Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 9 maja 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Szczecinie I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: SSA Edyta Buczkowska-Żuk

Sędziowie:SSA Halina Zarzeczna

SSA Agnieszka Bednarek - Moraś

Protokolant: sekr. sąd. Mariusz Zając

po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2025 r. w Szczecinie na rozprawie

sprawy z powództwa Syndyka masy upadłości (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością spółka komandytowo – akcyjna w upadłości likwidacyjnej w K.

przeciwko (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W.

o zapłatę

na skutek apelacji pozwanego

od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie

z dnia 30 listopada 2023 r. sygn. akt VIII GC 637/22

I.  zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1.  w punkcie pierwszym uchyla nakaz zapłaty wydany w dniu 15 listopada 2021 r. w postępowaniu nakazowym przez Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie o sygn. akt VIII GNc 478/21, a powództwo w całości oddala;

2.  w punkcie drugim ustala, że pozwany wygrał postępowanie przed sądem pierwszej instancji w całości, przy czym szczegółowe rozliczenie tych kosztów pozostawia referendarzowi sądowemu w sądzie pierwszej instancji;

II.  ustala, że pozwany wygrał niniejsze postępowanie apelacyjne w całości, przy czym szczegółowe wyliczenie tych kosztów pozostawia referendarzowi sądowemu w sądzie pierwszej instancji.

Agnieszka Bednarek-Moraś Edyta Buczkowska-Żuk Halina Zarzeczna

Sygn. akt I AGa 41/24

UZASADNIENIE

Pozwem z dnia 29 września 2021 r. syndyk masy upadłości (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo - akcyjnej w K. w upadłości likwidacyjnej wniósł o zasądzenie od (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w W. kwoty 2.394.280,27 zł z zastrzeżeniem, że postępowanie egzekucyjne w stosunku do pozwanej jako dłużnika rzeczowego może być skierowane na podstawie tego orzeczenia wyłącznie do nieruchomości w postaci lokalu niemieszkalnego położonego w K. przy ul. (...), usytuowanego na I kondygnacji o powierzchni użytkowej 1293,57 m ², dla którego Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgę wieczystą nr (...) i z ograniczeniem jej odpowiedzialności do wysokości hipoteki przymusowej w kwocie 2.394.280,27 zł. Nadto, powód wniósł o zasądzenie od pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Nakazem zapłaty wydanym w dniu 15 listopada 2021 r. w postępowaniu nakazowym (pod sygnaturą VIII GNc 478/21) Sąd Okręgowy w Szczecinie nakazał aby (...) sp. z o.o. w W. zapłaciła (...) sp. z o.o. sp.k.a. w K. w upadłości likwidacyjnej 2.394.280,27 zł - z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej (...) sp. z o.o. jako dłużnika rzeczowego do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) oraz do kwoty ustanowionej na tej nieruchomości hipoteki przymusowej w wysokości 2.394.280,27 zł, zabezpieczającej roszczenie syndyka masy upadłości (...) sp. z o.o. sp.k.a. w K. przeciwko (...) sp. z o.o. z w W. – zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 3 marca 2015 r. pod sygnaturą akt VI GC 22/15.

Ponadto, nakazem zapłaty nakazano zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda 7.217 zł tytułem kosztów postępowania, jak również nakazano pozwanej aby zapłaciła 29.929 zł na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Szczecinie tytułem kosztów sądowych w postaci opłaty od pozwu, których powód nie miał obowiązku uiścić.

Pozwana (...) sp. z o.o. w W. złożyła zarzuty od powyższego nakazu zapłaty wnosząc o jego uchylenie oraz oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od powoda kosztów postępowania. W uzasadnieniu podała, że w niniejszej sprawie nie został spełniony warunek dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową związany z tym, że hipoteka przymusowa wynika z tytułu wykonawczego. Podkreśliła, że hipoteka wpisana na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu przeciwko osobie trzeciej nie przekształciła się w hipotekę opartą na tytule wykonawczym, ponieważ powód nie dysponuje tytułem wykonawczym przeciwko (...) sp. z o.o. w W.. Hipoteka ustanowiona w celu zabezpieczenia nie tworzy samodzielnej odpowiedzialności rzeczowej właściciela nieruchomości.

Wyrokiem z dnia 30 listopada 2023 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w punkcie I. utrzymał w mocy nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym wydany 15 listopada 2021 r. w sprawie VIII GNc 478/21; w punkcie II. zasądził od pozwanej na rzecz powoda tytułem kosztów procesu (ponad kwotę zasądzoną nakazem) kwotę 7783 zł (siedem tysięcy siedemset osiemdziesiąt trzy złote) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia.

Sąd Okręgowy ustalił, że postanowieniem z dnia 18 września 2014 r. Sąd Rejonowy w Koszalinie ogłosił upadłość (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo-akcyjnej w K. obejmującą likwidację majątku, na syndyka masy upadłości wyznaczył B. G. (VIII GU 45/14).

W dniu 19 lutego 2015 r. syndyk masy upadłości spółki (...) złożył w Sądzie Okręgowym w Koszalinie pozew przeciwko (...) sp. z o.o. w W. o nakazanie wydania nieruchomości i o zapłatę kwoty 2.394.280,27 zł wobec bezskuteczności czynności prawnej z mocy prawa w stosunku do masy upadłości. W pozwie wskazana została podstawa prawna powództwa – art. 127, art. 128 i art. 134 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze.

W pozwie tym (przed zmianą powództwa dokonaną pismem z dnia 31 marca 2016 r. z powodu nabycia przez pozwaną jednego z lokali objętych żądaniem) powód domagał się wydania nieruchomości (lokali niemieszkalnych) objętych następującymi księgami wieczystymi, prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w Kołobrzegu:

a) (...),

b) (...),

c) (...),

d) (...)

oraz zasądzenia kwoty 2.394.280,27 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wytoczenia pozwu (jako równowartości w pieniądzach pozostałych nieruchomości objętych bezskuteczną z mocy prawa czynnością prawną w stosunku do masy upadłości w postaci umowy sprzedaży lokali niemieszkalnych, które to lokale zostały sprzedane przez pozwaną osobom trzecim) ewentualnie zasądzenia kwoty 1.353.002,90 zł.

Sprawa prowadzona była przez Sąd Okręgowy w Koszalinie pod sygnaturą VI GC 22/15.

Postanowieniem z dnia 3 marca 2015 r. wydanym w sprawie VI GC 22/15 z powództwa syndyka masy upadłości spółki (...) przeciwko (...) sp. z o.o. w W. o wydanie nieruchomości i zapłatę Sąd Okręgowy w Koszalinie zabezpieczył roszczenie powoda przeciwko pozwanej poprzez:

1.  a. ustanowienie zakazu zbywania i obciążania lokali stanowiących odrębne nieruchomości objętych księgami wieczystymi: (...), (...), (...) ,

1.  b. przez ustanowienie na rzecz syndyka masy upadłości spółki (...) hipoteki przymusowej do sumy 2.394.280,27 zł na lokalu stanowiącym odrębną nieruchomość, położonym w K. przy ul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgę wieczystą nr (...).

W punkcie 2. postanowienia oddalony został wniosek o ustanowienie zakazu zbywania obciążania lokalu, na którego prowadzona jest księga wieczysta (...), został on bowiem zbyty przez pozwaną (...) sp. z o.o. w W. po złożeniu pozwu.

Właścicielem lokalu niemieszkalnego, stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w K. przy ul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgę wieczystą nr (...) (lokal, którego dotyczy pkt 1 b postanowienia z dnia 3 marca 2015 r.) pozostawał własnością pozwanej w sprawie VI GC 22/15 (...) sp. z o.o. w W..

W dniu 23 marca 2015 r. w dziale IV księgi wieczystej nr (...) została wpisana hipoteka przymusowa w kwocie 2.394.280,27 zł zabezpieczająca roszczenie syndyka masy upadłości spółki (...) zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 3 marca 2015 r. w sprawie o sygn. VI GC 22/15.

Jako wierzyciel hipoteczny wpisany został syndyk masy upadłości spółki (...).

Nieruchomość, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...), po ustanowieniu hipoteki była wielokrotnie zbywana.

