Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 lutego 2026r.

Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 5 lutego 2026r. w Suwałkach

sprawy E. Ś.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G.

o rentę z tytułu niezdolności do pracy

w związku z odwołaniem E. Ś.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G. (...)

z dnia 19 lipca 2024 r. znak (...)

Oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 19 lipca 2024 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w G., działając na podstawie art. 57 w zw. z art. 58 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023r. poz. 1251 ze zm.), odmówił E. Ś.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, iż Komisja Lekarska ZUS nie stwierdziła u wnioskodawczyni niezdolności do pracy.

W odwołaniu od powyższej decyzji E. Ś. wniosła o jej zmianę i przyznanie prawa do wnioskowanego świadczenia. Skarżąca podniosła zarzut błędu w ustaleniach faktycznych, wskazując, iż w toku postępowania orzeczniczego przed organem rentowym została poddana niedokładnemu badaniu, co skutkowało błędną oceną jej rzeczywistego stanu zdrowia.

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując argumentację faktyczną i prawną zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustali, co następuje :

E. Ś. (ur. (...)) w dniu 6 lutego 2024 roku złożyła wniosek o przyznanie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik po dokonaniu analizy dokumentacji medycznej, nie stwierdził u wnioskodawczyni niezdolności do pracy. Na skutek wniesionego sprzeciwu sprawa została skierowana do komisji lekarskiej ZUS, która po uzyskaniu opinii lekarza konsultanta podtrzymała stanowisko o braku niezdolności do pracy.

W celu zweryfikowania zasadności odwołania oraz ustalenia, czy odwołująca jest niezdolna do pracy, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów z zakresu schorzeń adekwatnych do stanu zdrowia odwołującej.

Biegli sądowi lekarze specjaliści z zakresu chorób wewnętrznych i gastrologii – dr n. med. Z. H.oraz psychiatrii – lek. R. E., po przeprowadzeniu badania przedmiotowego odwołującej oraz poddaniu szczegółowej analizie zgromadzonej w sprawie dokumentacji medycznej, rozpoznali u niej: cukrzycę typu 2, polineuropatię cukrzycową, nadciśnienie tętnicze, otyłość leczoną operacyjnie metodą bariatryczną, hiperlipidemię oraz niedoczynność tarczycy (stan po leczeniu wola toksycznego radiojodem w 2010 roku), a także zespół subdepresyjny o etiologii częściowo reaktywnej. Zaopiniowali, iż rozpoznane schorzenia nie skutkują niezdolnością do pracy zarobkowej. Wskazali, iż orzeczony u wnioskodawczyni w 2022 roku umiarkowany stopień niepełnosprawności nie jest równoznaczny z niezdolnością do pracy w rozumieniu ustawy emerytalnej. Objawy polineuropatii cukrzycowej oraz pozostałe schorzenia wewnętrzne nie upośledzają sprawności organizmu w stopniu istotnym. Odnieśli się do incydentu neurologicznego z maja 2024 roku, podkreślając, że prawidłowy wynik tomografii komputerowej głowy oraz brak zmian ogniskowych w OUN wykluczają przyjęcie długotrwałej niezdolności do pracy, mimo kontynuowania diagnostyki ambulatoryjnej. W zakresie stanu psychicznego wskazali, iż zaburzenia depresyjne są dobrze kontrolowane farmakologicznie i nie wykazują nasilenia rzutującego na zdolność do zatrudnienia (opinia k. 38-39 a.s.).

