Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 13 lutego 2026r.

Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska

Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Tomaszewska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2026r. w Warszawie

sprawy S. X.

przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

o podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników

na skutek odwołania S. X.

od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego

z dnia 30 kwietnia 2024 roku, znak: (...) (...)

1.  zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza podleganie S. X. ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego, wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego w okresach: od 1 września 2019r. do 30 września 2019r., od 1 listopada 2019r. do 30 listopada 2019r., od 1 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r., od 1 października 2020r. do 31 października 2020r., od 1 grudnia 2020r. do 31 grudnia 2020r., od 1 lipca 2021r. do 31 lipca 2021r., od 1 października 2021r. do 31 października 2021r. i od 1 lutego 2022r. do 30 kwietnia 2022r.;

2.  oddala odwołanie w pozostałym zakresie;

3.  zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego Rolników na rzecz S. X. kwotę 120 zł (sto dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

UZASADNIENIE

S. X. w dniu 14 czerwca 2024r. złożył odwołanie od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 30 kwietnia 2024r., znak: (...) (...), którą stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego, wypadkowego i macierzyńskiego w okresach: od 1 września 2019r. do 30 września 2019r., od 1 listopada 2019r. do 30 listopada 2019r., od 1 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r., od 1 października 2020r. do 31 października 2020r., od 1 grudnia 2020r. do 31 grudnia 2020r., od 1 lipca 2021r. do 31 lipca 2021r., od 1 października 2021r. do 31 października 2021r., od 1 lutego 2022r. do 30 kwietnia 2022r. oraz od 1 sierpnia 2023r. do 31 grudnia 2023r. Zarzucił zaskarżonej decyzji:

1.  naruszenie art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (u.s.r.), poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na uznaniu, że „przychód osiągany w rozliczeniu miesięcznym" jest tożsamy ze zwrotem „przychód osiągany w danym miesiącu", podczas gdy prawidłowa wykładnia tego przepisu uzasadnia stwierdzenie, że chodzi o algorytm, w którym przychody dzieli się przez liczbę miesięcy danego okresu rozliczeniowego i uprawnione jest stwierdzenie, że chodzi o dwunastomiesięczny okres rozliczeniowy;

2.  błędne ustalenie stanu faktycznego, polegające na uznaniu, że przychód miesięczny osiągany z tytułu zawartych umów zlecenia przekraczał kwotę minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy rzeczywiście osiągane przez odwołującego się przychody nie przekraczały w ujęciu miesięcznym wartości minimalnego wynagrodzenia za pracę, co doprowadziło do błędnego uznania, że odwołujący się nie spełnia warunków do podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników.

Mając na uwadze powyższe zarzuty, odwołujący się wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i ustalenie, że podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników (tj. ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu i macierzyńskiemu, jak i ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu) w okresach wskazanych w decyzji, tj.: od 1 września 2019r. do 30 września 2019r., od 1 listopada 2019r. do 30 listopada 2019r., od 1 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r., od 1 października 2020r. do 31 października 2020r., od 1 grudnia 2020r. do 31 grudnia 2020r., od 1 lipca 2021r. do 31 lipca 2021r., od 1 października 2021r. do 31 października 2021r., od 1 lutego 2022r. do 30 kwietnia 2022r. i od 1 sierpnia 2023r. do 31 grudnia 2023r. oraz o zasądzenie od organu na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz równowartości opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł.

Uzasadniając odwołanie, S. X. wskazał, że organ rentowy pominął fakt, iż ustawodawca w art. 5b ust. 1 u.s.r. posłużył się zwrotem „przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym", a nie zwrotem „przychód osiągnięty z tego tytułu w danym miesiącu". Jego zdaniem, przychód, jaki osiągnął w spornych okresach nie sięgał limitu określonego w ww. przepisie, z wyjątkiem minimalnego przekroczenia tej wartości w roku 2023, zatem nie istnieją podstawy do wyłączenia go z ubezpieczenia społecznego rolników ( odwołanie – k. 3-12 a.s.).