W dziale II tej księgi w podrubryce 2.2.4. dokonano następujących wpisów:



18 maja 2015 r. pod poz. Lp. 3 wpisano jako właściciela (...) sp. z o.o. w T.,



3 czerwca 2015 r. pod poz. Lp. 4 wpisano jako właściciela (...)sp. z o.o. w T.,



16 października 2015 r. pod poz. Lp.5 wpisano jako właściciela (...) sp. z o.o. w W.,



19 maja 2016 r. pod poz. Lp.6 wpisano jako właściciela (...) sp. z o.o. we W.,



11 lipca 2016 r. pod poz. Lp.7 wpisano jako właściciela (...) sp. z o.o. w W.,



22 listopada 2018 r. pod poz. Lp.8 wpisano jako właściciela (...) sp. z o.o. w S. w organizacji,



7 września 2020 r. pod. poz. Lp.9 wpisano jako właściciela (...) sp. z o.o. w W..

Sprawa VI GC 22/15 została przekazana przez Sąd Okręgowy w Koszalinie Sądowi Okręgowemu w Szczecinie, który prowadził ją pod sygnaturą VIII GC 682/19.

Pismem z dnia 31 marca 2016 r. powód zmodyfikował powództwo zamieniając żądanie wydania nieruchomości objętej księgą wieczystą (...) na żądanie zasądzenia równowartości wartości tej nieruchomości i rozszerzając żądanie o zasądzenie świadczenia pieniężnego z kwoty 2.394.280,27 zł do kwoty 3.287.790 zł.

Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie VIII GC 682/19 z powództwa syndyka masy upadłości spółki (...) przeciwko (...) sp. z o.o. w W. o wydanie i zapłatę w punkcie I. nakazał pozwanej, aby wydała powodowi do masy upadłości, wobec bezskuteczności z mocy prawa czynności prawnej w stosunku do masy upadłości w postaci umowy sprzedaży lokali niemieszkalnych apartamentowych z dnia 8 lipca 2014 r. zawartej w formie aktu notarialnego następujących nieruchomości: lokali niemieszkalnych, dla których Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgi wieczyste (...).

W punkcie II. wyroku Sąd Okręgowy w Szczecinie zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 3.287.790 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 lutego 2015 r.

Powyższe orzeczenie uprawomocniło się z dniem 29 kwietnia 2021 r.

W dniu 12 maja 2021 r. wyrokowi w punktach I. i II. nadana została klauzula wykonalności.

Syndyk masy upadłości spółki (...) prowadził już wcześniej bezskuteczne postępowania egzekucyjne względem (...) sp. z o.o. w W. w oparciu o inne wyroki zasądzające świadczenia pieniężne.

W związku z tym, że w sprawie VIII GC 682/19 powód uzyskał zabezpieczenie swojego świadczenia pieniężnego o zapłatę kwoty 2.394.280,27 zł przez ustanowienie hipoteki przymusowej na nieruchomości (będącej wtedy jeszcze własnością pozwanej (...) sp. z o.o. w W.), syndyk uznał, że jedyną możliwością wyegzekwowania tej kwoty jest zaspokojenie się z przedmiotu zabezpieczenia od dłużnika rzeczowego (wobec przeniesienia własności tej nieruchomości w toku postępowania w sprawie VIII GC 682/19).

Syndyk masy upadłości spółki (...) złożył zatem do Sądu Okręgowego w Szczecinie wniosek o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2021 r. przeciwko nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową – (...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnością w W..

Sąd Okręgowy w Szczecinie postanowieniem z dnia 9 czerwca 2021 r. wydanym w sprawie VIII GCo 44/21 z wniosku syndyka masy upadłości spółki (...) z udziałem spółki (...) o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową oddalił wniosek.

W uzasadnieniu tego postanowienia wskazano, że wierzyciel nie wykazał przejścia na uczestnika obowiązku stwierdzonego w pkt II. wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 21 kwietnia 2021 r. Sąd Okręgowy powołał się na uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2016 r. (III CZP 81/16), w której wskazano, że tytułowi egzekucyjnemu zasądzającemu należność od dłużnika osobistego można nadać klauzulę wykonalności przeciwko nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą zasądzoną wierzytelność (art. 788 § 1 k.p.c.), jeżeli tytuł egzekucyjny obejmuje obowiązek zbywcy wynikający ze stosunku prawnego hipoteki; warunek ten z reguły stoi na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku z wyjątkiem sytuacji, w której z treści orzeczenia uwzględniającego powództwo wynika wzmianka przewidziana w art. 319 k.p.c., względnie orzeczenie wydane przeciwko osobie ponoszącej wyłącznie odpowiedzialność rzeczową, zaś w sprawie niniejszej przesłanki te nie zostały spełnione.

Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie VIII GC 682/19 zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie z 3 marca 2015 r. wydane w sprawie VI GC 22/15 w zakresie pkt. 1 ppkt. b) sentencji poprzez oznaczenie nowego terminu upadku zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej, dla której Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgę wieczystą nr (...). Termin ten oznaczony został na 30 czerwca 2022 r.

Postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie VIII GC 682/19 zmienił postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 3 marca 2015 r. wydane w sprawie VI GC 22/15 w zakresie pkt. 1 ppkt. b) sentencji poprzez oznaczenie nowego terminu upadku zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej, dla której Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgę wieczystą nr (...). Termin ten oznaczony został na 30 czerwca 2024 r.

Sąd Okręgowy w pierwszej kolejności wskazał, że powód wywodzi swoje roszczenie z art. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych hipotece (dalej: u.k.w.h.) i przywołał jego treść: „w celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel może dochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, i z pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka)”.

Dalej Sąd meriti wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie powód domaga się zaspokojenia swojej wierzytelności od dłużnika rzeczowego z ograniczaniem jego odpowiedzialności do obciążonej hipoteką przymusową nieruchomości w postaci lokalu niemieszkalnego położonego w K. przy ul. (...), usytuowanego na I kondygnacji, o powierzchni użytkowej 1293,57 m ² , dla którego Sąd Rejonowy w Kołobrzegu prowadzi księgę wieczystą nr (...) i z ograniczeniem do wysokości hipoteki przymusowej w kwocie 2.394.280,27 zł.

W dacie wydania nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym w sprawie niniejszej, jak również w dacie zamknięcia rozprawy, nieruchomość pozostawała obciążona hipoteką przymusową, zgodnie z treścią księgi wieczystej, a wierzycielem hipotecznym był syndyk masy upadłości (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowo - akcyjnej w K. (powód w niniejszej sprawie), zaś właścicielem nieruchomości - (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w W. (pozwana w niniejszej sprawie).

Pozwana w zarzutach od nakazu zapłaty wniosła o uchylenie nakazu zapłaty oraz oddalenie powództwa podkreślając, że wprawdzie nieruchomość pozwanej pozostaje obciążona hipoteką, jednak jest to hipoteka przymusowa, która może być podstawą dochodzenia zaspokojenia z nieruchomości tylko wówczas, gdy wynika to z tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie warunek ten nie został spełniony. Wprawdzie powstał tytuł wykonawczy w postaci wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie w sprawie VIII GC 682/19 zasądzający kwotę 3.287.790 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 lutego 2015 r. (w tym kwotę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką w wysokości 2.394.280,27 zł), jednak wyrok ten jest tytułem wykonawczym dla powoda (syndyka masy upadłości spółki (...)) przeciwko spółce (...), a nie przeciwko pozwanej (...) sp. z o.o. w W.. Powód nie dysponuje zatem żadnym tytułem wykonawczym przeciwko pozwanej, w oparciu o który mógłby domagać się zaspokojenia z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową. Pozwana podkreśliła, że Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie VIII GCo 44/21 oddalił wniosek powoda o nadanie wyrokowi wydanemu w sprawie VIII GC 682/19 klauzuli wykonalności przeciwko (...) sp. z o.o.

Dalej pozwana wywodziła, że istnieje istotna różnica między hipoteką przymusową wynikającą z tytułu wykonawczego a taką, która opiera się na postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia. Pierwsza z tych hipotek stanowi podstawę egzekucji i daje możliwość zaspokojenia roszczenia wierzyciela z nieruchomości, inaczej hipoteka wynikająca z tytułu zabezpieczenia - jest udzielana ona jedynie na czas trwania postępowania, w celu zabezpieczenia roszczenia powoda. Taka hipoteka nie tworzy samodzielnej odpowiedzialności rzeczowej właściciela nieruchomości.