Wobec wniesionych przez odwołującą zastrzeżeń, Sąd dopuścił dowód z opinii kolejnego zespołu biegłych - neurologa – dr n. med. T. P.oraz biegłego psychiatry – lek. J. W.. Po analizie dokumentacji medycznej i przeprowadzeniu badania przedmiotowego, biegli rozpoznali u odwołującej: mieszane zaburzenia depresyjno-lękowe o podłożu neurotycznym, polineuropatię cukrzycową, cukrzycę typu 2, nadciśnienie tętnicze oraz niedoczynność tarczycy. Jednoznacznie zaopiniowali, iż rozpoznane schorzenia neurologiczne i psychiatryczne nie skutkują całkowitą ani częściową niezdolnością do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. W ocenie biegłych polineuropatia nie stanowi przeciwwskazania do wykonywania pracy biurowej (na stanowisku prezesa spółdzielni). Odnośnie stanu psychicznego wskazali, iż stwierdzone zaburzenia mają charakter neurotyczny (nerwicowy) i jako takie nie powodują niezdolności do pracy. Podkreślili walor terapeutyczny aktywności zawodowej, wskazując, iż lęki i objawy konwersyjne ulegają złagodzeniu lub ustąpieniu właśnie w toku odpowiednio dobranego zatrudnienia. Dokonali wnikliwej weryfikacji obszernej dokumentacji psychiatrycznej, konstatując, iż część zawartych w niej rozpoznań nie znajduje merytorycznego uzasadnienia. Biegli podzielili w tym zakresie stanowisko konsultanta ZUS z zakresu psychiatrii. Wskazali na etiologię zaburzeń, podnosząc, iż miały one podłoże reaktywne, związane z trudną sytuacją rodzinną (choroba alkoholowa męża odwołującej, przemoc domowa). Jej obecny stan psychiczny ocenili jako dobry, zaznaczając, iż w przypadku ewentualnego pogorszenia dobrostanu, właściwą drogą jest intensyfikacja psychoterapii lub leczenie w oddziale nerwic (k. 79-83 a.s.).

Natomiast biegły zakresu chorób wewnętrznych – lek. T. K. rozpoznał u odwołującej: nadciśnienie tętnicze, hiperlipidemię, cukrzycę typu 2 wraz z polineuropatią, zaburzenia depresyjne i lękowe mieszane, żylaki kończyn dolnych, stan po operacji bariatrycznej i implantacji stymulatora żołądka, stłuszczenie wątroby, zmiany zwyrodnieniowe stawów kolanowych, jatrogenną niedoczynność tarczycy (po leczeniu jodem promieniotwórczym), stan po operacji przepukliny pępkowej w 2015 roku oraz deklarowane w wywiadzie napady padaczkowe. W konkluzji opinii biegły stwierdził, iż odwołująca nie jest osobą niezdolną do pracy. Wskazał, iż nawracające zaburzenia depresyjne i lękowe – zgodnie z opiniami psychiatrów – nie naruszają sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym orzeczenie niezdolności do pracy, a podjęcie aktywności zawodowej stanowi istotny element procesu terapeutycznego. Odnosząc się do kwestii otyłości chorobliwej podniósł, iż zastosowane leczenie operacyjne przyniosło skuteczną redukcję masy ciała, co z kolei przełożyło się na zmniejszenie dolegliwości bólowych kręgosłupa i kolan. Rozpoznane schorzenia o podłożu diabetologicznych nie uniemożliwiają wnioskodawczyni pracy. Biegły podkreślił, iż stwierdzone jednostki chorobowe wzajemnie się przenikają, tworząc złożony obraz kliniczny, jednak ogólny stan zdrowia odwołującej pozwala na wykonywanie pracy zgodnej z jej wykształceniem wyższym ekonomicznym i doświadczeniem zawodowym (praca umysłowa, stanowiska zarządcze). Ewentualne okresowe nasilenia dolegliwości mogą być leczone w ramach czasowych zwolnień lekarskich (k. 97-100v a.s.).

Sąd zważył, co następuje :

Na wstępie należy wskazać, iż Sąd rozpoznał niniejszą sprawę na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 148 ¹ k.p.c., uznając, iż po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. Zastosowanie tego trybu w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych jest dopuszczalne, o ile strony nie wniosły o wysłuchanie na rozprawie w pierwszym piśmie procesowym, co w przedmiotowej sprawie nie miało miejsca.

Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego (postanowienie z dnia 14 marca 2023 roku, sygn. akt II UZ 69/22), rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest uzasadnione zwłaszcza w sprawach o rentę, w których kluczowe dowody z opinii biegłych pozwalają na kategoryczne rozstrzygnięcie sporu bez konieczności wyjaśniania dodatkowych okoliczności na rozprawie. Biorąc pod uwagę brak wniosków o rozprawę, jednolity charakter zgromadzonego materiału orzeczniczego oraz fakt, iż stan faktyczny nie budził wątpliwości, Sąd uznał wydanie wyroku w tym trybie za w pełni uzasadnione (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 26 kwietnia 2018 roku, sygn. akt VI ACa 1694/17).

