Pełny tekst orzeczenia

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że E. R. z tytułu bycia jedynym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w następujących spółkach: (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o.:

1.  podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, tj. emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu w okresie od 22 maja 2017 roku,

2.  ustalił miesięczne podstawy wymiaru składek z ww. tytułu na:

a/ ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy wynosi:

(...) – 825,00 zł

06-12/2017 – 2557,80 zł

01-11/2018 – 2665,80 zł

(...) – 2665,80 zł

b/ ubezpieczenie zdrowotne wynosi:

(...) – 3303,13 zł

06-12/2017 – 3302,13 zł

01-11/2018 – 3554,93 zł

(...) – 7109,86 zł

3.  ustalił miesięczne podstawy wymiaru składek z ww. tytułu na:

a/ ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Solidarnościowy wynosi:

01-12/2019 – 2859,00 zł

01-12/2020 – 3136,20 zł

01-12/2021 – 3155,40 zł

01-03/2022 – 3553,20 zł

b/ ubezpieczenie zdrowotne wynosi:

01-04/2019 – 7607,12 zł

05-12/2019 – 11410,68 zł

01-12/2020 – 12078,03 zł

01-12/2021 – 12727,14 zł.

Uzasadniając ww. decyzję Zakład argumentował, że z (...) (stan na 13.04.2022 r.) wynika, że ubezpieczona:

- od 22.05.2017 r. jest (...) sp. z o.o. posiadającym 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, natomiast cały kapitał zakładowy spółki stanowi 5000,00 zł tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5000 zł,

- od 10.12.2018 r. jest (...) sp. z o.o. posiadającym 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, natomiast cały kapitał zakładowy spółki stanowi 5000,00 zł tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5000 zł

- od 28.05.2019 r. jest (...) sp. z o.o. posiadającym 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, natomiast cały kapitał zakładowy spółki stanowi 5000,00 zł tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5000 zł.

Organ rentowy wskazał, że zgodnie z obowiązującymi przepisami ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w przypadku wspólników spółek z ograniczoną odpowiedzialnością obowiązek ubezpieczenia emerytalnego i rentowych powstaje od dnia uzyskania statusu wspólnika tej spółki i istnieje do dnia utraty tego statusu.

Zakład stwierdził, że E. R. od 22 maja 2017 roku podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia wspólnikiem ww. spółek z o.o.

Zakład podał, że z analizy dokumentów zapisanych w (...) wynika, że od 22 maja 2017 roku ubezpieczona nie złożyła dokumentów zgłoszeniowych i rozliczeniowych z tytułu bycia (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. Nadto ZUS wskazał, że w decyzji ustalono prawidłowe podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za miesiące, za które ubezpieczona nie złożyła dokumentów rozliczeniowych.

ZUS wskazał, że wysokość należności na ubezpieczenia społeczne reguluje art. 18 ust. 8 ustawy systemowej, zgodnie z którym podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 5 i 5a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 60% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego przyjętego do ustalenia kwoty ograniczenia rocznej podstawy wymiaru składek, ogłoszonego w trybie art. 19 ust. 10 na dany rok kalendarzowy. Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku.

Zakład wyjaśnił, że zgodnie z art. 66 ust. 1 pkt 1 c ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych, obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi lub ubezpieczeniem społecznym rolników, które są osobami prowadzącymi działalność pozarolniczą. Natomiast zgodnie z art. 82 ust. 3 tej ustawy jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności. Organ rentowy podał, że wysokość należności na ubezpieczenie zdrowotne do 31 grudnia 2021 roku reguluje art. 81 ust. 2 ww. ustawy, zgodnie z którym Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c i pkt 1a, stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa jednak niż 75% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski". Składka w nowej wysokości obowiązuje od dnia 1 stycznia do dnia 31 grudnia danego roku. ZUS podał, że składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku, jest miesięczna i niepodzielna, co oznacza, że również w sytuacji, gdy ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu przez część miesiąca, składka jest opłacana od podstawy wymiaru w pełnej wysokości. Ponadto Zakład wskazał, że zgodnie z art. 79, 79 a, 81 ust. 2, 2b-2h, 2j-2l, 2n-2o, 2z, za, zb, 2 y, 8 pkt 11a, art. 82 ust. 2c-2h ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych oraz na podstawie ustawy z 29 października 2021 roku o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r., poz. 2105) od 1 stycznia 2022 roku składka na ubezpieczenie zdrowotne uzależniona jest od formy opodatkowania i ewentualnie od dochodu osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Organ rentowy stwierdził, że tym samym od stycznia 2022 roku ubezpieczona powinna ustalić na podstawie danych przekazywanych do Urzędu Skarbowego poprawną podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Zakład zaznaczył, że zgodnie ze zmienionymi przepisami płatnik składek zobowiązany jest przekazywać dokumenty rozliczeniowe do ZUS za każdy miesiąc, w którym ma obowiązek opłacać składki, akcentując, że w przypadku gdy ubezpieczony opodatkowany na zasadach ogólnych albo w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych nie przekaże informacji o miesięcznym przychodzie lub dochodzie z działalności gospodarczej – wówczas Zakład ustala z urzędu za ten miesiąc podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie minimalnego wynagrodzenia, i jednocześnie dodając, że tak ustalona kwota składki może ulec zmianie w wyniku kontroli lub w przypadku przekazania danych odpowiednio do Szefa Krajowej Administracji Skarbowej lub właściwego Naczelnika Urzędu Skarbowego.