Jako dodatkowy argument pozwana wskazywała, że zgodnie z art. 1036 § 2 k.p.c. jeżeli doszłoby do sprzedaży egzekucyjnej nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, to komornik winien złożyć sumy z niej uzyskane na rachunku depozytowym ministra finansów, a po upadku zabezpieczenia zwrócić je (...) sp. z o.o. Pozwana zwróciła również uwagę na art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. podkreślając, że na podstawie postanowienia Sądu o udzieleniu zabezpieczenia można żądać w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, zmiany treści hipoteki lub podstawy wpisu na podstawie tytułu wykonawczego określonego w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzającego zabezpieczoną wierzytelność. Przepis ten powiązany jest z art. 754 ¹ k.p.c.

Pozwana wywiodła, że syndyk masy upadłości winien wystąpić w trybie art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. do sądu wieczystoksięgowego w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie VIII GC 682/19, tj. do dnia 29 czerwca 2021 r., o zmianę podstawy wpisu hipoteki przymusowej (z hipoteki wpisanej na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia na hipotekę wpisaną na podstawie tytułu egzekucyjnego). Syndyk jednak tego nie uczynił, co jest faktem niespornym, dlatego też nieruchomość pozwanej pozostaje obciążona hipoteką, która stanowi tylko tytuł zabezpieczenia, zaś na podstawie tytułu zabezpieczenia nie można żądać zapłaty. Pozwana akcentowała bowiem, że postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia nie jest samodzielnym źródłem zobowiązania, stanowi jedynie orzeczenie, które zmierza do tymczasowej ochrony wykonalności przyszłego wyroku. Przez to - zdaniem pozwanej - samodzielnym źródłem zobowiązania nie może być również hipoteka przymusowa ustanowiona na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia. Pozwana przytoczyła również stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uzasadnieniu postanowienia z dnia 30 maja 2017 r. w sprawie IV CSK 390/16, w którym czytamy: „Hipoteka przymusowa jako środek zabezpieczenia roszczenia pieniężnego służy ułatwieniu przeprowadzenia egzekucji po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego zasądzającego zabezpieczone roszczenie, przez przeciwdziałanie możliwym utrudnieniom w tym względzie ze strony dłużnika. Ułatwienie polega na tym, że wierzyciel po uzyskaniu tytułu egzekucyjnego zasądzającego zabezpieczone roszczenie może w wyniku przekształcenia tego tytułu w tytuł wykonawczy przez nadanie mu klauzuli wykonalności przeciwko dłużnikowi (obowiązanemu), a w razie wcześniejszego zbycia przez dłużnika nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, przez nadanie klauzuli wykonalności przeciwko nabywcy nieruchomości, zaspokoić się z nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową w postępowaniu egzekucyjnym wszczętym na podstawie tytułu wykonawczego, z pierwszeństwem, jaki ta hipoteka uzyskała, tj. wyznaczonym chwilą złożenia wniosku o jej wpis na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 18 października 2013 r., III CZP 64/13)”.

W oparciu o pogląd Sądu Najwyższego pozwana wywiodła, iż na skutek zmiany właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką na zabezpieczenie, właściciel nieruchomości jako dłużnik rzeczowy może odpowiadać dopiero po uzyskaniu przeciwko niemu tytułu egzekucyjnego lub klauzuli wykonalności, a żaden z tych przypadków w sprawie niniejszej nie miał miejsca.

Zdaniem Sądu Okręgowego dla dopełnienia tego obrazu przytoczonego przez pozwaną, należy dodać, że w dacie zamknięcia rozprawy w sprawie niniejszej termin upadku zabezpieczenia jeszcze nie nastąpił.

Sąd ten przywołał treść przepisu art. 754 ¹ § 1 k.p.c. zgodnie z którym jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej albo jeżeli sąd inaczej nie postanowi, zabezpieczenie udzielone według przepisów niniejszego tytułu upada po upływie dwóch miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, albo od uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka zaskarżenia wniesionego przez obowiązanego od orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, chyba że uprawniony wniósł o dokonanie czynności egzekucyjnych.

Sąd meriti wyjaśnił, że w niniejszej sprawie Sąd postanowił inaczej od regulacji z art. 754 ¹ § 1 k.p.c., bowiem postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r. oznaczył terminu upadku zabezpieczenia na 30 czerwca 2022 r., a następnie postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. - na 30 czerwca 2024 r.

Kolejno Sąd Okręgowy wskazał, że powód odnosząc się do zarzutów od nakazu zapłaty w piśmie procesowym z dnia 16 stycznia 2023 r. podkreślił, że w sprawie o zapłatę kwoty pieniężnej zabezpieczonej hipoteką wierzyciel powinien wykazać dwie przesłanki: istnienie hipoteki oraz istnienie wierzytelności, którą ta hipoteka zabezpiecza. W sprawie niniejszej obie te przesłanki zostały wykazane. Powód podkreślił również, że nie mógł dokonać zmiany podstawy wpisu w księdze wieczystej w trybie art. 111 ² u.k.w.h., ponieważ nie dysponował tytułem wykonawczym wobec dłużnika rzeczowego – (...) sp. z o.o. Z ostrożności powód wystąpił o nadanie klauzuli wykonalności w sprawie VIII GCo 44/21, jednak Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił jego wniosek. Rozstrzygnięcie dokonane tym postanowieniem w ocenie powoda potwierdza, że wyłączną możliwością uzyskania zaspokojenia przez powoda z przedmiotu zabezpieczenia jest uzyskanie tytułu wykonawczego przeciwko dłużnikowi rzeczowemu na skutek złożenia powództwa o zapłatę.

Sąd Okręgowy uznał, że spór między stronami w niniejszej sprawie przybrał postać sporu co do prawa. Stan faktyczny sprawy niniejszej jest w całości niesporny, został ustalony w oparciu o przedłożone przez obie strony dokumenty, niekwestionowane, jak również w oparciu o twierdzenia powoda, którym strona pozwana nie zaprzeczyła (art. 230 k.p.c.).

Następnie, Sąd ten zaznaczył, że zaistniały między stronami spór co do prawa nie był jeszcze przedmiotem rozważań doktryny czy też Sądu Najwyższego.

Odnosząc się do kontrowersyjnych między stronami zagadnień prawnych tytułem wstępu Sąd meriti wskazał, że zasadna jest myśl wyrażana przez stronę pozwaną, iż należy odróżnić hipotekę przymusową wpisaną do księgi wieczystej na podstawie art. 110 pkt 1 u.k.w.h. (kiedy to podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowi postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia) oraz hipotekę przymusową wpisaną na podstawie art. 109 ust.1 u.k.w.h. (kiedy to podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowi tytuł wykonawczy). Aby dostrzec różnicę odwołać należy się do art. 1036 § 2 k.p.c. Jest to przepis oddziału 4 k.p.c. zatytułowanego „podział sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości”. Zgodnie z art. 1036 § 2 k.p.c. jeżeli wierzytelność hipoteczna nie jest stwierdzona tytułem wykonawczym, należność przypadającą wierzycielowi hipotecznemu pozostawia się na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Przepis ten dotyczy zatem hipoteki wpisanej na podstawie art. 110 pkt 1 u.k.w.h., ponieważ w przypadku wpisania hipoteki w oparciu o postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia wierzytelność hipoteczna nie jest jeszcze stwierdzona tytułem wykonawczym.

Zdaniem Sądu pierwszej instancji gdyby w toku procesu o zasądzenie przysługującej powodowi wierzytelności, powód uzyskał zabezpieczenie w postaci obciążenia nieruchomości pozwanego hipoteką przymusową, a następnie gdyby przed zakończeniem tego procesu (czyli zanim wierzytelność hipoteczna zostanie stwierdzona tytułem wykonawczym) doszłoby do egzekucji z nieruchomości zabezpieczonej hipoteką, to należność przypadająca powodowi dysponującemu tytułem zabezpieczenia nie zostałaby mu wypłacona, tylko pozostawiona na rachunku depozytowym Ministra Finansów. Dalszy przebieg zdarzeń zależy od tego, czy w omawianym procesie wydany zostanie wyrok zasądzający, czy też oddalający powództwo. W przypadku wyroku zasądzającego na rzecz powoda powstanie tytuł wykonawczy, ziszczenie się tego zdarzenia umożliwi wypłacenie uprawnionemu (powodowi) kwot pozostawionych na rachunku depozytowym. W przypadku oddalenia powództwa kwota znajdująca się w depozycie podlega dalszemu podziałowi (powód nie otrzyma w tej sytuacji kwoty pozostawionej na rachunku depozytowym) [por. T. Szanciło (red.), Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Art. 506–1217. Tom II. Wyd. 2 Warszawa 2023, Legalis].