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wniósł o oddalenie odwołania w całości, a uzasadniając przedstawione stanowisko wskazał, że na podstawie informacji z ZUS ustalił, że we wskazanych w decyzji okresach S. X. osiągnął przychód z tytułu świadczenia pracy na podstawie umowy zlecenia, który w rozliczeniu miesięcznym przekroczył kwotę równą minimalnemu wynagrodzeniu za pracę. W wyniku tego w zaskarżonej decyzji stwierdzono ustanie ubezpieczenia społecznego rolników S. X. w okresach: od 1 września 2019r. do 30 września 2019r., od 1 listopada 2019r. do 30 listopada 2019r., od 1 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r., od 1 października 2020r. do 31 października 2020r., od 1 grudnia 2020r. do 31 grudnia 2020r., od 1 lipca 2021r. do 31 lipca 2021r., od 1 października 2021r. do 31 października 2021r., od 1 lutego 2022r. do 30 kwietnia 2022r. i od 1 sierpnia 2023r. do 31 grudnia 2023r. Powodem tego było niespełnienie warunku wynikającego z art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników i osiągnięcie przychodu z tytułu wykonywanych umów zleceń, wyższego niż minimalne wynagrodzenie za pracę w rozliczeniu miesięcznym ( odpowiedź na odwołanie – k. 49-50 a.s.).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

S. X. od 21 lipca 2015r. podlegał ubezpieczeniu społecznemu rolników ( decyzja z dnia 24 lipca 2015r. – k. 28 akt KRUS). W latach 2019 – 2023 wykonywał odpłatnie prace:

⚫

w oparciu o umowę (...) z dnia 28 grudnia 2018r. na rzecz K. R., prowadzącego działalność gospodarczą pod (...), ze stałym miejscem jej wykonywania w Ł., ul. (...), (...) Ł., NIP: (...); REGON: (...), wykreśloną z Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z dniem 18 października 2022r. (umowa z dnia 28 grudnia 2018r. – k. 113 akt KRUS);

⚫

na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł., ul. (...), (...)-(...) Ł., wpisanej do Krajowego Rejestru Sądowego pod numerem (...), REGON: (...), NIP: (...) - w oparciu o umowę (...) z dnia 28 grudnia 2018r. ( umowa z dnia 28 grudnia 2018r. - k. 123 akt KRUS) oraz umów zlecenia: (...) z dnia 20 grudnia 2019r., (...) z dnia 16 grudnia 2020r., 2021-(...) z dnia 28 grudnia 2021r. i 2022-(...) z dnia 19 grudnia 2022r. ( bezsporne).

W związku z wykonywanymi umowami zlecenia, zgłoszona w ZUS podstawa wymiaru składek za S. X. wynosiła:

1.  w 2019r. – u płatnika K. R. - od lutego do sierpnia – po 1.176,00 zł, we wrześniu i listopadzie – po 2.352,00 zł i w październiku i grudniu – po 0,00 zł oraz u płatnika (...) sp. z o.o. – w lutym i marcu – po 352,80 zł, od kwietnia do października – po 588,00 zł, w listopadzie – 0,00 zł i w grudniu - 1.176,00 zł;

2.  w 2020r. – u płatnika K. R. – w styczniu i lutym – po 1.176,00 zł, w marcu i kwietniu – po 1.224,00 zł, w maju – 0,00 zł, w czerwcu – 2.448,00 zł, od lipca do września oraz w listopadzie i grudniu – po 816 zł i w październiku – 1.632,00 zł oraz u płatnika (...) sp. z o.o. – w styczniu – 588,00 zł, w lutym – 0,00 zł, od marca do czerwca – po 816,00 zł, od lipca do listopada – po 1.224,00 zł i w grudniu – 2.448,00 zł;

3.  w 2021r. – u płatnika K. R. – w styczniu – 816,00 zł, od lutego do kwietnia – po 878,40 zł oraz u płatnika (...) sp. z o.o. – w styczniu – 1.224,00 zł, od lutego do kwietnia – po 1.317,60 zł, w maju, sierpniu i grudniu – po 0,00 zł, w czerwcu, wrześniu i listopadzie – po 2.708,40 zł, w lipcu i październiku – po 5.416,80 zł;

4.  w 2022r. – u płatnika (...) sp. z o.o. – w styczniu – 2.818,20 zł, od lutego do kwietnia – po 3.014,10 zł, od maja do grudnia – po 2.994,40 zł;

5.  w 2023r. – u płatnika (...) sp. z o.o. – w styczniu – 2.994,40 zł, od lutego do maja i w lipcu – po 3.448,40 zł, w czerwcu – 2.441,88 zł i 1.046,52 zł, od sierpnia do grudnia – po 3.595,50 zł (informacja o podstawach i składkach – k. 15-16, 18-19, 21-22, 24 i 26 a.s.).