Następnie ZUS powołując się art. 107 ust. 1 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy, wskazał, że w okresie objętym decyzją ubezpieczona zobowiązana jest do rozliczania składki na Fundusz Pracy. Zakład podał także, że zgodnie z art. 4 ust. 1 ustawy o Funduszu Solidarnościowym od 1 stycznia 2019 roku do obowiązkowych składek na ten Fundusz stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy. Zakład wyjaśnił, że składka jest obliczana od tej samej podstawy wymiaru co składka na Fundusz Pracy, a składki na Fundusz Solidarnościowy oblicza się łącznie ze składkami na Fundusz Pracy w wysokości sumy stóp procentowych tych składek i wskazuje je w łącznej kwocie w polu „01” w bloku VII deklaracji rozliczeniowej ZUS DRA. Organ rentowy wskazał, że płatnik składek zobowiązany do opłacania składek na Fundusz Pracy opłaca je razem ze składkami na Fundusz Solidarnościowy w łącznej wysokości 2,45% podstawy wymiaru tych składek.

(decyzja k. 1-6 akt ZUS)

E. R. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości złożyła i wnosząc o:

1.  zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że odwołująca podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę zawartej z płatnikiem składem (...) Sp. z o.o. z siedzibą w Ł. od 22 maja 2017 roku oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych,

ewentualnie zaś w przypadku uznania, że skarżąca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wniosła o:

2.  zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że podstawa wymiaru składek wynosi miesięcznie:

a)  w 2017 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 2557,80 zł, a z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego – 3303,13 zł,

b)  w 2018 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 2665,80 zł, a z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego – 3554,93 zł,

c)  w 2019 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 2859,00 zł, a z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego – 3803,56 zł,

d)  w 2020 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 3136,20 zł, a z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego – 4026,01 zł,

a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm prawem przepisanych.

W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że zaskarżona decyzja jest błędna, ponieważ objęcie jej ubezpieczeniem społecznym z tytułu bycia większościowym wspólnikiem spółki z ograniczoną odpowiedzialnością jest wykluczone z powodu pozostawania przez nią zgodnie z umową o pracę z dnia 9 sierpnia 2017 roku w stosunku pracy z płatnikiem składek - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, na mocy której została zatrudniona na stanowisku prezesa zarządu. Niezależnie od powyższego odwołująca zarzuciła, że ZUS w zaskarżonej decyzji błędnie ustalił wysokość wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, argumentując, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie powinna wynieść miesięcznie (przy założeniu objęcia dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym):

a)  w 2017 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 2.557,80 zł, natomiast z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego - 3.303,13 zł;

b)  w 2018 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 2.665,80 zł, natomiast z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego - 3.554,93 zł;

c)  w 2019 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 2.859,00 zł, natomiast z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego - 3.803,56 zł;

d)  w 2020 roku z tytułu ubezpieczenia społecznego i Funduszu Pracy - 3.136,20 zł, natomiast z tytułu ubezpieczenia zdrowotnego - 4.026,01 zł.

Odwołująca zarzuciła nadto, że ZUS pomija fakt, że w przypadku opóźnienia w miesięcznej zapłacie składek przedsiębiorca wypada z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego i składki są mniejsze o wysokość tego ubezpieczenia, czego w spornej decyzji nie uwzględniono.

(odwołanie k. 3-11)

W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy, będąc reprezentowanym przez radcę prawnego, wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko jak w zakażonej decyzji, a ponadto wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Odnosząc się do argumentacji skarżącej co do podlegania przez nią w spornym okresie obowiązkowym pracowniczym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zawartej z (...) Spółką z o.o. umowy o pracę, pozwany wyjaśnił, że ZUS wydał decyzję z dnia 15 grudnia 2021 roku, numer (...), stwierdzającą, że E. R. nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, od której to decyzji odwołał się w dniu 18 maja 2022 roku płatnik składek - (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Niezależnie od tej decyzji Zakład argumentował, że stosunek pracy pomiędzy E. R. a (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest niemożliwy z uwagi na brak podporządkowania. Pozwany podkreślił, że E. R. posiada 99 udziałów w (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, pełni funkcję prezesa zarządu, co oznacza, że po stronie pracodawcy brak jest osoby, która może wydawać i egzekwować polecenia od pracownika E. R., która z racji posiadania praktycznie wszystkich udziałów w spółce i z faktu bycia prezesem zarządu ma prawo do samodzielnego decydowania w sprawach jej stosunku pracy. Zakład podkreślił, że oznacza to, że w roli pracownika i pracodawcy występuje ta sama osoba, co wyklucza umowę o pracę. Pozwany argumentował, że posiadanie 99 udziałów w każdej ze spółek, o których mowa w zaskarżonej w n/n sprawie decyzji, pozwala na przyjęcie, że E. R. jest jedynym wspólnikiem spółek: (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, podkreślając, że drugiego wspólnika ze względu na posiadanie jednego udziału należy traktować jako wspólnika iluzorycznego. Z powyższego pozwany wywodził, że czyni to uzasadnionym objęcie jednym ubezpieczeniem społecznym z tytułu bycia jedynym wspólnikiem w wskazanych trzech spółkach, objęcie ubezpieczeniem zdrowotnym odrębnie z każdej z trzech spółek. Zakład wyjaśnił, że z tego powodu w decyzji została wskazana jedna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy, Fundusz Pracy i Solidarnościowy, trzy podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne. Pozwany wyjaśnił również, że podstawy wymiaru składek zostały ustalone w wysokości minimalnej, zgodnie z przepisami prawa powołanymi w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Konkludując pełnomocnik pozwanego stwierdził, że odwołanie jest niezasadne i winno zostać oddalone.

