,

- II.5. – nie wypełnił obowiązku dokonywania okresowych przeglądów całej sieci kanalizacji deszczowej na terenie fermy minimum raz na rok; podczas kontroli przeprowadzonej w dniach od 10.08.2018r. do 27.09.2018r. na fermie tuczu trzody chlewnej w miejscowości (...), nie okazał żadnego potwierdzenia wykonania nałożonego obowiązku,

- II.7. – nie wypełnił obowiązku prowadzenia min. 2 razu do roku przeglądów eksploatacyjnych urządzeń oczyszczających ścieki opadowe i roztopowe; podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 10.08.2018r. do 27.09.2018r.na fermie tuczu trzody chlewnej w miejscowości (...), nie okazał żadnego potwierdzenia wykonania nałożonego obowiązku,

- II.8. – nie wypełnił obowiązku prowadzenia aktualizowanej co pół roku ewidencji, zawierającej informacje o wielkości, rodzaju i sposobie zagospodarowania terenu, z którego odprowadzane są ścieki opadowe i roztopowe; podczas kontroli przeprowadzonej w dniach 10.08.2018r. do 27.09.2018r.na fermie tuczu trzody chlewnej w miejscowości (...), nie okazał żadnego potwierdzenia wykonania nałożonego obowiązku, to jest za czyn z art. 476 ust. 1 Ustawy z dnia 20 lipca 2017r. Prawo wodne.

(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 9 listopada 2021 r., sygn. akt II W 1459/21 k. 966, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 10 grudnia 2021 r., sygn. akt II W 851/21 k. 967, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 840/21 k. 968, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 18 grudnia 2019 r., sygn. akt II W 1197/19 k. 969)

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 25 maja 2022 r., sygn. akt II W 498/22 A. U. została skazana za to, że

I. W dniu 31 maja 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony (...)

VI. W dniu 30 października 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

VII. W dniu 30 grudnia 2021r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska

VIII. W dniu 14 stycznia 2022r. w miejscowości Ł. (...) (1) prowadziła tucz trzody chlewnej, pomimo wniesienia sprzeciwu przez Burmistrza W. na prowadzenie instalacji, z której emisja nie wymaga pozwolenia, mogącej negatywnie oddziaływać na środowisko, to jest za czyn z art. 342 ust. 2 pkt 1 Ustawy Prawo Ochrony Środowiska.

Wyrokiem Sądu Rejonowego w Nysie z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 842/21 F. U. została skazana za to, że do dnia 2 grudnia 2020r. jako współwłaścicielka fermy trzody chlewnej w Ł. (...) (3), obowiązana do udokumentowania w formie umowy korzystania z usług wykonywanych przez gminną jednostkę organizacyjną lub przedsiębiorcę, poprzez okazanie takich umów i dowodów uiszczenia opłat ze te usługi, nie wskazała sposobu pozbywania się nieczystości ciekłych oraz nie przedstawiła umowy i rachunku za wywóz nieczystości płynnych, to jest za czyn z art. 10 ust. 2 w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3b i w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z 13 września 1996 r. o utrzymaniu porządku i czystości w gminach.

(dowód: wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 25 maja 2022 r., sygn. akt II W 498/22 k. 933-935, wyrok Sądu Rejonowego w Nysie z 18 czerwca 2021 r., sygn. akt II 2 W 842/21 k. 971)

Przeprowadzane kontrole Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w P. wielokrotnie stwierdzały występowanie nieprawidłowości, co skutkowało nałożeniem mandatów karnych, które oskarżeni przyjmowali.

Wiele kontroli zakończyło się stwierdzaniem nieprawidłowości i wydawaniem decyzji, w tym również o wstrzymaniu działalności, które następnie w części były uchylane do ponownego rozpoznania. W sprawie orzekały organy centralne i sądy administracyjne. Postępowania kontrolne toczą się nadal.

Na skutek skarg były przeprowadzane kontrole, które jednak czasem nie ujawniały żadnych nieprawidłowości. Było to jednak skutkiem tego, że kontrole te były planowe, a zatem były znane oskarżonym daty ich przeprowadzania, jak też nie odbywały się natychmiast po złożeniu zawiadomienia przez mieszkańców czy Starostwo, ale po kilku lub więcej dniach, kiedy uciążliwości zapachowe znikały, a gnojowica bądź spłynęła niżej, bądź też została wsiąknięta przez grunty.