Przychód roczny S. X. wyniósł:

1.  w roku 2019 z tytułu pracy u K. R. prowadzącego wówczas działalność gospodarczą pod firmą (...) – 11.760,00 zł oraz na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – 5.997,60 zł, tj. łącznie 17.757,60 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 1.479,80 zł;

2.  w roku 2020 – z tytułu pracy na rzecz K. R. prowadzącego wówczas działalność gospodarczą pod firmą (...) – 12.760,00 zł oraz na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – 12.420,00 zł, tj. łącznie 25.180,00 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 2.098,33 zł;

3.  w roku 2021 – z tytułu pracy na rzecz K. R. prowadzącego wówczas działalność gospodarczą pod firmą (...) – 3.451,20 zł oraz na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – 24.135,60 zł, tj. łącznie 27.586,80 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 2.298,90 zł;

4.  w roku 2022 – z tytułu pracy na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – 35.815,70 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 2.984,64 zł;

5.  w roku 2023 – z tytułu pracy na rzecz (...) sp. z o.o. z siedzibą w Ł. – 41.902,30 zł, , co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 3.491,86 zł ( informacje o podstawach i składkach – k. 15, 16, 18, 19, 21, 22, 24, 26 a.s., rachunki – k. 28-47 a.s.).

Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego w dniu 30 kwietnia 2024r. wydał decyzję stwierdzającą ustanie ubezpieczenia społecznego rolników S. X. w zakresie ubezpieczenia wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego oraz emerytalno-rentowego w okresach: od 1 września 2019r. do 30 września 2019r., od 1 listopada 2019r. do 30 listopada 2019r., od 1 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r., od 1 października 2020r. do 31 października 2020r., od 1 grudnia 2020r. do 31 grudnia 2020r., od 1 lipca 2021r. do 31 lipca 2021r., od 1 października 2021r. do 31 października 2021r., od 1 lutego 2022r. do 30 kwietnia 2022r. oraz od 1 sierpnia 2023r. do 31 grudnia 2023r. oraz ustanie obowiązku opłacania składek w tym czasie ( decyzja z dnia 30 kwietnia 2024r. – k. 156 akt KRUS).

Powyższy stan faktyczny, który nie był sporny, Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów, które nie budziły wątpliwości i nie były kwestionowane przez strony, dlatego stały się podstawą ustaleń.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Spór w rozpatrywanej sprawie, który ma charakter prawny, bo okoliczności faktyczne nie są sporne, sprowadza się do oceny, czy w przypadku S. X. - tak jak przyjął organ rentowy - istnieją podstawy do ustania ubezpieczenia społecznego rolników w związku z osiąganym przez ubezpieczonego przychodem.

Tytułem wstępu przypomnieć należy, że do 1 stycznia 2015r. rozpoczęcie przez osobę podlegającą ubezpieczeniu społecznemu rolników wykonywania pracy na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej bądź innej umowy, do której stosuje się przepisy o zleceniu bądź pełnienie funkcji w radzie nadzorczej prowadziło do objęcia jej powszechnym systemem ubezpieczenia społecznego. Wynikało to z przepisów art. 7 ust. 1 oraz art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników (tekst jedn. Dz. U. z 201r. poz. 2336 ze zm.), które wskazują, że ubezpieczeniu wypadkowemu, chorobowemu, macierzyńskiemu, emerytalnemu oraz rentowemu podlega rolnik, jeżeli nie podlega innemu ubezpieczeniu społecznemu. Wiązało się to też z tym, że ubezpieczenie rolnicze jest, co wynika z normy art. 5 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych (dalej jako: s.u.s.), ubezpieczeniem "słabszym", co oznacza, że aktualizuje się tylko w sytuacji, w której rolnik nie podlega obowiązkowi ubezpieczeń społecznych na podstawie wskazanej ustawy.