(odpowiedź na odwołanie k. 13)

Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2022 roku Sąd Okręgowy na podstawie art. 177 § 1 pkt 1 k.p.c. postanowił zawiesić postępowanie w n/n sprawie do czasu prawomocnego zakończenia sprawy prowadzonej przed Sądem Okręgowym w (...) za sygn. akt (...), w której to sprawie ubezpieczona E. R. bierze udział w charakterze zainteresowanej, a które została zainicjowana odwołaniem płatnika składek - (...) Sp. z o.o. od decyzji ZUS (...) Oddział w Ł. z dnia 15 grudnia 2021 roku stwierdzającej, że E. R. jako pracownik u tego płatnika składek nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 9 sierpnia 2017 r. (postanowienie - k. 20)

Pismem z dnia 25 kwietnia 2024 roku ZUS (...) Oddział w Ł. wniósł o podjęcie postępowania w związku z zakończeniem sprawy (...), w której oddalono apelację (III (...)). (pismo ZUS k. 32)

Wobec złożenia skargi kasacyjnej przez E. R. od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) w sprawie III (...), Sąd Okręgowy wydał w dniu 9 października 2024 roku postanowienie, którym w wyniku rozpoznania wniosku organu rentowego, odmówił podjęcia zawieszonego postępowania. (postanowienie k. 47)

Z uwagi na odmowę rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy od wyroku Sądu Apelacyjnego w (...) w sprawie III (...), Sąd Okręgowy wydał w dniu 22 maja 2025 roku postanowienie, którym podjął zawieszone postępowanie w sprawie. (postanowienie - k. 51)

Na rozprawie w dniu 17 lipca 2025 roku pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie i złożył pisma z dnia 15 lipca 2025 roku, którymi spółki (...) sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. wystąpiły do Dyrektora (...) Oddziału (...) o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez odwołującą jako wspólnika większościowego każdej z tych spółek. (e-protokół z 17.07.2025 r.:00:01:16, pismo z 15.07.2025 r. - k. 62-73)

Na ostatnim terminie rozprawy z dnia 30 października 2025 roku pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji poprzez stwierdzenie, że wnioskodawczyni nie podlega ubezpieczeniu społecznemu, jako jednoosobowy wspólnik spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, ewentualnie zaś na wypadek, gdyby Sąd, że podlega takiemu ubezpieczeniu – wniósł o ustalenie, że nie jest z tego tytułu zobowiązana do opłaty składek. (e-protokół z 30.10.2025 r.: 00:01:01)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

E. R.:

1)  od 22 maja 2017 roku jest (...) sp. z o.o. Od początku istnienia tej spółki ubezpieczona była wspólnikiem posiadającym 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, a drugim wspólnikiem posiadającym 1 udział była D. M.. Cały kapitał zakładowy tej spółki stanowi 5000,00 zł, tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5000 zł. Od dnia 25 maja 2023 roku do chwili obecnej E. R. ma 100% udziałów w ww. spółce;

2)  od 10 grudnia 2018 roku jest (...) sp. z o.o. Od początku istnienia tej spółki do chwili obecnej ubezpieczona jest wspólnikiem większościowym posiadającym 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, a drugi wspólnik mniejszościowy posiada 1 udział. Cały kapitał zakładowy tej spółki stanowi 5000,00 zł, tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5000 zł;

3)  od 28 maja 2019 roku jest (...) sp. z o.o. Od początku istnienia tej spółki ubezpieczona do chwili obecnej jest wspólnikiem posiadającym 99 udziałów o łącznej wartości 4950,00 zł, a drugi wspólnik mniejszościowy posiada 1 udział. Cały kapitał zakładowy tej spółki stanowi 5000,00 zł, tj. 100 udziałów o łącznej wartości 5000 zł.

( okoliczności niesporne )

Decyzją z dnia 15 grudnia 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych (...) Oddział w Ł. stwierdził, że E. R. jako pracownik u płatnika składek (...) SPÓŁKA Z O.O. nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym od 9 sierpnia 2017 r., albowiem wymieniona posiada 99 udziałów we wskazanej spółce i pełni w niej funkcję Prezesa Zarządu, będąc jedynym członkiem zarządu, zaś drugi wspólnik posiadający 1 udział jest jedynie wspólnikiem iluzorycznym, w związku z czym po stronie pracodawcy brak jest osoby, która mogłaby wydawać E. R. jako pracownikowi polecenia i egzekwować ich wykonanie, co oznacza, że po stronie pracownika i pracodawcy występuje ta sama osoba. (okoliczność niesporna)

W wyniku zaskarżenia ww. decyzji z dnia 15 grudnia 2021 roku przez płatnika składek – (...) Sp. z o.o., przed Sądem Okręgowym w (...) toczyło się postępowanie za sygnaturą (...) z udziałem wnioskodawczyni jako zainteresowanej.

Sąd Okręgowy wyrokiem z dnia 29 maja 2023 roku, sygn. (...), oddalił odwołanie płatnika składek od ww. decyzji z dnia 15 grudnia 2021 roku, a następnie Sąd Apelacyjny w (...) wyrokiem z dnia 5 kwietnia 2024 roku, wydanym w sprawie III (...), oddalił apelację zainteresowanej E. R. od ww. wyroku sądu I instancji.