Kontrolujący poprzestawali również na przyjęciu twierdzeń, że to nie oni wylewają gnojowicę i nie prowadzili w tym kierunku dalszych czynności.

(dowód: pisma Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska k. 139, 140, protokół kontroli (...) k. 512-517, 520-532, 910-917, dokumentacja kontrolna k. 11-17, 18-20, 27-29, 30-32, 51-56, 139, 140, 255-532, decyzje administracyjne k. 21-26, 194-200, 201-208, 209-216, 608-618, 619-633, 634-648, 649-663, wyrok WSA 35-42, 219-230, 231-243, zeznania świadków H. S. k. 127, 919, G. F. (2) 922, 778, A. L. k. 922-923, 781, C. M. k. 784, 920, U. M. k. 787, 921-922, K. U. k. 790, 922, R. U. (2) k. 897-898, 5-6, G. F. (1) 920-921, nagrania i zdjęcia z miejsca wylewania gnojowicy i hodowli k. 906)

A. U. ma 35 lat, jest mężatką, ma troje dzieci. K. wykształcenie średnie techniczne, z zawodu jest technikiem agrobiznesu. Utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

A. U. nie była dotąd karana sądownie.

(dowód: dane osobowe k. 715, 772, karta karna k. 757)

W. U. (3) ma 34 lata, jest mężatką, ma trójkę dzieci. K. wykształcenie średnie. Z zawodu jest technikiem farmacji. Utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

W. U. (3) nie była dotąd karana sądownie.

(dowód: dane osobowe k. 712, 773, karta karna k. 758)

F. U. ma 54 lata, jest mężatką, ma trójkę dzieci. K. wykształcenie zawodowe, z zawodu jest laborantką. Utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

F. U. nie była dotąd karana sądownie.

(dowód: dane osobowe k. 727, 774, karta karna k. 759)

H. U. (1) ma 57 lat, ma troje dzieci, jest żonaty. K. wykształcenie zawodowe, jest mechanikiem rolnikiem. Utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

H. U. (1) nie była dotąd karany sądownie.

(dowód: dane osobowe k. 733, 775, karta karna k. 760)

H. U. (2) ma 33 lata, jest żonaty ma trójkę dzieci. K. wykształcenie średnie techniczne, z zawodu jest technikiem agrobiznesu. Utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

H. U. (2) nie był dotąd karany sądownie.

(dowód: dane osobowe k. 707, 776, karta karna k. 761)

R. U. (1) ma 34 lata, jest żonaty ma trójkę dzieci. K. wykształcenie średnie techniczne, z zawodu jest technikiem agrobiznesu. Utrzymuje się z prowadzonego gospodarstwa rolnego.

H. U. (2) nie był dotąd karany sądownie.

(dowód: dane osobowe k. 722, 777, karta karna k. 762)

H. U. (2), W. U. (3), A. U., R. U. (1), F. U. i H. U. (1) w postępowaniu przygotowawczym nie przyznali się do popełnienia zarzucanych im czynów i odmówili składania wyjaśnień.

Również przed sądem oskarżeni nie przyznali się do popełnienia zarzucanych im czynów i ponownie odmówili składania wyjaśnień.

Na końcowym etapie postępowania krótkie wyjaśnienia złożyli R. U. (1) i H. U. (1), które w małym stopniu odnosiły się jednak do sprawy, o czym będzie jeszcze mowa.

Mając na uwadze nieprzyznawanie się każdego z oskarżonych do winy zwrócić należy uwagę, że wielokrotnie na oskarżonych były nakładane mandaty karne, które przyjmowali, a zatem potwierdzali swoją winę, jak też wielokrotnie byli karani za różnego rodzaju wykroczenia przed sądem, w tym również przed okresem zarzutu, a wyroki stawały się prawomocne. Podważa więc to w sposób pełny tezę o rzekomym przestrzeganiu przez nich wszystkich norm i przepisów. Część wyroków skazujących dotyczy również niezgodnego z prawem wylewania gnojowicy.

Za wiarygodne uznano zeznania przesłuchanych w sprawie świadków. Różnili się oni w swoich ocenach, ale do ocen każdy ma prawo, a nie są one wiążące dla sądu. O wypowiedziach niektórych świadków i znaczeniu ich dla ustaleń faktycznych będzie jeszcze mowa. Natomiast w żadnym wypadku nie można uznać by którykolwiek ze świadków złożył fałszywe zeznania.