Powyższe zmieniło się z dniem 1 stycznia 2015r., kiedy na podstawie ustawy z 23 października 2014r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2014r. poz. 1831, dalej jako: ustawa zmieniająca) wprowadzono do ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników przepis art. 5b, zgodnie z którym rolnik lub domownik, który podlegając ubezpieczeniu w pełnym zakresie z mocy ustawy, został objęty innym ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2013 r. poz. 1442, z późn. zm.), lub powołania do rady nadzorczej, podlega nadal temu ubezpieczeniu w okresie wykonywania umowy, o której mowa w art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, lub pełnienia funkcji w radzie nadzorczej, pomimo objęcia go z tego tytułu innym ubezpieczeniem społecznym, jeżeli przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym nie przekracza kwoty równej połowie minimalnego wynagrodzenia za pracę, ustalonego na podstawie odrębnych przepisów.

Wskazany przepis uległ następnie zmianie z dniem 31 grudnia 2016r., kiedy na podstawie ustawy z 21 października 2016r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników (Dz. U. z 2016r. poz. 2043) podwyższono dopuszczalny limit wynagrodzenia do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę zamiast połowy minimalnego wynagrodzenia za pracę.

W omawianym przepisie art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników ustawodawca posłużył się zwrotem "przychód osiągany z tego tytułu w rozliczeniu miesięcznym". Jak trafnie podkreślił V. W. w artykule "Ubezpieczenie społeczne rolników a wykonywanie pracy na podstawie umowy zlecenia" (Praca i Zabezpieczenie Społeczne 2018 nr 2, s. 14-18), z punktu widzenia wykładni systemowej przy dokonywaniu analizy zwrotu "w rozliczeniu miesięcznym" w pierwszej kolejności trzeba wskazać na regulacje ustawy z 30 kwietnia 2004r. o świadczeniach przedemerytalnych (Dz. U. z 2017r. poz. 2148 z późn. zm.), w której ustawodawca - wprawdzie dla celów tej ustawy - wyraźnie uregulował, w jaki sposób dokonuje się "rozliczenia miesięcznego" na potrzeby ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego. W art. 6b przedmiotowego aktu prawnego zostało wskazane jednoznacznie, że w celu dokonania rozliczenia miesięcznego organ rentowy ustala kwoty przychodu osiągnięte przez osobę uprawnioną do świadczenia przedemerytalnego w okresie kolejnych miesięcy roku rozliczeniowego i porównuje je z kwotami przychodu: dopuszczalną i graniczną". Tym samym zwrot "w rozliczeniu miesięcznym" rozumiany jest jednoznacznie i nakazuje rozliczenie przychodu osiąganego w okresie rocznym. Podobny mechanizm został również zawarty w art. 103-106 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w którym wprawdzie nie użyto podobnego wyrażenia, jak w przypadku art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników czy art. 6b ustawy o świadczeniach przedemerytalnych, ale przychód rozlicza się w ujęciu rocznym, niezależnie od tego, jaka jego wysokość została osiągnięta w danym miesiącu. W zależności zatem od jego wysokości dochodzi do zmniejszenia albo zawieszenia wysokości pobieranego świadczenia. Roczne rozpatrywanie wysokości przychodu odpowiada zresztą jego ujmowaniu w przepisach prawa podatkowego.

Wskazane poglądy, które Sąd Okręgowy podziela, prezentuje również Sąd Najwyższy. Między innymi w wyroku z 19 października 2022r. ( III USKP 151/21, LEX nr 3509771) wyjaśnił, że skoro w art. 5b ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników używa się tylko wyrażenia "w rozliczeniu miesięcznym", a brak jest określenia okresu rozliczeniowego miesięcznego, to nie ma podstaw do przyjmowania, aby rozliczenie miesięczne zawężać tylko do okresu miesiąca, w którym ubezpieczony otrzymał przychód ze zlecenia. Wyrażenie "w rozliczeniu miesięcznym" uzasadnia stwierdzenie, że chodzi tu o algorytm, w którym przychody dzieli się przez liczbę miesięcy danego okresu rozliczeniowego. Uprawnione może być stwierdzenie, że chodzi o 12 miesięczny okres rozliczeniowy (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2023r., III USK 287/22, LEX nr 3569766).