Postanowieniem z dnia 18 marca 2025 roku wydanym w sprawie I (...) 354/24 Sąd Najwyższy odmówił przyjęcia do rozpoznania skargi kasacyjnej E. R..

(okoliczności niesporne, a nadto załączone akta sprawy (...), a w nich: odwołanie płatnika k. 3-10, wyrok Sądu Okręgowego k. 66, apelacja ubezpieczonej k. 81-82, wyrok Sądu Apelacyjnego k. 94, skarga kasacyjna ubezpieczonej i jej uzupełnienie k. 118-124, 135, postanowienie Sądu Najwyższego wraz z uzasadnieniem k. 142-146)

Wnioskami z dnia 15 lipca 2025 roku pełnomocnik spółek: (...) sp. z o.o., (...) Sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o. wystąpił do Dyrektora (...) Oddziału (...) o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez odwołującą, jako wspólnika większościowego każdej z tych spółek, w przypadku spółki (...) od 22 maja 2017 roku, w przypadku spółki (...) od 10 grudnia 2018 roku, a w przypadku spółki (...) od 28 maja 2019 roku. (pisma spółek (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. do Dyrektora (...) Oddziału (...) z 15.07.2025 r. - k. 62-73)

Decyzjami z dnia 4 sierpnia 2025 roku Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia po rozpoznaniu ww. wniosków z dnia 15 lipca 2025 roku, uznał, że zawarte w każdym z tych wniosków stanowisko pełnomocnika spółek: (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. – jest prawidłowe i w efekcie stwierdził, że:

- w okresie od 22 maja 2017 roku do 25 maja 2023 roku (...) Sp. z o.o. nie była spółką jednoosobową, wobec czego brak podstaw do objęcia E. R. (wspólnika większościowego) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w tym okresie,

- w okresie od 10 grudnia 2018 roku do chwili obecnej (...) sp. z o.o. nie jest spółką jednoosobową, wobec czego brak podstaw do objęcia E. R. (wspólnika większościowego) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w tym okresie,

- w okresie od 28 maja 2019 roku do chwili obecnej (...) sp. z o.o. nie jest spółką jednoosobową, wobec czego brak podstaw do objęcia E. R. (wspólnika większościowego) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

Ww. decyzje Prezesa NFZ nie były zaskarżone i są prawomocne.

(decyzje z dnia 4.08.2025 r. Prezesa NFZ k. 79-87)

Powyższy stan faktyczny był całkowicie bezsporny i został w całości odtworzony na podstawie powołanych dokumentów, których autentyczności nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł jakichkolwiek powodów by czynić to z urzędu.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.

Na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 350 ze zm.) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają osoby fizyczne, które na terenie Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność. Ww. osoby podlegają również obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu zgodnie z art. 12 ust. 1 powołanej ustawy.

Za osobę prowadzącą pozarolniczą działalność uważa się osobę wykonującą pozarolniczą działalność gospodarczą na podstawie przepisów o działalności gospodarczej a obecnie na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców lub innych przepisów szczególnych oraz wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością – w myśl art. 8 ust. 1 i ust. 6 pkt 4 ww. ustawy.

Od dnia 1 stycznia 2022 roku zgodnie z art. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, osoby prowadzące pozarolniczą działalność osoby prowadzące pozarolniczą działalność, z wyłączeniem osób, o których mowa w pkt 4a i 4b podlegają obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym - od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania tej działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie art. 36aa oraz przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

W myśl art. 13 pkt 4a tej ustawy, obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu podlegają wspólnicy jednoosobowych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością - od dnia wpisania spółki do Krajowego Rejestru Sądowego albo od dnia nabycia udziałów w spółce do dnia wykreślenia spółki z Krajowego Rejestru Sądowego albo zbycia wszystkich udziałów w spółce, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności przez spółkę zostało zawieszone na podstawie przepisów ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców.

Zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych osoby będące pracownikami spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko ze stosunku pracy pod warunkiem, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rantowe z tytułu zatrudnienia w przeliczeniu na okres miesiąca wynosi co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę obowiązujące w danym okresie.

W myśl art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 roku o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz.U. z 2021 r., poz. 1285) obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego podlegają osoby spełniające warunki do objęcia ubezpieczeniami społecznymi, które są osobami prowadzącymi działalność gospodarczą.

Nie należą natomiast do kompetencji ZUS sprawy dotyczące samego objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym.

Zgodnie z art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego (w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r.) jeżeli ubezpieczony prowadzący działalność pozarolniczą uzyskuje przychody z więcej niż jednego rodzaju działalności, określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4.

Od 1 stycznia 2022 r. w myśl art. 82 ust. 3 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych obowiązkowi ubezpieczenia zdrowotnego jeżeli ubezpieczony, o którym mowa w art. 81 ust. 2za, uzyskuje przychody z więcej niż jednego z rodzajów działalności określonych w ust. 5, składka na ubezpieczenie zdrowotne jest opłacana odrębnie od każdego rodzaju działalności, z zastrzeżeniem ust. 4.

Wysokość należności na ubezpieczenie zdrowotne w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2021 r. reguluje art. 81 ust. 2 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych zgodnie z którym podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 litera "c" stanowi zadeklarowana kwota nie niższa jednak niż 75% przeciętnego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czwartym kwartale roku poprzedniego włącznie z wypłatami z zysku, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego w Dzienniku Urzędowym Rzeczpospolitej Polskiej "Monitor Polski".