Sąd oparł się ponadto na dowodach z opinii biegłych S. L., O. F., o czym będzie jeszcze mowa, a także na dowodach z dokumentów wskazanych powyżej.

Sporządzone w toku postępowania administracyjnego opinie G. C. Konsultanta L. w dziedzinie psychologii klinicznej, N. J. (1) L. w dziedzinie chorób płuc i Ł. X. Konsultanta L. w dziedzinie psychiatrii nie miały oczywiście charakteru opinii w rozumieniu kodeksu postępowania karnego. Niosły one ze sobą natomiast treści przydatne również dla postępowania karnego, dlatego też stały się podstawą ustaleń faktycznych w sprawie.

Sąd zważył, co następuje

W świetle poczynionych ustaleń faktycznych oraz oceny dowodów, na podstawie których zostały one dokonane wina i sprawstwo każdego z oskarżonych nie budzą wątpliwości. Dokonano jednak zmiany opisu czynu nie wychodząc wszakże poza granice zakreślone zarzutami aktu oskarżenia. W stosunku do oskarżonych zastosowano również w myśl art. 4 § 1 k.k. przepisy obowiązujące w dacie popełnienia jako względniejsze.

Przede wszystkim zauważyć należy, że w procesie bynajmniej nie chodziło o to, że okolicznym mieszkańcom przeszkadzały zapachy pochodzące z samej hodowli świń. Istota postawionych i wykazanych w toku postępowania zarzutów sprowadza się do tego, że oskarżeni od szeregu lat świadomie i celowo łamali przepisy odnoszące się zarówno do samej hodowli, jak też ochrony środowiska, czym doprowadzali do zanieczyszczenia wody, powietrza i powierzchni ziemi.

Zarzucony i przypisany oskarżony czyn jest jednym z kodeksowych występków zamieszonych w Rozdziale XXII Kodeksu Karnego - Przestępstwa przeciwko środowisku. Nie chodzi więc tutaj o samą dolegliwość zapachową dla mieszkańców, choć również i o to, a o działalność przeciwko środowisku naturalnemu.

Nie można również tego traktować jako szczególnego rodzaju zmowy przeciwko hodowcom zwierząt, co próbował podnosić H. U. (1) (k. 972), w której musieliby przecież uczestniczyć nie tylko mieszkańcy, ale również organy administracji samorządowej i rządowej. Wręcz przeciwnie świadkowie, choćby R. U. (2) wskazują, że nie przeszkadza im hodowla świń, tylko przeszkadza im wylewanie gnojówki (w nadmiarze i w miejscach niedozwolonych).

Dlatego za niezrozumiałe uznać należy słowa świadka (ze strony oskarżonych) M. L., która stwierdziła, że u niej nie śmierdziało przez 365 dni w roku i 24 h na dobę. To zupełnie nie o to chodzi w tym procesie. Świadek wszakże potwierdziła, że smród był, sama zgłaszała nieprawidłowości i zresztą po pewnym czasie wyprowadziła się do innej miejscowości.

W tym kontekście niewiele więc wniosły również zeznania R. W. (2) (pracownika fermy, jedynego), jako że zapach w miejscu hodowli zwierząt jest oczywisty i to nie on przeszkadzał mieszkańcom. Podobnie jest w wypadku zeznań G. V. (1). Zarzuty nie sprowadzają się bowiem do samej hodowli, czyli jaka powierzchnia przypadała na jedno zwierzę, czy czym były karmione i czy chorowały. Chodzi cały czas o uciążliwości związane z nielegalnym (niezgodnym z prawem) wylewaniem gnojowicy.

Podobnie rzecz przedstawia się z wyjaśnieniami R. U. (1) (k. 934), który stwierdził, że na fermę przyjeżdża z dziećmi i sam tam przebywa. To nie o samą fermę (budynki gospodarcze) przecież chodzi, a o to co się dzieje z odpadami.