Podobne stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 19 października 2022r. ( III USKP 151/21, LEX nr 3509771), uznając, że wyrażenie "w rozliczeniu miesięcznym" uzasadnia stwierdzenie, że chodzi tu o algorytm, w którym przychody dzieli się przez liczbę miesięcy danego okresu rozliczeniowego. Uprawnione więc może być stwierdzenie, że chodzi o 12-miesięczny okres rozliczeniowy. Skoro rolnik może prowadzić działalność gospodarczą do wysokości określonych dochodów, które w aspekcie utrzymania ubezpieczenia społecznego rolników rozlicza się co roku, a na działalność gospodarczą - art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych - składają się wszak pojedyncze umowy cywilne (zlecenia), to również dla samodzielnego tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, czyli dla zlecenia poza działalnością gospodarczą, okresem rozliczeniowym per analogiam również może być okres roczny, z zastosowaniem rozliczenia miesięcznego, czyli okres roczny wynikający z art. 5a ust. 2 pkt 4 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. W rozliczeniu miesięcznym chodzi więc o średnią miesięczną a nie tylko o przychód uzyskany w danym miesiącu.

Sąd Najwyższy w postanowieniu z 20 sierpnia 2024r. (III USK 255/23) stanowisko powyższe uznał za ugruntowane w orzecznictwie Sądu Najwyższego (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z 15 czerwca 2023r., III USK 287/22, Legalis nr 2950384).

Organ rentowy, odwołując się do tego orzecznictwa, wskazał że ma ono zastosowanie tylko do przypadku, kiedy w umowie nie został określony okres rozliczeniowy, zaś w przypadku S. X. tak nie było, gdyż w zawartych przez niego umowach ustalony był miesięczny okres rozliczeniowy (k. 105-106 a.s.). Tymczasem żadne z powołanych orzeczeń nie odnosi się do sytuacji, w której kluczowe dla rozumienia art. 5b ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników byłoby brzmienie umowy zlecenia w części ustalającej okres rozliczeniowy. W analizowanych przez SN sprawach ubezpieczeni pobierali najczęściej wynagrodzenia wypłacane miesięcznie – tak, jak S. X. - i nie wynika z nich, by Sąd Najwyższy w tym aspekcie analizował zapisy umów, a to właśnie uwypuklał KRUS.

W związku z powyższym należało – badając przychody S. X. - ustalać je w odniesieniu do każdego kolejnego roku, a potem podzielić je przez 12. W wyniku takiego zabiegu, którego wyniku KRUS nie kwestionował, okazało się że przychód roczny w związku z wykonywanymi umowami zlecenie to:

1.  w roku 2019 łącznie 17.757,60 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 1.479,80 zł, a więc niższą niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, która wówczas wynosiła 2.250 zł;

2.  w roku 2020 łącznie 25.180,00 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 2.098,33 zł, a więc niższą niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, która w 2020 roku wynosiła 2.600 zł;

3.  w roku 2021 łącznie 27.586,80 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 2.298,90 zł, a więc niższą niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, która w 2021 roku wynosiła 2.800 zł;

4.  w roku 2022 kwotę 35.815,70 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje 2.984,64 zł, a więc niższą niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, która w 2022 roku wynosiła 3.010 zł;

5.  w roku 2023 kwotę 41.902,30 zł, co w rozliczeniu miesięcznym daje kwotę 3.491,86 zł, a więc wyższą niż kwota minimalnego wynagrodzenia za pracę, która w 2023 roku wynosiła 3.490 zł.

Zdaniem Sądu, w świetle powyższego, stanowisko, które w odwołaniu zaprezentował S. X. jest w przeważającej części zasadne. Ubezpieczony prawidłowo wskazał na przychód w rozliczeniu miesięcznym, który w latach 2019 -2022 był niższy od kwoty minimalnego wynagrodzenia i nie powinien powodować w żadnym z miesięcy tego okresu ustania ubezpieczenia społecznego rolników. Natomiast nie sposób zgodzić się z argumentacją ubezpieczonego w zakresie twierdzenia, że przekroczenie limitu w 2023 roku o 1,82 zł miałoby nie skutkować wyłączeniem go z ubezpieczenia rolników z uwagi na niewielki stopień tego przekroczenia.