Składka w nowej wysokości obowiązuje od 1 stycznia do 31 grudnia danego roku, jest miesięczna i niepodzielna. Oznacza to, że również w sytuacji, gdy ubezpieczony podlegał ubezpieczeniu/przez część miesiąca, składka jest opłacona od podstawy wymiaru w pełnej wysokości.

Przepisy tzw. (...) od 1 stycznia 2022 r. wprowadziły zmiany do ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zakresie terminów składania dokumentów rozliczeniowych w ZUS i opłacania składek. W przypadku przedsiębiorców nastąpiły także zmiany w zasadach ustalania podstawy wymiaru oraz wysokości należnej składki na ubezpieczenie zdrowotne.

Na podstawie ustawy z 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 2105) od 1 stycznia 2022 r. składka na ubezpieczenie zdrowotna jest uzależniona od formy opodatkowania i ewentualnie od dochodu osiągniętego z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej.

Ponadto zgodnie z art. 79, art. 81 ust. 2za ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1285) podstawą wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne dla osób prowadzących pozarolniczą działalność, które nie osiągnęły przychodów kwalifikowanych dla celów podatkowych jako przychodu z działalności gospodarczej jest kwota 100% przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w IV kwartale, roku poprzedniego, włącznie z wypłatami z zysku. Stopa procentowa składki wynosi 9%.

Nadto zgodnie ze zmienionymi przepisami prawa płatnik składek zobowiązany jest przekazywać dokumenty rozliczeniowe do ZUS za każdy miesiąc, w którym ma obowiązek opłacać składki.

Zgodnie z art. 107 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucji rynku pracy (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 215 – ustawa ta obowiązywała w czasie wydania zaskarżonej decyzji) składki na Fundusz Pracy opłaca się za okres trwania obowiązkowych ubezpieczeń emerytalnego i rentowych w trybie i na zasadach przewidzianych dla składek na ubezpieczenia społeczne. W ust. 2 art. 107 ww. ustawy postanowiono, że poboru składek na Fundusz Pracy dokonuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych i przekazuje na rachunek bankowy Funduszu Pracy niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu 3 dni roboczych od ich rozliczenia.

W art. 104 ust. 1 ustawy z dnia 23 października 2018 roku o Funduszu Solidarnościowym (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 1848 ze zm.) postanowiono natomiast, że do obowiązkowych składek na Fundusz stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące obowiązkowych składek na Fundusz Pracy.

Kwestia sporna w n/n sprawie dotyczyła tego, czy wnioskodawczyni podlega, jako większościowy wspólnik (dominujący - posiadający 99% udziałów) spółek z ograniczoną odpowiedzialnością: (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. w okresie od 22 maja 2017 roku objętym zaskarżoną w n/n postępowaniu decyzją z dnia 13 kwietnia 2022 roku ubezpieczeniom społecznym i czy Zakład prawidłowo w związku z tym ustalił z tego tytułu miesięczne podstawy wymiaru składek w okresie od maja 2017 roku do grudnia 2021 roku na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych.

Odwołująca początkowo swoje stanowisko oparła o twierdzenie, że była w spornym okresie, którego dotyczy zaskarżona w niniejszym postępowaniu decyzja z dnia 13 kwietnia 2022 roku, pracownikiem spółki (...) na podstawie umowy o pracę zawartej przez nią z ww. spółką w dniu 9 sierpnia 2017 roku, natomiast w toku tego postępowania –a dokładniej od momentu udziału w sprawie profesjonalnego pełnomocnika powódki – została przez stronę skarżącą podniesiona jeszcze jedna dodatkowo kwestia dotycząca tego, że wnioskodawczyni w badanym okresie nie była jedynym wspólnikiem żadnej z opisanych spółek z ograniczoną odpowiedzialnością, lecz była ona wspólnikiem większościowym każdej z tych spółek (dominującym, mającym 99% udziałów), ale w spółkach tych był także drugi wspólnik mniejszościowy (posiadający 1 udział), wobec czego były to spółki dwuosobowe.

Odnosząc się zatem do pierwotnej argumentacji wnioskodawczyni zawartej w samodzielnie przez nią sporządzonym odwołaniu, którą oparła o twierdzenie o jej pracowniczym zatrudnieniu w (...) spółce z o.o. na podstawie umowy o pracę z dnia 9 sierpnia 2017 roku - Sąd Okręgowy zważył, że jasnym jest, iż dla niniejszej sprawy było kwestią prejudycjalną uprzednie rozstrzygnięcie sporu toczącego się przed tutejszym Sądem za sygn. (...) pomiędzy organem rentowym a płatnikiem składek i ubezpieczoną w przedmiocie tego czy E. R. podlegała od 9 sierpnia 2017 r. ubezpieczeniom społecznym, jako pracownik płatnika składek – (...) Sp. z o.o., czy też nie.

Zaskarżona bowiem została w tym postępowaniu przez płatnika składek decyzja z dnia 15 grudnia 2021 roku stwierdzająca, że E. R. nie podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu, wypadkowemu jako pracownik (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.

W sprawie (...) prawomocnym wyrokiem z dnia 29 maja 2023 roku Sąd Okręgowy w (...) przesądził, że E. R. nie była pracownikiem Spółki z o.o. (...) w okresie od 9 sierpnia 2017 roku. Wyrok ten był poddany kontroli instancyjnej przed Sądem Apelacyjnym w (...), w wyniku której sąd (...) instancji wydanym w sprawie III (...) wyrokiem z 5 kwietnia 2024 roku oddalił wniesioną od niego apelację E. R., w całości aprobując ocenę jurydyczną sądu I instancji bezbłędnie odtworzonych faktów, jako zgodną z obowiązującym prawem.