Inaczej jest w przypadku hipoteki przymusowej wpisanej na podstawie art.109 ust.1 u.k.w.h. (kiedy podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowił tytuł wykonawczy). W tym przypadku wierzyciel hipoteczny od razu uczestniczy w podziale sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości.

Sąd Okręgowy wyjaśnił, że w rozpoznawanej sprawie powód dysponuje hipoteką wpisaną w oparciu o postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia (mimo zakończenia postępowania w sprawie VIII GC 682/19 zabezpieczenie w postaci hipoteki nie upadło, jak już bowiem wspomniano Sąd Okręgowy w Szczecinie w oparciu o art. 754 ¹ § 1 k.p.c. postanowieniem z dnia 21 czerwca 2021 r. oznaczył terminu upadku zabezpieczenia na 30 czerwca 2022 r., a następnie postanowieniem z dnia 10 maja 2022 r. na 30 czerwca 2024 r.). Wpisana do księgi wieczystej hipoteka, jako znajdująca podstawę wpisu w art. 110 pkt 1 u.k.w.h., nie daje powodowi uprawnienia do zaspokojenia się z sumy uzyskanej przez egzekucję z nieruchomości.

Zarazem jednak powód nigdy nie uzyska na swoją rzecz tytułu wykonawczego przeciwko pozwanej w ramach postępowania sądowego VIII GC 682/19, to jest w ramach postępowania, w którym doszło do zabezpieczenia roszczenia, ponieważ postępowanie to zakończyło się już wyrokiem zasądzającym przeciwko dłużnikowi osobistemu powoda (przeciwko (...) sp. z o.o. w W.), który w dacie złożenia pozwu oraz w dacie wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia był zarówno dłużnikiem osobistym, jak i dłużnikiem rzeczowym powoda. Jednakże w czasie trwania postępowania sądowego obciążona tytułem zabezpieczenia nieruchomość była kilkukrotnie zbywana, ostatnim właścicielem jest właśnie pozwana w niniejszej sprawie (...) sp. z o.o.

W ocenie Sądu Okręgowego taki ciąg wydarzeń spowodował, że obecnie powód posiada tytuł wykonawczy przeciwko dłużnikowi osobistemu (przeciwko (...) sp. z o.o. w W.), nie posiada zatem i nigdy nie uzyska w ramach postępowania VIII GC 682/19 tytułu egzekucyjnego przeciwko pozwanej jako obecnemu dłużnikowi rzeczowemu.

Powód podjął zatem próbę uzyskania klauzuli wykonalności wyrokowi wydanemu w sprawie VIII GC 682/19 prowadzonej przeciwko (...) sp. z o.o. w W. przeciwko dłużnikowi rzeczowemu, to jest (...) sp. z o.o. - pozwanej w sprawie niniejszej, wniosek ten został jednak oddalony postanowieniem Sądu Okręgowego w Szczecinie w sprawie VIII GCo 44/21. Uzasadniając to postanowienie Sąd Okręgowy powołał się na stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 8 grudnia 2016 r. (III CZP 81/16), w której wskazano, że tytułowi egzekucyjnemu zasądzającemu należność od dłużnika osobistego można nadać klauzulę wykonalności przeciwko nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką zabezpieczającą zasądzoną wierzytelność (art. 788 § 1 k.p.c.), jeżeli tytuł egzekucyjny obejmuje obowiązek zbywcy wynikający ze stosunku prawnego hipoteki.

Sąd Najwyższy uzasadniając podjętą uchwałę wyszedł z założenia, że zakres regulacji art. 788 § 1 k.p.c. ograniczony jest tylko do przejścia tych obowiązków, które zostały stwierdzone w tytule egzekucyjnym. Dalej Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 788 § 1 k.p.c. dotyczy także przejścia, po powstaniu tytułu egzekucyjnego, obowiązku w znaczeniu odpowiedzialności rzeczowej spoczywającego na właścicielu nieruchomości obciążonej hipoteką (a więc dotyczy takiej sytuacji, jaka miała miejsce w rozpoznawanej sprawie). Mając jednak na uwadze przedstawione na wstępie założenie Sąd Najwyższy zaakcentował, że zawsze należy mieć jednak na względzie, iż o przejściu obowiązku w rozumieniu tego przepisu można mówić tylko wówczas, gdy jest to obowiązek stwierdzony w tytule egzekucyjnym (czego tytuł egzekucyjny w sprawie VIII GC 682/19 nie zawierał). W sytuacji, w której tytułem egzekucyjnym jest wyrok lub nakaz zapłaty wydany w następstwie powództwa o zasądzenie świadczenia wytoczonego przeciwko dłużnikowi osobistemu, będącemu właścicielem nieruchomości obciążonej hipoteką, wątpliwość sprowadza się do tego, czy orzeczenie uwzględniające powództwo przesądza o powinności wynikającej z hipoteki, czy też opiera się jedynie na stwierdzeniu osobistej odpowiedzialności dłużnika. Podsumowując swoje rozważania Sąd Najwyższy wskazał, że przyjęte w uchwale stanowisko ogranicza w istotny sposób zastosowanie art. 788 § 1 k.p.c. w razie zbycia nieruchomości obciążonej hipoteką. Z wyjątkiem sytuacji, w której z treści orzeczenia uwzględniającego powództwo będzie wynikać wzmianka, o której mowa w art. 319 k.p.c., względnie orzeczenie to zostanie wydane przeciwko osobie ponoszącej wyłącznie odpowiedzialność rzeczową, warunek, aby w postępowaniu klauzulowym było możliwe ustalenie, że tytuł obejmuje obowiązek zbywcy wynikający z hipoteki, będzie z reguły stał na przeszkodzie uwzględnieniu wniosku o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko nabywcy nieruchomości.

Sąd Okręgowy uznał, że tak też było w niniejszej sprawie, tytuł egzekucyjny, który powstał w sprawie VIII GC 682/19 nie zawierał wzmianki o jakiej mowa w art. 319 k.p.c., zaś w dacie orzekania pozwana spółka nie ponosiła już odpowiedzialności rzeczowej, w toku procesu doszło bowiem do zbycia obciążonej hipoteką nieruchomości. Dlatego też opierając się o pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w omówionej uchwale Sąd Okręgowy w Szczecinie oddalił wniosek w sprawie VIII GCo 44/21 złożony przez syndyka masy upadłości spółki (...) w sprawie prowadzonej z udziałem spółki (...), o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko tej spółce jako nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową.

W konsekwencji powód wobec oddalenia postanowieniem wydanym w sprawie VIII GCo 44/21 wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wyrokowi wydanemu w sprawie VIII GC 682/19 nie dysponuje obecnie tytułem wykonawczym przeciwko pozwanej (...) sp. z o.o., dysponuje jedynie tytułem wykonawczym przeciwko (...) sp. z o.o. z w W..

Następnie Sąd meriti rozważył, czy powód – jak sugeruje pozwana – winien skorzystać z art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. i złożyć do sądu wieczystoksięgowego wniosek o zmianę podstawy wpisu hipoteki przymusowej z hipoteki wpisanej na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia na hipotekę wpisaną na podstawie tytułu wykonawczego, który powód posiada przeciwko (...) sp. z o.o. z w W. (to jest przeciwko swojemu dłużnikowi osobistemu i zarazem dłużnikowi rzeczowemu w dacie złożenia pozwu w sprawie VIII GC 682/19 i w dacie wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia).

Zgodnie z art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. wierzyciel, który uzyskał hipotekę przymusową na podstawie art. 110 pkt 1, może żądać, w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, albo od uprawomocnienia się postanowienia o odrzuceniu apelacji lub innego środka zaskarżenia wniesionego przez dłużnika od orzeczenia uwzględniającego roszczenie, które podlegało zabezpieczeniu, zmiany treści hipoteki lub podstawy wpisu na podstawie tytułu wykonawczego określonego w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym, stwierdzającego zabezpieczoną wierzytelność. Pozwana stoi na stanowisku, że syndyk masy upadłości winien wystąpić w trybie art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. do sądu wieczystoksięgowego w terminie 2 miesięcy od uprawomocnienia się orzeczenia w sprawie VIII GC 682/19, tj. do 29 czerwca 2021 r., o zmianę podstawy wpisu hipoteki przymusowej, czego nie uczynił, zaś dwumiesięczny termin już upłynął.