Wszyscy oskarżeni stanęli pod zarzutem popełnienia przestępstwa z art. 182 § 1 k.k., którego mieli się dopuścić w ten sposób, że:

- W.’a U. w okresie od miesiąca lipca 2020 roku do dnia 19 lipca 2023 roku w Ł., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami objętymi niniejszym postępowaniem prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na działkach (...)-chlewnia numer (...) i w związku z tą działalnością doprowadziła do zanieczyszczenia powietrza w ten sposób, że doszło do emisji do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru co mogło doprowadzić do negatywnego samopoczucia mieszkańców Ł. i spowodowało znaczne obniżenie jakości powietrza gdyż zalecana odległość tego typu działalności od zabudowań mieszkalnych wynosi 500 metrów co nie zostało w żaden sposób zachowane,

- F. U. w okresie od miesiąca lipca 2020 roku do dnia 19 lipca 2023 roku w Ł., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami objętymi niniejszym postępowaniem prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na działkach (...)-chlewnia numer 1 oraz numer 614/5 chlewnie numer 2,(...),(...) i w związku z tą działalnością doprowadziła do zanieczyszczenia powietrza w ten sposób, że doszło do emisji do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru co mogło doprowadzić do negatywnego samopoczucia mieszkańców Ł. i spowodowało znaczne obniżenie jakości powietrza gdyż zalecana odległość tego typu działalności od zabudowań mieszkalnych wynosi 500 metrów co nie zostało w żaden sposób zachowane,

- H. U. (2) w okresie od miesiąca lipca 2020 roku do dnia 19 lipca 2023 roku w Ł., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami objętymi niniejszym postępowaniem prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na działkach (...)-chlewnia numer (...) i w związku z tą działalnością doprowadziła do zanieczyszczenia powietrza w ten sposób, że doszło do emisji do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru co mogło doprowadzić do negatywnego samopoczucia mieszkańców Ł. i spowodowało znaczne obniżenie jakości powietrza gdyż zalecana odległość tego typu działalności od zabudowań mieszkalnych wynosi 500 metrów co nie zostało w żaden sposób zachowane,

- H. U. (1) w okresie od miesiąca lipca 2020 roku do dnia 19 lipca 2023 roku w Ł., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami objętymi niniejszym postępowaniem prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na działkach (...)-chlewnia numer (...) oraz numer 615/5 chlewnie numer (...) i w związku z tą działalnością doprowadziła do zanieczyszczenia powietrza w ten sposób, że doszło do emisji do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru co mogło doprowadzić do negatywnego samopoczucia mieszkańców Ł. i spowodowało znaczne obniżenie jakości powietrza gdyż zalecana odległość tego typu działalności od zabudowań mieszkalnych wynosi 500 metrów co nie zostało w żaden sposób zachowane,

- R. U. (1) w okresie od miesiąca lipca 2020 roku do dnia 19 lipca 2023 roku w Ł., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami objętymi niniejszym postępowaniem prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na działkach (...)-chlewnia numer 6 i w związku z tą działalnością doprowadziła do zanieczyszczenia powietrza w ten sposób, że doszło do emisji do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru co mogło doprowadzić do negatywnego samopoczucia mieszkańców Ł. i spowodowało znaczne obniżenie jakości powietrza gdyż zalecana odległość tego typu działalności od zabudowań mieszkalnych wynosi 500 metrów co nie zostało w żaden sposób zachowane,

- A. U. w okresie od miesiąca lipca 2020 roku do dnia 19 lipca 2023 roku w Ł., woj. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami objętymi niniejszym postępowaniem prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej w chlewniach położonych na (...)chlewnia numer (...) i w związku z tą działalnością doprowadziła do zanieczyszczenia powietrza w ten sposób, że doszło do emisji do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru co mogło doprowadzić do negatywnego samopoczucia mieszkańców Ł. i spowodowało znaczne obniżenie jakości powietrza gdyż zalecana odległość tego typu działalności od zabudowań mieszkalnych wynosi 500 metrów co nie zostało w żaden sposób zachowane.

Przestępstwa z art. 182 § 1 k.k. dopuszcza się ten, kto zanieczyszcza wodę, powietrze lub powierzchnię ziemi substancją albo promieniowaniem jonizującym w takiej ilości lub w takiej postaci, że może to zagrozić życiu lub zdrowiu człowieka lub spowodować istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi lub zniszczenie w świecie roślinnym lub zwierzęcym w znacznych rozmiarach.

Przestępstwo to ma charakter powszechny, to znaczy, że może się go dopuścić każdy. Nie są wyłączone z kategorii sprawców jakiekolwiek podmioty czy zawody, w szczególności mogą być nimi również rolnicy, czy hodowcy trzody chlewnej.