Jako prawomocny wyrok z dnia 29 maja 2023 roku Sądu Okręgowego w (...) w sprawie (...) wiąże obecnie w niniejszej sprawie, z mocy art. 365 § 1 k.p.c., zarówno Sąd, jak i organ rentowy oraz odwołującą się.

Związanie, o którym mowa w art. 365 § 1 k.p.c. polega na związaniu wskazanych w niej osób dyspozycją zawartej w sentencji wyroku skonkretyzowanej, zindywidualizowanej i trwałej normy prawnej wywiedzionej przez sąd z norm generalnych i abstrakcyjnych zawartych w przepisach prawnych. Inne sądy – w świetle tego przepisu - są związane prejudycjalnie, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie. Konsekwencją istnienia prawomocności jest to, że sąd w kolejnym postępowaniu zobowiązany jest przyjąć, że istotne z punktu widzenia zasadności żądania zagadnienie kształtuje się tak, jak to zostało ustalone w prawomocnym wyroku (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 26 listopada 2013 r., I UK 290/13, L.).

Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy stwierdził, że argumentacja powódki we wniesionym przez nią samodzielnie odwołaniu, nie mogła skutkować zmianą zaskarżonej decyzji z dnia 13 kwietnia 2022 roku, gdyż prawomocnie przesądzono w sprawie (...), że wnioskodawczyni nie była pracownikiem płatnika składek - (...) sp. z o.o. od dnia 9 sierpnia 2017 roku na podstawie umowy o pracę z dnia 9 sierpnia 2017 roku, którą ZUS słusznie zakwestionował w decyzji z dnia 15 grudnia 2021 roku.

Powyższe jednak nie miało wpływu na ostateczne uznanie, że obecnie zaskarżona decyzja z dnia 13 kwietnia 2022 roku okazała się błędna, gdyż strona skarżąca słusznie dodatkowo zarzuciła w toku niniejszego procesu, że pozwany pominął przede wszystkim charakter stosunku łączącego E. R. ze spółkami z ograniczoną odpowiedzialnością: (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o. oraz (...) sp. z o.o., w których powódka była w badanym okresie jednym z dwóch wspólników, co prawda większościowym i dominującym (posiadała 99% udziałów), jednakże z pewnością nie była jedynym wspólnikiem żadnej z tych spółek w badanym okresie.

Z treści cytowanych wyżej przepisów wynika, że samo ewentualne posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez takiego wspólnika ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej (art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy systemowej), co rzutuje pośrednio na obowiązek uiszczenia składki zdrowotnej.

Z tym, że dla sprawy istotne jest to, że – jak wyżej wskazano - wnioskodawczyni negowała statusowi jednoosobowego wspólnika (...) Sp. z o.o., (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o., ponieważ w badanym okresie, którego dotyczy zaskarżona decyzja z dnia 13 kwietnia 2022 roku, były to spółki dwuosobowe, w których powódka była wspólnikiem większościowym (dominującym) i w których był jeszcze drugi wspólnik mniejszościowy (mający 1 udział).

Organ rentowy swoje stanowisko opierał o twierdzenie, że z uwagi na status wspólnika dominującego na gruncie prawa ubezpieczeń odwołująca winna być traktowana, jak wspólnik jednoosobowy we wskazanych spółkach.

W tym kontekście Sąd Okręgowy zważył, że Sąd Apelacyjny w Lublinie zwrócił się z pytaniem do Sądu Najwyższego, czy wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99% udziałów zapewniających mu możliwość swobodnego kształtowania treści uchwał na zgromadzeniu wspólników i podejmowania decyzji dotyczących działalności spółki podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co zaowocowało wydaniem przez Sąd Najwyższy w dniu 21 lutego 2024 roku Izbę Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie 3 sędziów uchwały w sprawie III UZP 8/23 (LEX nr 3686847).

W uchwale tej SN uznał stosowaną dotychczas przez ZUS wykładnię za contra legem i wskazał, że powyższy przepis ustawy o obowiązku ubezpieczeniowym nie znajduje w ogóle zastosowania w przypadku, w którym spółka z ograniczoną odpowiedzialnością ma więcej niż jednego wspólnika. W uchwale tej Sąd Najwyższy całkowicie odszedł od dotychczasowego stanowiska i przyjął literalną wykładnię art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. W ustnych motywach uchwały wskazano, że art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych odwołuje się do jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co oznacza, że w przypadku gdy spółka posiada 2 wspólników, a jeden z nich jest właścicielem 99% udziałów, to w myśl ww. przepisu nie jest to spółka jednoosobowa.

Uchwała Sądu Najwyższego z 21 lutego 2024 roku stwierdza, że obecność dwóch wspólników wyklucza możliwość traktowania spółki jako jednoosobowej działalności gospodarczej, niezależnie od rozkładu udziałów. Tym samym, wspólnik dwuosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością posiadający 99% udziałów nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 5 w związku z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.

Sąd Najwyższy wskazał też, że aby określić, którą spółkę należy uznać za jednoosobową, należy sięgnąć do przepisów Kodeksu spółek handlowych. KSH wskazuje, że spółka jednoosobowa to taka, w której wszystkie udziały albo akcje należą do jednego wspólnika albo akcjonariusza (art. 4 § 1 pkt 3 k.s.h.).