Przechodząc do meritum, materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 1251 ze zm.). Zgodnie z art. 57 ust. 1 ustawy, renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące przesłanki: jest niezdolny do pracy, posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy, jego niezdolność powstała w okresach ściśle określonych w ustawie (lub w ciągu 18 miesięcy od ich ustania) oraz nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu ani nie spełnia warunków do jej uzyskania.

W myśl art. 58 ust. 1 pkt 5 i ust. 2 ustawy emerytalnej, w przypadku gdy niezdolność do pracy powstała w wieku powyżej 30 lat, wymagany okres składkowy i nieskładkowy wynosi 5 lat i powinien przypadać w ciągu ostatniego dziesięciolecia przed zgłoszeniem wniosku o rentę lub przed dniem powstania niezdolności do pracy.

Natomiast definicja niezdolności do pracy zawarta jest w art. 12 ustawy emerytalnej, zgodnie z treścią którego, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania tej zdolności po przekwalifikowaniu. Ustawodawca rozróżnia przy tym całkowitą niezdolność do pracy (utrata zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy) oraz częściową niezdolność do pracy, polegającą na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności, na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej, bierze się pod uwagę m.in. stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia sprawności w drodze leczenia oraz możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej.

Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało jednoznacznie, iż odwołująca nie jest osobą niezdolną do pracy. Konkluzja ta wynika wprost z kategorycznych i spójnych opinii biegłych sądowych lekarzy specjalistów z zakresu chorób wewnętrznych, neurologii oraz psychiatrii. Sąd uznał przedmiotowe opinie za w pełni miarodajny i pełnowartościowy materiał dowodowy. Zostały one sporządzone przez osoby posiadające niezbędną wiedzę specjalistyczną, po uprzedniej wnikliwej analizie dokumentacji medycznej oraz bezpośrednim badaniu odwołującej. Biegli w sposób wyczerpujący i logiczny uzasadnili swoje stanowiska, konstatując, iż stopień naruszenia sprawności organizmu odwołującej nie skutkuje naruszeniem zdolności do pracy w rozumieniu zacytowanych wyżej przepisów ustawy emerytalnej.

Dokonując oceny materiału dowodowego, wskazać należy, iż Sąd nie może zająć stanowiska odmiennego od wyrażonego w opinii biegłych lekarzy sądowych, opierając się wyłącznie na własnej, subiektywnej ocenie stanu faktycznego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 października 1987 roku, sygn. akt II URN 228/87 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 4 lipca 2018 roku, sygn. akt III AUa 1328/17). Podstawowymi kryteriami oceny dowodu z opinii biegłych są bowiem: stopień stanowczości sformułowanych wniosków, sposób ich motywowania, zgodność z zasadami wiedzy powszechnej i medycznej oraz poziom wiedzy specjalistycznej biegłego (tak postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 listopada 2000 roku, sygn. akt I CKN 1170/98). Jedynie brak fachowego uzasadnienia konkluzji końcowych uniemożliwia Sądowi prawidłową weryfikację mocy dowodowej opinii (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 czerwca 2000 roku, sygn. akt II UKN 617/99).

Należy podkreślić, iż Sąd nie jest zobligowany do dążenia do sytuacji, w której treść opinii przekona strony sporu. Dla uznania dowodu za wiarygodny wystarczające jest, aby opinia była przekonująca dla Sądu, który w sposób wiążący ocenia, czy biegli wyjaśnili wątpliwości zgłaszane w toku procesu. Granicę obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego wyznacza ocena, czy sporne okoliczności sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 września 1997 roku, sygn. akt II UKN 271/97). Jednocześnie wyjaśnienie owych okoliczności nie jest tożsame z obowiązkiem uzyskania dowodu o treści korzystnej dla strony niezadowolonej z dotychczasowych wyników postępowania dowodowego (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 lutego 2001 roku, sygn. akt II UKN 233/00).

W niniejszej sprawie złożone opinie są kategoryczne, spójne i rzetelnie uzasadnione, co pozwoliło na ostateczne rozstrzygnięcie sporu.

Mając powyższe na uwadze, wobec braku spełnienia przez odwołującą przesłanek warunkujących prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy, Sąd na podstawie art. 477 ¹⁴ §1 k.p.c. oddalił odwołanie, orzekając jak w sentencji wyroku.

mt