Przez zanieczyszczenie należy rozumieć – zgodnie z art. 3 pkt 49 ustawy z 27 kwietnia 2001 r. Prawo ochrony środowiska (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 647 ze zm.) - emisję, która może być szkodliwa dla zdrowia ludzi lub stanu środowiska, może powodować szkodę w dobrach materialnych, może pogarszać walory estetyczne środowiska lub może kolidować z innymi, uzasadnionymi sposobami korzystania ze środowiska.

Jakkolwiek, zgodnie z powołaną ustawą, gleby, ziemi lub wód gruntowych nie uznaje się za zanieczyszczone, jeżeli stwierdzone w niej zawartości substancji są pochodzenia naturalnego, to zwrócić należy uwagę, że chodzi tu o pochodzenie stricte naturalne, a nie wynikające z działalności człowieka, w tym w szczególności związane z hodowlą zwierząt. W takim wypadku odpady, czy też inne wykorzystywane produkty albo będące nieodzownym elementem produkcji jak np. odchody zwierząt traktowane będą jako właśnie zanieczyszczenia.

Jest to tzw. przestępstwo z narażenia, co oznacza, że dla jego bytu wystarczające jest ustalone potencjalnie zagrożenie dla chronionych dóbr, związane z rodzajem i rozmiarem wprowadzonych do wody, powietrza lub ziemi zanieczyszczeń, a nie jest natomiast niezbędne, by opisany w znamionach stan zagrożenia w istocie powstał.

Należy mieć również na uwadze, że zarówno potencjalne zagrożenie dla życia lub zdrowia człowiek, jak i istotne obniżenie jakości wody, powietrza lub powierzchni ziemi nie musi nie musi mieć charakteru trwałego czy długotrwałego. Dla popełnienia przestępstwa z art. 182 § 1 kk wystarczające jest stwierdzenie, że czyn sprawcy cechował się możliwością sprowadzenia potencjalnego choćby krótkotrwałego zagrożenia dla życia lub zdrowia człowiek lub nawet krótkotrwałej zmiany jakości (istotnego obniżenia) wody, powietrza lub powierzchni ziemi.

Przede wszystkim zauważyć należy, że – zdaniem sądu - oskarżeni nie prowadzili samodzielnie, jak chciał tego prokurator, sześciu odrębnych hodowli, czego konsekwencją było przestawienie sześciu odrębnych zarzutów, ale prowadzili razem, jedną wspólną działalność, obejmującą wszystkie wskazane w zarzutach działki i budynki, a nadto działali wspólnie i w porozumieniu, w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, który obejmował całość przestępczej działalności, co w szczególności odnieść należy do wylewania gnojowicy na pola w nadmiernej ilości, poza dozwolonym terminem, a także w miejscach niedozwolonych, jak rowy, kanalizacja burzowa, czy drogi, czego przejawem było zresztą karanie poszczególnych oskarżonych za poszczególne naruszenia.

Co prawda, jak to wynika z dokumentacji i co przyjął w zarzutach prokurator, teoretycznie było prowadzonych sześć oddzielnych hodowli, przez każdego z oskarżonych z osobna. W istocie był to tylko podział teoretyczny, mający na celu ominięcie przepisów dotyczących uzyskania szczególnych pozwoleń związanych z tak dużym zakresem działalności, w szczególności pozwolenia zintegrowanego. Oskarżeni korzystali w ten sposób z uproszczonych procedur. Wszystkie hodowle znajdowały się w tym samym miejscu, były to sąsiadujące ze sobą budynki. Na wszystkich hodowlach pracowali w tym samym czasie, ci sami ludzie. Nie było żadnego faktycznego rozdziału poszczególnych hodowli, a wszelkie rozdzielności miały charakter pozorny

Przesłuchany w charakterze świadka pracownik stwierdził, że pracował u wszystkich co mając na uwadze, że doba trwa 24 godziny, a pełny wymiar czasu 8 godzin oznaczałoby, że gdyby w istocie był zatrudniony u poszczególnych osób pracowałby w ciągu dnia na 6 zmianach. Była to oczywiście fikcja, a pracował on na jednej fermie prowadzonej wspólnie przez wszystkich oskarżonych.