Sąd ten dodał dla kompletności rozważań, że w doktrynie podkreśla się, iż bezskuteczny upływ terminu z art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. powoduje wygaśnięcie uprawnienia do żądania zmiany treści hipoteki przymusowej lub modyfikacji podstawy jej wpisu (z art. 110 u.k.w.h. na art. 109 u.k.w.h.). Jeżeli stosownie do przepisów odrębnych wierzyciel hipoteczny uzyska tytuł wykonawczy, a udzielone mu dotąd zabezpieczenie roszczenia upadnie, to wygaśnie również hipoteka przymusowa. Stan prawny ujawniony w dziale IV księgi wieczystej będzie niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Nie stoi to na przeszkodzie złożeniu przez wierzyciela wniosku o wpis nowej hipoteki przymusowej w oparciu o uzyskany tytuł wykonawczy, o którym mowa w art. 109 u.k.w.h. Jednak nowe zabezpieczenie nie będzie korzystać z pierwszeństwa, które przysługiwało wygasłej hipotece.

Na tle art. 111 ^{( 2)} ust. 1 u.k.w.h. Sąd ten wskazał, iż rację ma powód w niniejszej sprawie co do tego, że nie przysługiwała mu legitymacja do wystąpienia do sądu wieczystoksięgowego z wnioskiem opartym o art. 111 ^{( 2)} ust. 1 u.k.w.h. Powyższe nie budzi wątpliwości w doktrynie i orzecznictwie. Przykładowo Izabela Heropolitańska wskazuje, że: „W przypadku zmiany właściciela nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową ustanowioną jako zabezpieczenie, nie można dokonać już zmiany hipoteki. Dokonanie wpisu zmiany hipoteki przymusowej będzie możliwe tylko na podstawie tytułu egzekucyjnego przeciwko aktualnie ujawnionemu w księdze wieczystej właścicielowi nieruchomości lub klauzuli wykonalności (post. SO w Sieradzu z dnia 13.02.2019 r., I Ca 62/19, Legalis) [por. I. Heropolitańska, A. Tułodziecka, K. Hryćków-Mycka, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece [w:] I. Heropolitańska, A. Tułodziecka, K. Hryćków-Mycka, P. Kuglarz, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece oraz przepisy związane. Komentarz do art. 1112. Wyd. 5, Warszawa 2021, Legalis].

Tożsamy pogląd wyraził Tomasz Czech: „Wniosek nie może zostać uwzględniony, gdy – przed jego złożeniem – własność obciążonej nieruchomości przeszła na inną osobę, tj. podmiot nieobjęty tytułem wykonawczym przedstawionym przez wierzyciela. Dłużnik hipoteczny oraz podmiot zobowiązany, którego oznaczono w tytule wykonawczym, powinni być identyczni” [por. Czech Tomasz, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz do art. 111 ^{( 2)}. Tom II. Hipoteka].

Sąd Okręgowy wskazał, że powód w terminie dwumiesięcznym od uprawomocnienia się wyroku wydanego w sprawie VIII GC 682/19 nie dysponował tytułem egzekucyjnym przeciwko aktualnie ujawnionemu w księdze wieczystej właścicielowi nieruchomości (to jest przeciwko (...) sp. z o.o.), nie uzyskał też klauzuli wykonalności nadanej wyrokowi w sprawie VIII GC 682/19 przeciwko (...) sp. z o.o. W konsekwencji Sąd Okręgowy uznał, że art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. nie mógł znaleźć wobec powoda zastosowania. Dwumiesięczny termin wobec powoda w ogóle nie otworzył się, powód nie jest bowiem wierzycielem, który uzyskał hipotekę przymusową na podstawie art. 110 pkt 1 u.k.w.h., a następnie uzyskał orzeczenie uwzględniające zabezpieczone roszczenie przeciwko aktualnemu dłużnikowi hipotecznemu. Obecnie dłużnik hipoteczny ( (...) sp. z o.o.) oraz podmiot zobowiązany, którego oznaczono w tytule wykonawczym ( (...) sp. z o.o.) nie są identyczni.

W tej sytuacji powód, opierając się o art. 65 ust. 1 u.k.w.h., wytoczył powództwo w niniejszej sprawie o zapłatę wierzytelności zabezpieczonej hipoteką przymusową, wpisaną do księgi wieczystej w oparciu o postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia.

W ocenie Sądu orzekającego w sprawie niniejszej powództwo – w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy – jest uzasadnione. W dacie zamknięcia rozprawy hipoteka nadal była wpisana do księgi wieczystej, powód był wierzycielem hipotecznym, pozwana zaś właścicielem obciążonej nieruchomości. Niesporny jest również fakt istnienia zabezpieczonej hipoteką wierzytelności wobec (...) sp. z o.o. (wierzytelność ta została stwierdzona prawomocnym wyrokiem w sprawie VIII GC 682/19). Co więcej (...) sp. z o.o., będąca dłużnikiem osobistym powoda, była zarazem dłużnikiem rzeczowym w dacie wydania postanowienia Sądu Okręgowego w Koszalinie o udzieleniu zabezpieczenia w sprawie VI GC 22/15.

Zdaniem Sądu Okręgowego zasadne jest roszczenie powoda o zasądzenie na jego rzecz wierzytelności zabezpieczonej hipoteką z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej jako obecnego dłużnika rzeczowego do obciążonej nieruchomości oraz z ograniczeniem do wysokości hipoteki przymusowej. W przeciwnym wypadku – to jest w razie oddalenia powództwa w sprawie niniejszej – ochrona, jaką daje powodowi hipoteka przymusowa okazałaby się całkowicie iluzoryczna, wystarczyłoby bowiem zbycie nieruchomości w toku procesu w sprawie VIII GC 682/19, aby powód został całkowicie pozbawiony ochrony, jaką daje zabezpieczenie.

Sąd ten dodał, że w nakazie zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanym w sprawie niniejszej w dniu 15 listopada 2021 r. (ostatecznie utrzymanym w mocy wydanym w sprawie wyrokiem) objęta żądaniem pozwu kwota zasądzona została z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej jako dłużnika rzeczowego do obciążonej nieruchomości - zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 3 marca 2015 r. wydanym pod sygnaturą akt VI GC 22/15. Z uwagi na to, że hipoteka przymusowa wpisana w oparciu o to postanowienie o udzieleniu zabezpieczenia nadal widnieje w księdze wieczystej, to Sąd ten przyjął, iż hipoteka ta zachowuje swoją tożsamość oraz pierwszeństwo. Nie zmienia się też jej podstawa wpisu w księdze wieczystej, a w konsekwencji reżim prawny, któremu hipoteka podlega, nadal jest to hipoteka wpisana w oparciu o art. 110 pkt 1 u.k.w.h. (podstawę wpisu stanowi postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia), a nie hipoteka wpisana na podstawie art. 109 ust.1 u.k.w.h. (kiedy to podstawę wpisu hipoteki przymusowej stanowi tytuł wykonawczy). Idąc dalej tą myślą Sąd ten przyjął, że dopiero wydanie wyroku w sprawie niniejszej otwiera wobec powoda dwumiesięczny termin z art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h., tym samym wierzyciel winien rozważyć zasadność wystąpienia do sądu wieczystoksięgowego zgodnie z art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h. z wnioskiem opartym o zmianę podstawy wpisu hipoteki.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd Okręgowy przyjął, że nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym należy utrzymać w mocy w całości. Sąd ten przypominał, że nakazem zapłaty Sąd Okręgowy w Szczecinie nakazał, aby (...) sp. z o.o. w W. zapłaciła (...) sp. z o.o. sp.k.a w K. w upadłości likwidacyjnej 2.394.280,27 zł - z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej (...) sp. z o.o. jako dłużnika rzeczowego do nieruchomości, dla której prowadzona jest księga wieczysta nr (...) oraz do kwoty ustanowionej na tej nieruchomości hipoteki przymusowej w wysokości 2.394.280,27 zł, zabezpieczającej roszczenie syndyka masy upadłości (...) sp. z o.o. sp.k.a. w K. przeciwko (...) sp. z o.o. z w W. – zgodnie z postanowieniem Sądu Okręgowego w Koszalinie z 3 marca 2015 r. pod sygnaturą akt VI GC 22/15. Nadto, nakazem zapłaty nakazano pozwanej zapłatę na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Szczecinie kwoty 29.929 zł tytułem kosztów sądowych w postaci opłaty od pozwu (czwarta część opłaty od pozwu, wynoszącej 5% wartości przedmiotu sporu), której powód - zwolniony od kosztów sądowych zgodnie z art. 132 ust. 2 ustawy Prawo upadłościowe - nie miał obowiązku uiścić. Zgodnie zaś z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić, sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu. Strona pozwana przegrała niniejszy proces w całości, tym samym zobowiązana jest uiścić koszty sądowe, których nie uiścił jej przeciwnik.