Po pierwsze, jak już zostało wyżej wskazane, z dniem 31 grudnia 2016r., na podstawie ustawy z 21 października 2016r. o zmianie ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, podwyższono dopuszczalny limit wynagrodzenia do wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Intencją ustawodawcy było ustalenie górnej granicy dopuszczalnego wynagrodzenia za pracę, co oznacza, że przekroczenie tej granicy, nawet o najniższą kwotę, prowadzi do wyłączenia z ubezpieczenia rolników. Do takich wniosków prowadzi wykładnia językowa (gramatyczna) art. 6 ust. 1 pkt 4 s.u.s. Sens językowy jest tu jednoznaczny, ustawodawca ustanowił nieprzekraczalną górną granicą dopuszczalnego wynagrodzenia za pracę. Wobec powyższego nie zachodzi potrzeba sięgania do innych metod wykładni, tym bardziej, że Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał w swoim orzecznictwie, że przepisy regulujące system zabezpieczenia społecznego ze względu na swoją istotę i konstrukcję podlegają wykładni ścisłej (m.in. wyrok Sądu Najwyższego z 10 lipca 2024r., II USKP 66/23; wyrok Sądu Najwyższego z 14 lutego 2024r., III USKP 48/22; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2017r., I UK 472/16, LEX nr 2428814; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2018r., II UK 386/17, LEX nr 2591129; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 maja 2019r., III UK 115/18, LEX nr 2681237).

Po drugie, orzeczenia, na które ubezpieczony powołał się w odwołaniu, wskazując na zasadę proporcjonalności, owszem zapadły w sprawach dot. ubezpieczenia społecznego rolników i nie tylko, ale w analizowanych przez sądy stanach faktycznych zawsze chodziło o jakieś nadzwyczajne przypadki (wykluczenie z ubezpieczeń w bardzo długim okresie i konieczność zapłaty za ten czas znaczących, zaległych składek; brak dochodowego charakteru prowadzonej działalności; skutek w postaci utraty prawa do emerytury bądź innych świadczeń, jak i prawa do żądania zwrotu opłaconych składek itp.), które jawić się mogły jako nieproporcjonalna uciążliwość. Chodziło także o sytuacje, kiedy dokonując z dniem 31 grudnia 2016r. zmiany w brzmieniu normy art. 5b w zakresie kwoty granicznej przychodu z tytułu realizacji umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej od której uzależniona została możliwość pozostania w rolniczym ubezpieczeniu społecznym, przez podwyższenie jej do kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu, ustawodawca nie przewidział przepisów przejściowych. Stąd też kiedy – po takiej zmianie - doszło do przekroczenia nieznacznie kwoty minimalnego wynagrodzenia, powołano się na wspomnianą zasadę proporcjonalności (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 18 kwietnia 208r., III AUa 457/17; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 29 marca 2023r., III AUa 1008/21).

Zdaniem Sądu Okręgowego, w okolicznościach rozpoznawanej sprawy, w której S. X. akcentował kwestię kwoty, o którą został przekroczony limit, nie powołując się na inne istotne argumenty, wyłączenie go z ubezpieczenia społecznego rolników od sierpnia do grudnia 2023r. nie narusza konstytucyjnej cechy proporcjonalności i postanowień Europejskiej Konwencji Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, sporządzonej dnia 4 listopada 1950r. oraz wypracowanego na tym tle orzecznictwa Europejskiego Trybunału Praw Człowieka

Wobec powyższego Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził podleganie S. X. ubezpieczeniu społecznemu rolników w zakresie ubezpieczenia emerytalno-rentowego, wypadkowego, chorobowego i macierzyńskiego w okresach: od 1 września 2019r. do 30 września 2019r., od 1 listopada 2019r. do 30 listopada 2019r., od 1 czerwca 2020r. do 30 czerwca 2020r., od 1 października 2020r. do 31 października 2020r., od 1 grudnia 2020r. do 31 grudnia 2020r., od 1 lipca 2021r. do 31 lipca 2021r., od 1 października 2021r. do 31 października 2021r. i od 1 lutego 2022r. do 30 kwietnia 2022r., natomiast w pozostałym zakresie, na podstawie art. 477 ¹⁰ § 1 k.p.c., oddalił odwołanie.

Sąd na podstawie art. 98 k.p.c. w zw. z art. 100 k.p.c. zasądził od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego na rzecz S. X., reprezentowanego przez pełnomocnika, który złożył stosowny wniosek, kwotę 120,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od daty uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty. Wskazana kwota, stanowiąca 1/3 stawki minimalnej, została ustalona przy uwzględnieniu brzmienia § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jedn. Dz. U. z 2026r., poz. 118).