Sporządzone w postępowaniach administracyjnych, toczących się równolegle, opinie G. C. Konsultanta L. w dziedzinie psychologii klinicznej, N. J. (1) L. w dziedzinie chorób płuc i Ł. J. L. w dziedzinie psychiatrii potwierdziły potencjalne zagrożenie dla zdrowia okolicznych mieszkańców. Tutaj przypomnieć należy, że jest to tzw. przestępstwo z narażenia, a zatem nie ma konieczności by konkretnie dana ilość osób zachorowała, a jedynie potencjalne zagrożenie dla zdrowia. Wskazane „opinie” w powiązaniu z zeznaniami świadków w pełni potwierdzają znamię zagrożenia dla zdrowia okolicznych mieszkańców.

Potwierdza to również opinia biegłego sądowego O. F., która co prawda wskazuje, że nie doszło do zanieczyszczenia wód podziemnych, co nie wyklucza zanieczyszczenia wód powierzchniowych, cieków i stawów, co zostało potwierdzone, w tym wyrokami skazującymi za wykroczenia, ale wręcz wyraźnie wskazuje doszło do zanieczyszczenia gruntu, w tym również groźnymi bakteriami grupy coli i pasożytami, co miało nastąpić na przestrzeni długiego okresu, jak też że doszło do wylewania gnojowicy w miejscach gdzie było to zabronione. Biegły potwierdził również, że istniało zagrożenie dla zdrowia ludzi, choćby właśnie poprzez zakażenie wskazaną bakterią grupy coli, której szkodliwość jest powszechnie znana, ale także z uwagi na dolegliwości odorowe i skażenie powietrza siarkowodorem i amoniakiem.

Zauważyć należy, że nawet potencjalnie korzystna dla oskarżonych opinia biegłego S. L., których nie stwierdził przecież w próbkach gruntu substancji niebezpiecznych, a w zasadzie w stężeniu niebezpiecznym wskazuje, że gnojowica powinna być wylewana wiosną i późną jesienią, a nie zaleca się wylewania jej latem i wczesną wiosną z uwagi na możliwość przedostania się substancji (jak wskazuje niezwykle szkodliwych dla człowieka) do wód gruntowych. Tymczasem z materiału dowodowego wynika, że gnojówka była wylewana przez cały rok, w czasie różnej pogody. Tym samym zachodziła obawa przedostawania się właśnie do wód gruntowych, ale też jak wynika z przeprowadzonych dowodów, gnojówka dostawała się również do cieków wodnych i stawów. Sam fakt, że biegły nie stwierdził przekroczenia poziomu substancji niebezpiecznych w glebie wynika z faktu, że pobrane próbki były tylko jednego dnia, tym samym nie maja one w żadnym wypadku reprezentatywnego charakteru dla całej wieloletniej działalności oskarżonych – biegły O. F. potwierdził skażenie gleby.

Podkreślenia wymaga, że zgodnie z rozporządzenie Rady Ministrów z 12 lutego 2020 r. w sprawie przyjęcia „Programu działań mających na celu zmniejszenie zanieczyszczenia wód azotanami pochodzącymi ze źródeł rolniczych oraz zapobieganie dalszemu zanieczyszczeniu” (Dz. U. Poz. 243), gnojówka mogła być wylewana najpóźniej do 25 października i tylko na grunty orne. Tymczasem była ona wylewana po tej dacie co potwierdziły kontrole Starostwa. Była wylewana na zamarznięte pola, co w oczywisty sposób uniemożliwiało jej wchłanianie w grunt. Była wylewana również do rowów i kanalizacji burzowej, jak też na drogę.

Nawet i świadkowie powołani przez stronę oskarżenia wskazują na dolegliwości zapachowe (H. M.) i nieprawidłowości (M. L.), choć starają się je bagatelizować.

Oskarżeni mieli pełną świadomość naruszania przepisów, choćby właśnie dlatego często gnojówka była wylewana pod osłoną nocy. Byli zresztą karani za bark dokumentacji związanej z usuwaniem nieczystości. Przepisy dotyczące czasu i miejsca wylewania gnojówki też nie pozostawiały żadnych wątpliwości. Niezależnie od tego, co wydaje się oczywiste, że tego typu nieczystości nie mogą być wylewane w dowolnym miejscu i dowolnym czasie, zauważyć należy, że postępowania kontrolne wykazywały nieprawidłowości, choć same decyzje były czasem podważane, ale chodziło tu o skutek, a nie sam fakt nieprawidłowości, na oskarżonych były nakładane mandaty karne, które przyjmowali, a zatem potwierdzali swoją winę, jak też wielokrotnie byli karani za różnego rodzaju wykroczenia przed sądem, w tym również przed okresem zarzutu, a wyroki stawały się prawomocne. Oskarżeni mieli więc pełną świadomość bezprawności swoich zachowań. Mieli również pełną świadomość co możliwych skutków. Również i w tym zakresie nie jest potrzebna wiedza specjalna. Ale posiadali też taką wiedzę od skarżących się mieszkańców oraz ze strony organów administracji samorządowej (gmina, powiat) i rządowej.

