Pełny tekst orzeczenia

POSTANOWIENIE

Dnia 12 grudnia 2025 r.

Sąd Rejonowy Poznań Stare Miasto w P., Wydział II Cywilny w składzie:

Przewodniczący: sędzia Krzysztof Jankowiak

po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2025 r. w Poznaniu

na posiedzeniu niejawnym

skargi (...) sp. z o.o. w W.

na czynności Ł. M., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań Stare Miasto w P.

w sprawie Km 543/25

z wniosku (...) sp. z o.o. w W.

przeciwko Z. B.

o świadczenie pieniężne

postanawia

zmienić punkt 3. postanowienia Komornika z 17 czerwca 2025 r. w ten sposób, iż ustalić opłatę na podstawie art. 29 pkt 4 ustawy o kosztach komorniczych na 150 zł.

K. J.

UZASADNIENIE

(...) sp. z o.o. w W. wniósł skargę na czynności Ł. M., Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań Stare Miasto w P.. Zaskarżył postanowienie kończące postępowanie w części, w której Komornik postanowił o pobraniu od niego opłaty stosunkowej na podstawie art. 30 ustawy o kosztach komorniczych. Zarzucił, iż Komornik bezpodstawnie przyjął, iż wszczęcie egzekucji było niecelowe. W obszernym wywodzie podjął próbę objaśnienia pojęcia terminu „niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego” poprzez przywołanie obszernych cytatów z licznych orzeczeń różnych sądów.

Ponadto „w razie oddalenia skargi” stwierdził, że opłata „jest rażąco wygórowania, co uzasadnia jej obniżenie”.

Sąd zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 30 ustawy o kosztach komorniczych w razie oczywiście niecelowego wszczęcia postępowania egzekucyjnego komornik wydaje postanowienie o pobraniu od wierzyciela opłaty stosunkowej w wysokości 10% egzekwowanego świadczenia. W zaskarżonej sprawie po wszczęciu postępowania okazało się, że dłużnik zmarł i to zmarł przed wszczęciem postępowania. Po stwierdzeniu tego faktu postępowania zostało umorzone.

Kiedy można mówić o oczywiście niecelowym wszczęciu postępowania egzekucyjnego? Zdaniem Sądu odpowiadając na to pytanie należy rozważyć, kiedy działanie wierzyciela można uznać za racjonalne a kiedy nie. W przypadku działania nieracjonalnego można będzie mówić o niecelowym wszczęciu egzekucji.

Nieracjonalne będzie oczywiście złożenie wniosku egzekucyjnego w sytuacji, gdy dłużnik już dokonał zapłaty. Nieracjonalne będzie to również w sytuacji, gdy wierzyciel wcześniej powziął informację o istotnych okolicznościach, jak np. o śmierci dłużnika, o ogłoszeniu wobec niego upadłości. W każdej takiej sytuacji można mówić o oczywiście niecelowym wszczęciu postępowania egzekucyjnego.

Pojęcie racjonalności daje również odpowiedź na pytanie, kiedy wierzyciel powinien przed wszczęciem egzekucji zdobywać informacje na temat dłużnika, jeśli żadną istotną wiedzą o nim nie dysponuje. Jeśli dłużnik jest w zaawansowanym wieku, racjonalny wierzyciel sprawdzi, czy dłużnik nadal żyje. Zrobi tak zwłaszcza, jeśli od wydania tytułu egzekucyjnego minęło sporo czasu (np. kilka lat). Upływ czasu może być również przesłanką do sprawdzenia, czy wobec dłużnika nie ogłoszono upadłości. Z drugiej strony jeśli wierzyciel wie, że egzekwowany dług jest jednym z wielu, również w takiej sytuacji – nawet bez upływu czasu – racjonalny wierzyciel sprawdzi, czy nie ogłoszono upadłości wobec dłużnika. Będzie tak zwłaszcza, gdy jest to wierzyciel korzystający z profesjonalnej obsługi prawnej.

W zaskarżonej sprawie dłużnik zmarł w styczniu 2025 r., zaledwie cztery miesiące przed wszczęciem egzekucji, mając 55 lat (w sierpniu skończyłby 56 lat). Nakaz zapłaty został wydany w listopadzie ubiegłego roku, a więc pół roku przed wszczęciem egzekucji. Ani wiek dłużnika ani odległość czasowa od wydania tytułu egzekucyjnego nie dawały podstaw do obaw, że dłużnik może nie żyć. Składając wniosek egzekucyjny wierzyciel postąpił więc racjonalnie – w takiej sytuacji nie jest zdaniem Sądu konieczne sprawdzanie, czy dłużnik przypadkiem nie zmarł. Wobec tego nie sposób uznać wszczęcia egzekucji za oczywiście niecelowego.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd zmienił zaskarżone postanowienie w ten sposób, iż ustalił opłatę na podstawie art. 29 pkt 4 ustawy o kosztach komorniczych na 150 zł.

Sąd nie wydał żadnych rozstrzygnięć w zakresie obniżenia opłaty. Formalnie bowiem nie sformułowano wniosku o jej obniżenie. Nawet gdyby uznać, że zdanie o „rażąco wygórowanej opłacie” zawiera wniosek o jej obniżenie, jest to wniosek o charakterze ewentualnym, który aktualizuje się, jak napisano „w razie oddalenia skargi”.

K. J.