Odnosząc się do kosztów procesu, Sąd Okręgowy wskazał, że o kosztach postępowania orzeczono w nakazie zapłaty zasądzając od pozwanej jako strony przegrywającej proces w całości na rzecz powoda syndyka masy upadłości kwotę 7217 zł. Kwota ta została zasądzona tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu nakazowym (7200 zł) oraz tytułem wydatków pełnomocnika powoda w postaci opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł. W wyroku utrzymującym w mocy nakaz zapłaty zasądzono na rzecz powoda ponad kwotę zasądzoną nakazem kwotę 7783 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie spełnienia świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się orzeczenia (zgodnie z § 2 pkt 8 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. koszty zastępstwa procesowego w sprawie o wartości przedmiotu sporu przekraczającej 2 000 000 zł wynoszą 15 000 zł).

Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając go w całości. Zarzucił naruszenie:

1.  art. 244 § 1 k.c. w zw. z art. 65 ust. 1 u.k.w.h. w zw. z art. 110 pkt 1 u.k.w.h. poprzez niezasadne uznanie, że hipoteka przymusowa ustanowiona na podstawie postanowienia sądu o udzieleniu zabezpieczeniu rodzi po stronie nabywcy nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową odpowiedzialność rzeczową, w sytuacji gdy zgodnie z art. 64 ust. 3 Konstytucji jakiekolwiek ograniczenie prawa własności musi mieć wyraźną podstawę ustawową, a sąd takiej podstawy nie wskazał;

2.  art. 754 ¹ k.p.c. w związku z art. 111 ² ust. 1 u.k.w.h.:



poprzez ich niezastosowanie i uznanie, iż hipoteka przymusowa wpisana jako środek zabezpieczenia roszczenia pieniężnego bez uzyskania klauzuli wykonalności na kolejnego nabywcę nieruchomości może służyć do zaspokojenia się wierzyciela;



poprzez niezasadne uznanie, iż hipoteka przymusowa wpisana jako środek zabezpieczenia nie wymaga zmiany wpisu po uzyskaniu przez wierzyciela tytułu egzekucyjnego, aby mogła stanowić podstawę do zasądzenia świadczenia na rzecz wierzyciela dłużnika osobistego;



poprzez niezasadne uznanie, że skutek hipoteki przymusowej wpisanej na podstawie tytułu zabezpieczenia może być szerszy niż wynika to z art. 1036 § 2 k.p.c., w tym że na jej podstawie powodowi przysługuje roszczenie o zasądzenie wobec (...)

3.  art. 110 pkt 1 u.k.w.h. w zw. z art. 109 ust. 1 u.k.h.w. poprzez zrównanie w skutkach hipoteki przymusowej opartej na postanowieniu o udzieleniu zabezpieczenia z hipoteką opartą na tytule wykonawczym.

Mając powyższe na uwadze, apelujący wniósł o:

1.  zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz ponowne rozstrzygnięcie o kosztach postępowania przed Sądem I instancji i zasądzenie ich na rzecz pozwanej;

2.  odroczenie rozpoznania sprawy oraz przedstawienie Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości, a mianowicie odpowiedzi na pytanie: Czy nabywca nieruchomości obciążonej hipoteką przymusową, której podstawą jest postanowienie sądu o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia wobec dłużnika osobistego, ponosi odpowiedzialność rzeczową, w sytuacji gdy w księdze wieczystej obciążonej nieruchomości nie ujawniono, stosownie do art. 111 ² ust. 1 ustawy z 06.07.1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r. poz. 1984), zmiany podstawy wpisu tej hipoteki? Zdaniem apelującego powyższe zagadnienie prawne budzi poważne wątpliwości, które nie zostały do tej pory rozwiane w orzecznictwie, a rozstrzygnięcie tego zagadnienia jest niezbędne do rozpoznania apelacji;

3.  zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz odsetek, o których mowa w art. 98 § 11 k.p.c.

Powód w odpowiedzi na apelację pozwanej, wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto, wniósł o oddalenie/pominięcie wniosku pozwanej o odroczenie rozprawy oraz przedstawienie Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego budzącego poważne wątpliwości. Powód wniósł także o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z załączonego dokumentu tj. postanowienia Sądu Okręgowego z dnia 24 kwietnia 2024 r. celem wykazania faktu oznaczenia dalszego nowego terminu upadku zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej dla nieruchomości opisanej w KW nr (...) do dnia 30 czerwca 2026 r.

Sąd Apelacyjny uzupełniająco ustalił następujący stan faktyczny:

Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2024 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie w sprawie o sygn. akt VIII GC 682/19 oznaczył nowy terminu upadku zabezpieczenia w postaci hipoteki przymusowej dla nieruchomości opisanej w KW nr (...) do dnia 30 czerwca 2026 r.

Dowód: postanowienie Sądu Okręgowego w Szczecinie z dnia 24 kwietnia 2024 r., sygn. akt VIII GC 682/19 k. 445.

W dniu 18 kwietnia 2024 r. na mocy umowy sprzedaży, umowy o określeniu sposobu zarządu lokalu oraz pełnomocnictwo zawartej w formie aktu notarialnego Rep. A nr (...) nastąpiła zbycie nieruchomości opisanej w KW nr (...). Obecnie właścicielami nieruchomości są: (...) sp. z o.o. w W. w udziale 6/20, (...) sp. z o.o. w W. w udziale 2/10, (...) sp. z o.o. w W. w udziale 1/10, (...) sp. z o.o. w W. w udziale 1/10, (...) sp. z o.o. w K. w udziale 2/10, (...) S.A. w W. w udziale 1/20, (...), B. w Chorwacji w udziale 1/20.

Dowód: odpis aktualnej księgi wieczystej nr (...)

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanej zasługiwała na uwzględnienie w całości.

Na wstępie Sąd Apelacyjny wskazuje, iż w obowiązującym w postępowaniu cywilnym modelu apelacji pełnej (cum beneficio novorum) sąd odwoławczy nie jest związany przedstawionymi w apelacji zarzutami dotyczącymi naruszenia prawa materialnego. Wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania (vide uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego – zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008 nr 6 poz. 55, Prok.i Pr.-wkł. 2009/6/60, LEX nr 341125). Rola sądu II instancji nie ogranicza się zatem do kontroli zaskarżonego orzeczenia w świetle podniesionych przez skarżącego zarzutów. Postępowanie apelacyjne stanowi bowiem kontynuację postępowania przed sądem pierwszej instancji (vide wyrok SA w Katowicach z dnia 24 stycznia 2020 r., III AUa 1920/18, LEX nr 2855230; wyrok SN z dnia 9 sierpnia 2019 r., II CSK 342/18, LEX nr 2784000; wyrok SN z dnia 10 maja 2018 r., II PK 73/17, LEX nr 2555098; wyrok SN z dnia 1 marca 2018 r., III UK 35/17, LEX nr 2497574; wyrok SA w Szczecinie z dnia 11 maja 2017 r., I ACa 52/17, LEX nr 2335170; wyrok SA w Białymstoku z dnia 24 lutego 2017 r., I ACa 1020/15, LEX nr 2256817; wyrok SN z dnia 6 października 2016 r., III UK 270/15, LEX nr 2139253). Czyniąc zadość powyższym obowiązkom, Sąd odwoławczy jako Sąd meriti w granicach wniesionej apelacji rozważył na nowo zebrany w sprawie materiał dowodowy, w tym dokonał jego samodzielnej oceny prawnej.