Zwrócić należy również uwagę na treść art. 6 ustawy Prawo ochrony środowiska, zgodnie z którym każdy kto podejmuje działalność mogącą negatywnie oddziaływać na środowisko, jest obowiązany do zapobiegania temu oddziaływaniu. A nadto każdy kto podejmuje działalność, której negatywne oddziaływanie na środowisko nie jest jeszcze w pełni rozpoznane, jest obowiązany, kierując się przezornością, podjąć wszelkie możliwe środki zapobiegawcze. Oskarżeni nie czynili również zadość temu obowiązkowi.

Na koniec zatem jeszcze raz podkreślić należy, że wszyscy oskarżeni mieli pełną świadomość bezprawności swojego działania, łamali obowiązujące przepisy i swoim zachowaniem doprowadzali do zanieczyszczenia i obniżenia jakości wody (cieki wodne, stawy, rowy z wodą), ziemi (w tym również doprowadzili do groźnego skażenia bakteryjnego) i powietrza (emisja siarkowodoru, amoniaku w nadmiernych ilościach i konsekwencje zapachowe), czego skutkiem było zagrożenia dla zdrowia ludzi (mieszkańców), co zostało powyżej już opisane.

Mając zatem na uwadze powyższe rozważania oraz poczynione w sprawie ustalenia faktyczne, skoro W.’a U., F. U., H. U. (2), H. U. (1), R. U. (1) i A. U. w okresie od lipca 2020 r. do lipca 2023 r. w Ł., działając w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, wspólnie i w porozumieniu prowadząc działalność gospodarczą w zakresie hodowli trzody chlewnej poprzez odprowadzanie do gruntu gnojowicy, która przedostawała się do wód i emisję do atmosfery z pól spryskiwanych gnojowicą z lagun, z pomieszczeń inwentarskich i z miejsc gromadzenia odpadów stałych odorów w szczególności amoniaku, gazów cieplarnianych i siarkowodoru zanieczyszczali wodę, powietrze i powierzchnię ziemi, co zagrażało istotnym obniżeniem jakości wody, powietrza i powierzchni ziemi oraz zdrowiu osób zamieszkujących w okolicy, to jest uznanie wszystkich oskarżonych za winnych popełnienia przestępstwa z art. 182 § 1 kk w zw. z art. 12 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 kk należy uznać za w pełni usprawiedliwione.

Za czyn z art. 182 § 1 k.k. grozi kara pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8. Należy mieć jednak na uwadze obostrzenie z art. uwagi na popełnienie czynu w warunkach 12 § 1 k.k., co po myśli art. 57 b k.k., nakazuje wymierzyć karę przewidzianą za przypisane sprawcy przestępstwo w wysokości powyżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia do podwójnej wysokości górnej granicy ustawowego zagrożenia.

Wobec wszystkich oskarżonych wymierzono kary po 8 miesięcy pozbawienia wolności.

Przy wymiarze kary Sąd miał na uwadze wszelkie okoliczności podmiotowe i przedmiotowe, leżące w granicach cech przypisanych oskarżonemu przestępstwa, a także dotyczące osoby sprawcy, mające znaczenie dla wymiaru kary.

Za okoliczność obciążającą przyjęto zakres i długotrwały okres przestępczego działania oraz wielość czynów składających się na przestępstwo, jak tez działanie w grupie sześciu osób. Na uwadze mieć należy, że oskarżeni byli karani za wykroczenia (nie stoi to na przeszkodzie skazaniu za przestępstwo zgodnie z art. 10 § 1 k.w.), w trybie mandatowym i przed sądem za różne naruszenia, co jednak nie skłoniło ich do refleksji i zakończenia przestępczej działalności, co wskazuje również na bezpośredniość zamiaru. Sad miał również na uwadze, że doszło do zanieczyszczenia ziemi, powietrza, wody, w sposób zagrażający istotnym obniżeniem jakości, a także swoim działaniem zagrażali zdrowiu wielu ludzi. Tymczasem dla bytu przestępstwa wystarczające jest spełnienie tylko jednego z alternatywnych znamion.