Definicja ta powinna być uwzględniona zatem przy dokonywaniu wykładni prawa.

Odnośnie do samej definicji zawartej w art. 4 § 1 pkt 3 k.s.h. jednoosobowej spółki kapitałowej, Sąd zważył, że w uchwale składu siedmiu sędziów z 1 marca 2007 r., III CZP 94/06 (OSNC 2007 nr 7-8, poz. 95) Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że odstępstwo od jasnego i oczywistego sensu przepisu wyznaczonego jego jednoznacznym brzmieniem mogą uzasadniać tylko szczególnie istotne i doniosłe racje prawne, społeczne, ekonomiczne lub moralne; jeśli takie racje nie zachodzą, należy oprzeć się na wykładni językowej (por. uzasadnienie uchwały pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z 14 października 2004 r., III CZP 37/04, OSNC 2005, Nr 3, poz. 42, wyrok Sądu Najwyższego z 21 lipca 2004 r., V CK 21/04, OSNC 2005, nr 7-8, poz. 137 oraz uchwała Sądu Najwyższego z 20 lipca 2005 r., IKZP 18/05, OSNKW 2005, Nr 9, poz. 74).

Zastosowanie wykładni, w której interpretator odchodzi od sensu językowego przepisu, może być uzasadnione tylko w wyjątkowych okolicznościach, ponieważ adresaci norm prawnych mają prawo polegać na tym, co ustawodawca w przepisie rzeczywiście wyraził, a nie na tym, co chciał uczynić lub co uczyniłby, gdyby znał nowe lub inne okoliczności. Reguły odstępstwa od jasnego i oczywistego sensu językowego wynikającego z brzmienia przepisu wymagają szczególnej ostrożności przy ich stosowaniu i zobowiązują do wskazania ważnych racji mających uzasadniać odstępstwo od wyniku poprawnie przeprowadzonej wykładni językowej. W konsekwencji, odejście od jasnego, jednoznacznego sensu przepisu z naruszeniem wskazanych reguł powoduje dokonanie wykładni prawotwórczej, będącej przykładem wykładni contra legem. Wątpliwości nie upoważniają do odrzucenia wyników wykładni językowej, bowiem na straży jej pierwszeństwa stoi fundamentalny argument odwołujący się do państwa prawa. Obywatele mają bowiem prawo działać w zaufaniu przede wszystkim do tego, co zostało w tekstach prawnych napisane, a nie do tego, co prawodawca zamierzał czy chciał osiągnąć. Z tych względów odrzucenie rezultatu wykładni językowej nie może nastąpić tylko z tego powodu, że interpretator uznaje, iż bardziej celowe i sensowne byłoby inne rozwiązanie danej kwestii, ale dopiero wtedy, gdy zostanie wykazane, iż sens językowy przepisu prowadzi do absurdu, jest ewidentnie sprzeczny z wartościami konstytucyjnymi lub innymi powszechnie akceptowanymi wartościami, dając efekt rażąco niesłuszny, niesprawiedliwy, nieracjonalny lub niweczący ratio legis przepisu, albo w sytuacji oczywistego błędu legislacyjnego.

Podkreślić należy również w tym miejscu, że wykładnia ta została utrwalona.

W kolejnym postanowieniu Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 13 marca 2024 r., (...) 22/23 (L.) także bowiem wskazano, że objęcie udziałów w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, choćby w nieznacznej części, przez innych udziałowców uznać należy za okoliczność wyłączającą zastosowanie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych.

Natomiast w wyroku Sądu Najwyższego - Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 15 maja 2024 r., (...) 72/22 przyjęto, że wspólnik dwuosobowej spółki z o.o. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych jako wspólnik jednoosobowej spółki z o.o., choćby był wspólnikiem większościowym, „niemal, prawie jedynym”.

Znamiennym dla rozpoznania spornej kwestii jest również to, że w odniesieniu kwestii podlegania przez wnioskodawczynię obowiązkowo ubezpieczeniu zdrowotnemu z tytułu bycia wspólnikiem każdej z trzech ww. spółek z o.o., tj. (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., decyzje w tym przedmiocie wydał Prezes Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 4 sierpnia 2025 roku.

Na podstawie art. 109 ust. 1 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych” Dyrektor Oddziału Wojewódzkiego Funduszu rozpatruje indywidualne sprawy z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego. Do indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego zalicza się sprawy dotyczące objęcia ubezpieczeniem zdrowotnym i ustalenia prawa do świadczeń.

Do spraw, o których mowa w ust. 1, nie należą sprawy z zakresu wymierzania i pobierania składek na ubezpieczenie zdrowotne należące do właściwości organów ubezpieczeń społecznych (ust. 2).

Jak wynika z cytowanych przepisów obowiązujące uregulowania prawne przewidują podział kompetencji w zakresie ubezpieczenia zdrowotnego pomiędzy dwa organy: Narodowy Fundusz Zdrowia i Zakład Ubezpieczeń Społecznych. Ustalanie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu podlega wyłącznie orzecznictwu NFZ. ZUS pełni niejako wtórną rolę. Ustala i pobiera składki od tego ubezpieczenia. Do jego kompetencji nie należy jednak ustalanie podstawy prawnej podlegania temu ubezpieczeniu. Od decyzji każdego z tych podmiotów przewidziane jest odwołanie w innym trybie i do innego organu.