Apelujący w wywiedzionym środku zaskarżenia w istocie nie podnosił zarzutów naruszenia prawa procesowego poprzez naruszenie art. 233 k.p.c. i nie kwestionował ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Przy czym, dla porządku Sąd Apelacyjny wskazuje, że w pełni akceptuje ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy i przyjmuje je za własne bez konieczności ponownego przytaczania w tej części uzasadnienia. Jak słusznie zauważył Sąd I instancji, w tej konkretnej sprawie, sporna była kwestia oceny prawnej dochodzonego przez powoda roszczenia. Kluczowe było bowiem przesądzenie, czy hipoteka przymusowa ustanowiona na nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą nr (...) prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Kołobrzegu na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia roszczenia w innej sprawie jest wystarczającą podstawą do powstania odpowiedzialności po stronie aktualnego właściciela obciążonej nieruchomości. Na to pytanie, wbrew temu co uznał, Sąd Okręgowy zdaniem Sądu Apelacyjnego należy odpowiedzieć negatywnie.

Przechodząc do zarzutów materialnoprawnych Sąd Apelacyjny uznał, że ponowna analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz jego ocena prawna doprowadziła do wniosku, iż istnieje konieczność zmiany zapadłego rozstrzygnięcia w całości, a co za tym idzie uchylenia nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym oraz oddalenia powództwa w całości, co najmniej z dwóch przyczyn.

Zgodzić się należy z zarzutami strony apelującej, że Sąd I instancji de facto wydał swoje rozstrzygnięcie w oparciu o zasady słusznościowe uregulowane w przepisie art. 5 k.c.. Świadczy o tym stwierdzenie zawarte w uzasadnieniu na str. 12 cyt.: „W przeciwnym wypadku - to jest w razie oddalenia powództwa w sprawie niniejszej – ochrona, jaką daje powodowi hipoteka przymusowa okazałaby się całkowicie iluzoryczna, wystarczyłoby zbycie nieruchomości w toku procesu w sprawie VIII GC 682/19, aby powód został całkowicie pozbawiony ochrony, jaką daje zabezpieczenie.

Przepis art. 5 k.c. odnosi się do sytuacji wyjątkowych, a więc takich, w których korzystanie z prawa podmiotowego jest sprzeczne z podstawowymi zasadami społecznymi i ma na celu zapobieganie stosowaniu prawa w sposób schematyczny. Tymczasem jednak cała argumentacja Sądu I instancji w tym zakresie, wskazująca na sprzeczność dochodzonego roszczenia z przewidzianymi w art. 5 k.c. klauzulami nadużycia prawa podmiotowego, pozostaje poza zakresem znaczeniowym tego przepisu. Istotą jego stosowania jest bowiem wyłącznie weryfikacja skutków wykonania wyroku uwzględniającego powództwo, do czego niezbędne jest uprzednie ustalenie, że prawotwórcze przesłanki odpowiedzialności pozwanego zaistniały. Innymi słowy, badaniu w tym zakresie podlegają wyłącznie okoliczności dotyczące konsekwencji wykonania takiego wyroku, a nie te, które dotyczące materialnoprawnych przesłanek dochodzonego roszczenia. Tymczasem jakichkolwiek istotnych faktów, które mogłyby podlegać ocenie na tak zdefiniowanej podstawie prawnej, powód nie przedstawił, co więcej w toku procesu nie powoływał się w ogóle na przepis art. 5 k.c., a Sąd I instancji z własnej inicjatywy zastosował go w tej konkretnej sprawie.

W ocenie Sądu Apelacyjnego powód nie przedstawił zatem żadnych okoliczności, które uzasadniałyby przyjęcie, że oddalenie powództwa w niniejszej sprawie w jakikolwiek sposób będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Argumentacja zaś przedstawiona przez Sąd Okręgowy nie zasługuje na uwzględnienie, rzekoma luka prawna nie może być oczywiście uzupełniona odwołaniem się do zarzutu nadużycia przez pozwanego prawa podmiotowego. Bezsprzecznie, hipoteka przymusowa ustanowiona na nieruchomości oznaczonej księgą wieczystą nr (...) prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Kołobrzegu na podstawie postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia wydanego w innej sprawie, gdzie brak jest pełnej zgodności tożsamości stron nie rodzi odpowiedzialności rzeczowej właściciela nieruchomości.

Zgodzić się należy z poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy zaprezentowanym w uchwale z dnia 8 grudnia 2016 r., III CZP 81/16, OSNC 2017, nr 9, poz. 96 w myśl którego wyrok (nakaz zapłaty) uwzględniający powództwo o zasądzenie świadczenia przeciwko dłużnikowi osobistemu będącemu właścicielem nieruchomości obciążonej, nie przesądza automatycznie również odpowiedzialności hipotecznej pozwanego. W konsekwencji stosowanie art. 788 § 1 k.p.c. w razie zbycia nieruchomości obciążonej hipoteką można uznać za uzasadnione tylko wtedy, gdyby sąd w postępowaniu o nadanie klauzuli wykonalności uzyskał pewność, że tytuł egzekucyjny stwierdza obowiązek zapłaty wynikający ze stosunku hipoteki.

Nadto, Sąd Apelacyjny w pełni podziela poglądy wyrażone przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 22 listopada 2013 r., III CSK 326/12, LEX nr 1431016. zgodnie z którym cechy postanowienia zabezpieczającego - polegające na ograniczeniu jego funkcji do ochrony konkretnego, określonego procesowo, roszczenia, powiązania zakresu zabezpieczenia z wysokością dochodzonego w postępowaniu sądowym roszczenia, nadto uzależnienie trwania zabezpieczenia od zachowań obowiązanego w trakcie trwania postępowania sądowego oraz treści rozstrzygnięć zapadłych w sprawie, w której udzielono zabezpieczenia - mające odpowiednie zastosowanie poprzez art. 492 § 1 k.p.c. z modyfikacjami wynikającymi z art. 110(1) u.k.w.h., do nieprawomocnego nakazu zapłaty - uzasadniają ścisłe powiązanie wpisu, treści i losów hipoteki przymusowej z postanowieniem zabezpieczającym stanowiącym podstawę jej wpisu. Hipoteka przymusowa, której podstawę wpisu stanowią tytuły wymienione w art. 110 u.k.w.h., zabezpieczają bowiem wierzytelności, których istnienie jedynie uprawdopodobniono w chwili wydania tych tytułów, a nie stwierdzono ich istnienie, jak ma to miejsce w odniesieniu do wierzytelności objętych tytułami wykonawczymi, o których mowa w art. 109 ust. 1 u.k.w.h. Nieprawomocny nakaz zapłaty stanowiący podstawę wpisu hipoteki przymusowej nie jest tytułem wykonawczym, o którym mowa w art. 109 ust. 1 u.k.w.h., lecz tytułem zrównanym w skutkach prawnych z postanowieniem sądu o udzieleniu zabezpieczenia, wymienionym w art. 110 u.k.w.h. Złożenie wniosku o wpis hipoteki przymusowej na podstawie nieprawomocnego nakazu zapłaty spełnia wymagania określone w art. 492 § 2 k.p.c. Ponieważ nieprawomocny nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym jest zrównany w skutkach prawnych z postanowieniem o udzieleniu zabezpieczenia należy do niego odnieść specyficzne regulacje prawne dotyczące tytułu zabezpieczenia. Cechą postanowień zabezpieczających jest ich nietrwałość i powiązanie z losem żądania, które zabezpieczały.

W konsekwencji stwierdzić należy, iż ustanowienie hipoteki przymusowej na podstawie postanowienia o udzielenie zabezpieczenia nie jest sposobem egzekucji i jego celem nie jest realizacja wierzytelności (vide postanowienie SN z dnia 22 czerwca 2005 r., sygn. akt III CK 675/04). W ocenie Sądu Apelacyjnego nie ma zatem podstaw prawnych, aby uwzględnić dochodzone przez powoda roszczenia w kształcie przez niego zaprezentowanym.