Za okoliczność łagodzącą potraktowano uprzednią niekaralność (za przestępstwa), co, wszakże nie mogło mieć większego znaczenia mając na uwadze fakt, że niekaranymi jest większość Polaków.

Mając jednak na uwadze, że – jak wskazano – wszyscy oskarżeni nie byli dotąd karani, sad uznał, że wystarczającym dla osiągnięcia wszelkich celów kary, będzie jej wymierzenie z warunkowym zawieszeniem wykonania, zwłaszcza, że orzeczono jednocześnie środek karny i kompensacyjny.

Surowość kary nigdy nie może być celem samym w sobie. Kara i jednocześnie orzekane środki karne, probacyjne czy kompensacyjne mają odnieść przede wszystkim swój skutek wychowawczy i prewencyjny w stosunku do samych oskarżonych. W ocenie sądu nie jest konieczne wymierzenie bezwzględnych kar pozbawienia wolności, aby zapobiec ponownemu wkroczeniu przez któregokolwiek z oskarżonych na drogę przestępstwa.

Dlatego też na podstawie art. 69 § 1 kk i art. 70 § 1 kk w zw. z art. 4 § 1 k.k. wykonanie orzeczonych oskarżonym W. U. (1), F. U., H. U. (2), H. U. (1), R. U. (1) i A. U. kar pozbawienia wolności warunkowo zawieszono na okres próby 1 roku.

Celem wzmocnienia wychowawczego oddziaływania wyroku oraz mając wzgląd na kształtowanie świadomości prawnej społeczeństwa na podstawie art. 43 b kk orzeczono podanie wyroku do publicznej wiadomości poprzez publikację jego treści w lokalnym tygodniku (...) na koszt oskarżonych W. U. (1), F. U., H. U. (2), H. U. (1), R. U. (1) i A. U..

Nadto obligatoryjnym – wobec brzmienia art. 47 § 2 k.k. – ale jednocześnie jak najbardziej uzasadnionym i sprawiedliwym było orzeczenie wobec oskarżonych nawiązki na rzecz Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Sąd określił w stosunku do W. U. (1), F. U., H. U. (2), H. U. (1), R. U. (1) i A. U. wysokość nawiązki na 10.000 zł. Jest to po części zadośćuczynienie szkód poczynionych przez oskarżonych środowisku naturalnemu.

Podsumowując ten etap rozważań wymierzone poszczególnym oskarżonym kary, ich rodzaj i wysokość, tutaj zauważyć należy, że nie było podstaw do różnicowania kar, oraz orzeczone środki karny i kompensacyjny, są - zdaniem sądu - w pełni adekwatne do stopnia społecznej szkodliwości czynów im przypisanych i stopnia ich zawinienia. Spełniają one także wszelkie wymogi wychowawcze i prewencyjne w stosunku do samych oskarżonych, a wyrok i orzeczone kary spełniają również wymogi w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa. Wyrok wywrze skutek także na potencjalnych sprawców tego typu przestępstw działając nań prewencyjnie i wychowawczo.

Wpłynie również i na zwykłych obywateli, którzy dzięki temu będą mieli świadomość, że wszelkie działania skierowane przeciwko ich zdrowiu, ale również dobru wspólnemu, którym jest środowisko naturalne, spotykają się z karą, co powinno właśnie wzmóc poczucie bezpieczeństwa i sprawiedliwości tych wszystkich, którzy przestrzegają porządku prawnego i pragną żyć w spokoju i w czystym świecie.

Ponadto na podstawie art. 627 k.p.k. w zw. z art. 633 k.p.k. zasądzono od oskarżonych W. U. (1), F. U., H. U. (2), H. U. (1), R. U. (1) i A. U. na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe.

KARTA KWALIFIKACYJNA ORZECZENIA

1. Sygnatura akt:

2. Wyrok / postanowienie z dnia

3. Hasło tematyczne orzeczenia:

(z listy haseł tematycznych opublikowanej na portalu orzeczeń)

4. Podstawa prawna orzeczenia:

5. Nie publikować w (...): □

6. Teza orzeczenia (): …………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………

…………………………………………………………..

Podpis Sędziego referenta/Przewodniczącego Wydziału

II K 223/24

Powołane przepisy:

Informacje o źródle orzeczenia:

Pełny tekst orzeczenia

UZASADNIENIE