Należy także zauważyć, że przepis art. 109 ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej, według którego organy Narodowego Funduszu Zdrowia - dyrektorzy oddziałów wojewódzkich Funduszu i Prezes Funduszu - wydają indywidualne decyzje w sprawach ubezpieczenia zdrowotnego, są przepisami ustrojowymi i kompetencyjnymi, upoważniającymi te organy do rozpatrywania indywidualnych spraw z zakresu ubezpieczenia zdrowotnego i wydawania decyzji administracyjnych w tych sprawach ( por. wyrok NSA z dnia 29 maja 2007 r. w sprawie (...) GSK 40/07, publik. LEX nr 377383).

Właściwym do rozpoznania wniosku pełnomocnika spółek o ustalenie czy wnioskodawczyni podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu jako wspólnik tych spółek z o.o. w badanym okresie i do wydania decyzji w tym przedmiocie pozostawał zatem wyłącznie NFZ.

Zachodziła w tej kwestii zależność prejudycjalna postępowania cywilnego od wyniku innego postępowania (administracyjnego), która występuje wtedy, gdy kwestia będąca lub mająca być przedmiotem innego postępowania (prejudycjalnego) stanowi element podstawy faktycznej rozstrzygnięcia sprawy w postępowaniu cywilnym (chodzi tu o fakty lub dowody faktów). Charakter relacji zachodzącej pomiędzy zagadnieniem prejudycjalnym oraz przedmiotem postępowania cywilnego jest taki, że bez uprzedniego rozstrzygnięcia kwestii prejudycjalnej niemożliwe jest rozstrzygnięcie sprawy w toczącym się postępowaniu ( zob. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 24 lutego 2014 r., I ACz 272/14, Legalis Numer 993425).

Oznacza to, że zarówno ZUS, jak i w konsekwencji Sąd rozpoznający odwołanie od decyzji organu rentowego - związani są stwierdzeniem istnienia lub braku podstawy podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu ustalonym w decyzji NFZ. Sąd zajmuje się jedynie oceną zgodności decyzji ZUS z podstawą ustaloną w decyzji NFZ oraz prawidłowością naliczenia składki na ubezpieczenia zdrowotne.

Na gruncie rozpatrywanego przypadku - co nie jest kwestionowane - kierując się między innymi stanowiskiem zawartym w przywołanej na wyżej uchwale Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2024 roku w sprawie III UZP 8/23 oraz powyżej poczynionymi rozważaniami, Sąd Okręgowy zważył, że w załączonych do akt

sprawy przez stronę odwołująca decyzjach Prezesa Narodowego Funduszu Zdrowia z dnia 4 sierpnia 2025 roku po rozpatrzeniu wniosków (...) Sp. z o.o., (...) sp. z o.o. i (...) sp. z o.o. o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie podlegania ubezpieczeniu zdrowotnemu przez odwołującą, uznano za prawidłowe stanowisko zawarte we wnioskach pełnomocnika każdej z ww. spółek, zgodnie z którym:

- w okresie od 22 maja 2017 roku do 25 maja 2023 roku (...) Sp. z o.o. nie była spółką jednoosobową, wobec czego brak podstaw do objęcia E. R. (wspólnika większościowego) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w tym okresie,

- w okresie od 10 grudnia 2018 roku do chwili obecnej (...) sp. z o.o. nie jest spółką jednoosobową, wobec czego brak podstaw do objęcia E. R. (wspólnika większościowego) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym w tym okresie,

- w okresie od 28 maja 2019 roku do chwili obecnej (...) sp. z o.o. nie jest spółką jednoosobową, wobec czego brak podstaw do objęcia E. R. (wspólnika większościowego) obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym.

W konsekwencji powyższego w chwili obecnej brak jest podstaw do czynienia w tym zakresie ustaleń odmiennych.

Wskazać należy, że powszechną zasadą jest bowiem uwzględniania przez sądy skutków prawnych orzeczeń organów administracyjnych. Ma to swoje źródło w prawnym rozgraniczeniu drogi sądowej i drogi administracyjnej, czego wyrazem są art. 2 § 3 i art. 177 § 1 pkt 3 k.p.c. oraz art. 16 i art. 97 § 1 pkt 4 k.p.a., a także określona w Konstytucji RP idea podziału władz (art. 10). Znajduje tu bowiem zastosowanie zasada domniemania prawidłowości aktów administracyjnych, zgodnie z którą wywołują one skutki prawne i wiążą inne organy państwowe, w tym sądy.

Nie ma zatem podstaw do ustalenia, że wnioskodawczyni była w spornym okresie jednoosobowym (...) sp. z o.o. o., (...) sp. z o.o., (...) sp. z o.o., jak to przyjął w zaskarżonej w niniejszym postępowaniu decyzji z dnia 13 kwietnia 2022 roku pozwany organ rentowy, to zaś bezpośrednio rzutuje na brak obowiązku zapłaty składki zdrowotnej z tego tytułu.

Mając na uwadze wszystkie poczynione powyżej rozważania Sąd Okręgowy stwierdził, że w okresie od 22 maja 2017 roku wnioskodawczyni nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu bycia wspólnikiem jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz nie jest z tego tytułu zobowiązana do odprowadzania składek na ubezpieczenie społeczne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, a także składek na ubezpieczenie zdrowotne.

Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 477 ¹⁴ § 2 k.p.c., o czym orzekł, jak w punkcie 1 sentencji wyroku.

O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku zgodnie z art. 98 §1, §1 ¹ k.p.c. w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1935), zasądzając na rzecz wnioskodawczyni jako strony wygrywającej od pozwanego organu rentowego, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego kwotę 360 zł, razem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.

SSO Paulina Kuźma