Przyjęcie odmiennego poglądu, jak to uczynił Sąd Okręgowy prowadziłoby do zrównania praw wierzyciela hipotecznego, posiadającego tytuł wykonawczy przeciwko właścicielowi nieruchomości, z prawami uprawnionego wynikającymi z postanowienia o zabezpieczeniu, co słusznie podnosi apelujący. Jednakże ustawodawca obie kwestie uregulował odmiennie. Co do zasady bowiem hipoteka przymusowa jest ustanawiana na podstawie istniejącego już tytułu wykonawczego – vide: art. 109 u.k.w.h. Natomiast art. 110 wyżej wskazanej ustawy wskazuje także dokumenty, które co prawda pozwalają na wpis hipoteki, nie pozwalają jednak wierzycielowi, który nie dysponuje tytułem wykonawczym na egzekucję należności z hipoteki. Jak wprost to wynika z art. 111 ² §1 u.k.w.h. do wszczęcia egzekucji z nieruchomości koniecznym jest dokonanie zmiany podstawy wpisu hipoteki. Co słusznie podnosi skarżący ten przepis koreluje z art. 1036 k.p.c., zgodnie z którym wierzyciel hipoteczny nie posiadający tytułu wykonawczego, a jedynie orzeczenie o zabezpieczeniu, nie otrzymuje środków zabezpieczonych hipoteką, lecz są one wpłacane na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Już ta okoliczność jednoznacznie wskazuje, że uprawnienia wierzyciela hipotecznego, którego hipoteka została wpisana na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu są ograniczone w stosunku do wierzyciela hipotecznego dysponującego wpisem hipoteki na podstawie tytułu wykonawczego. Ograniczenie praw wierzyciela hipotecznego, który uzyskał wpis na podstawie postanowienia o zabezpieczeniu wprost przenoszą się na obowiązki właściciela nieruchomości. W przypadku ustanowienia hipoteki przymusowej na podstawie art. 109 u.k.w.h. ma on obowiązek świadczenia na rzecz wierzyciela hipotecznego, natomiast w przypadku ustanowienia hipoteki przymusowej na podstawie art. 110 u.k.w.h. może powstrzymać się ze świadczeniem do czasu zmiany podstawy wpisu hipoteki. W niniejszej sprawie nie doszło jednak do zmiany tej podstawy. Przyjęcie odmiennej interpretacji norm prawnych prowadziłoby do wniosku, że zmiana podstawy wpisu jest regulacją zbędną.

Brak jest także podstaw do przyjęcia, że pozwany poza nabyciem nieruchomości był zobowiązany osobiście do świadczenia na rzecz powoda. Należy także podkreślić, że pozwany nie jest pierwszym nabywcą tej nieruchomości od pierwotnego dłużnika powoda i w żaden sposób powód nie wykazał, ale także nie twierdził, że pozwany w niniejszej sprawie jest następcą prawnym pozwanego w sprawie VIII GC 682/19.

Nadto, podkreślenia wymaga, że z przewidzianego w art. 378 § 1 k.p.c. obowiązku rozpoznania sprawy w granicach apelacji nie wynika konieczność odrębnego omówienia w uzasadnieniu wyroku każdego argumentu podniesionego w apelacji. Wystarczy, jeśli sąd drugiej instancji odniesie się do zarzutów i wniosków w sposób wskazujący na to, że zostały one w całości rozważone przed wydaniem rozstrzygnięcia (vide postanowienie SN z dnia 11 lutego 2021 r., I CSK 709/20, LEX nr 3120594; wyrok SN z dnia 4 września 2014 r., II CSK 478/13, LEX nr 1545029; wyrok SN z dnia 24 lipca 2009 r., I PK 38/09, LEX nr 523541). Stanowi to realizację postulatu zwięzłości uzasadnienia z art. 327 ² § 2 k.p.c., który na podstawie art. 391 § 1 zd. 1 k.p.c. znajduje swoje odpowiednie zastosowanie w postępowaniu apelacyjnym.

Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do zadania pytania prawnego w niniejszej sprawie do Sądu Najwyższego.

Zgodnie z art. 390 § 1 k.p.c. jeżeli przy rozpoznawaniu apelacji powstanie zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, sąd może przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, odraczając rozpoznanie sprawy. Sąd Najwyższy władny jest przejąć sprawę do rozpoznania albo przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego Sądu.

W postanowieniu z dnia 26 marca 2019 r., I NSZP 1/18 (LEX nr 2652420), Sąd Najwyższy wyjaśnił, że przesłanką skutecznego skorzystania przez sąd drugiej instancji z uprawnienia wynikającego z art. 390 § 1 k.p.c. jest wykazanie wystąpienia w sprawie poważnych wątpliwości prawnych tego sądu, a zarazem niezbędności oczekiwanej odpowiedzi dla rozstrzygnięcia sprawy. Przesądza to o obowiązku sądu odwoławczego szczegółowego uzasadnienia, że dotychczasowe orzecznictwo, jak również doktryna nie dają podstaw do usunięcia poważnych wątpliwości prawnych, które pozostają w związku przyczynowym z rozstrzygnięciem sprawy. Z tego względu o "poważnych wątpliwościach" w rozumieniu art. 390 § 1 k.p.c. może być mowa wtedy, gdy za różnymi możliwymi interpretacjami przepisów przemawiają doniosłe, w ocenie sądu odwoławczego, argumenty prawne, gdy ponadto brak jest wypowiedzi Sądu Najwyższego, odnoszących się do dostrzeżonego zagadnienia prawnego, albo, w tym zakresie, orzecznictwo tego Sądu jest sprzeczne, czy też brak jest jednolitego i przekonującego sąd odwoławczy, stanowiska doktryny. Nie chodzi zatem o wątpliwości jedynie sądu formułującego zagadnienie prawne, które powinny zostać wyjaśnione w drodze dokonanej samodzielnie wykładni prawa, ale istniejące wątpliwości w rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia, ujawnione w dotychczasowej praktyce orzeczniczej i teorii prawa.

Dalej Sąd Najwyższy stwierdził, że w sytuacji, w której sąd odwoławczy jest przekonany o prawidłowości tylko jednego kierunku wykładni określonej kwestii prawnej, to brak jest podstaw do przedstawienia zagadnienia prawnego na podstawie art. 390 § 1 k.p.c., gdyż nie jest rolą Sądu Najwyższego udzielanie jedynie wsparcia dla stanowiska prawnego stanowczo aprobowanego przez sąd odwoławczy. Celem instytucji prawnej określonej w art. 390 § 1 k.p.c. nie jest bowiem to, aby Sąd Najwyższy potwierdzał jednoznacznie wyartykułowane i aprobowane stanowisko sądu drugiej instancji. Oznacza to, że nie ma też podstaw do podjęcia uchwały, jeżeli sąd odwoławczy w istocie nie ma wątpliwości co do sposobu rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego, a jedynie zmierza do upewnienia się, że zaproponowany przez ten sąd wariant interpretacyjny jest trafny.

W ocenie Sądu Apelacyjnego przepisy prawa stanowiące podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie stwarzają trudności interpretacyjnych, ich brzmienie nie budzi wątpliwości, podobnie jak i ich stosowanie w praktyce. Zatem mając na uwadze powyższe stanowisko Sądu Najwyższego stwierdzić należy brak przesłanek do przedstawienia temu Sądowi zagadnienia prawnego do rozstrzygnięcia. W związku, z tym brak było również podstaw do odroczenia rozprawy w niniejszej sprawie.

Z przedstawionych przyczyn, uwzględniając w całości apelację pozwanej, dokonano zmiany zaskarżonego wyroku, jak w punkcie I. wyroku, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. w zw. z art. 493§4 k.p.c.

Konsekwencją zmiany wyroku była zmiana rozstrzygnięcia o kosztach postępowania za I instancję, stosownie do wyniku procesu (art. 98§1 k.p.c.). Pozwana wygrała to postępowanie w całości, a zatem powód zobowiązany jest do pokrycia jej kosztów procesu w pełnej wysokości. Jednocześnie, szczegółowe wyliczenie kosztów powództwa pozostawiono referendarzowi sądowemu, stosownie do treści art. 98§1 k.p.c. w zw. z art. 108 §1 k.p.c. (pkt I. ppkt 2 sentencji wyroku).

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie, stosownie do wyniku procesu (art. 98§1 k.p.c.). Pozwana wygrała to postępowanie w całości, a zatem powód zobowiązany jest do pokrycia jej kosztów procesu w pełnej wysokości. Analogicznie, jak w przypadku kosztów postępowania pierwszoinstacyjnego, szczegółowe wyliczenie kosztów postępowania odwoławczego pozostawiono referendarzowi sądowemu, stosownie do treści art. 98§1 k.p.c. w zw. z art. 108 §1 k.p.c. (pkt II. sentencji wyroku).

Agnieszka Bednarek-Moraś Edyta Buczkowska-Żuk Halina Zarzeczna