Pełny tekst orzeczenia

UZASADNIENIE

co do całości wyroku z 2 kwietnia 2026 roku

1.  (...) pozwała Biuro (...) sp. z o.o. o zapłatę 30 657,74 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych liczonymi od kwot 7579,15 zł od 24.10.2023 r. do dnia zapłaty, 4369,06 zł od 23.11.2023 r. do dnia zapłaty, 9392,92 zł od 9.12.2023 r. do dnia zapłaty, 9416,61 zł od 10.01.2024 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 1111,08 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od wniesienia pozwu (17.09.2025 r.) do dnia zapłaty, a także o zwrot kosztów procesu. Kurator pozwanej wniósł o oddalenie powództwa. Postępowanie toczyło się według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych.

2.  Powódka oparła swoje roszczenie na fakcie, że strony łączyła umowa o korzystanie z kart paliwowych, z których pozwana korzystała w ten sposób, że powstała nieuiszczona należność w wysokości żądanej w pozwie. Ze względu na braki w składzie organu reprezentującego pozwaną, w sprawie został ustanowiony kurator procesowy pozwanej, który podniósł, że (1) pozwana nie zawarła żadnej umowy z powódką, gdyż osoba reprezentująca powódkę nie była do tego upoważniona; (2) powódka nigdy nie doręczyła faktur pozwanej; (3) pozwana nie dysponowała wskazanymi kartami paliwowymi; (4) powódka nie świadczyła żadnych usług pozwanej; (5) rekompensata nie powinna być należna od każdej z faktur z osobna; (5) domaganie się rekompensat stanowi nadużycie prawa; (6) roszczenie jest przedawnione.

I.  Stan faktyczny

3.  (...), (...) i Biuro (...) sp. z o.o. zawarły 22.07.2010 r. umowę, na podstawie której Biuro (...) sp. z o.o. otrzymała karty upoważniające do bezgotówkowego nabywania towarów z ich wykorzystaniem z odroczoną płatnością. Sprzedający będzie wystawiać faktury z dołu z 7-dniowym terminem płatności od dnia wystawienia faktury (§3 pkt 2 i 3 umowy, §8.1. Regulaminu, pkt 4 załącznika nr 2 do umowy). Strony uregulowały sposób i tryb zgłaszania reklamacji i innych zastrzeżeń.

4.  (...) połączyła się jako podmiot przejmujący z (...) i przejęła prawa i obowiązki z powyższej umowy.

bezsporne, dowody: wypisy z rejestrów spółek (k. 13-32), umowa o współpracy (k. 33-35), umowa o obsługę klientów z załącznikami i aneksem (k. 36-56).

5.  Biuro (...) sp. z o.o. otrzymała karty paliwowe o numerach: (...), (...), (...).

6.  Biuro (...) sp. z o.o. nabywała towary z użyciem powyższych kart za następującą łączną cenę należną (...):

– 7579,15 zł brutto z terminem płatności 23.10.2023 r.,

– 4269,06 zł brutto z terminem płatności 22.11.2023 r.,

– 9392,92 zł brutto z terminem płatności 8.12.2023 r.,

– 9416,61 zł brutto z terminem płatności 9.01.2024 r.

7.  Biuro (...) sp. z o.o. nie uiściła powyższych należności. Nie złożyła ich w przedmiocie zastrzeżeń i reklamacji.

dowody: faktury (k. 57-66), raport kart (k. 67-70), potwierdzenie przelewu (k. 71), faktura opłacona (k. 72-73), korespondencja (k. 74-75), instrukcja (k. 76-78).

II.  Ocena dowodów

8.  Sąd oparł swoje ustalenia na dowodach wyżej wskazanych.

9.  Kurator pozwanego wniósł o oryginały dokumentów przedłożonych przez powódkę. Sąd nie zażądał oryginałów dokumentów jak w art. 129 § 4 k.p.c., gdyż nie było to uzasadnione okolicznościami. Przedłożone dokumenty nie budziły wątpliwości co do swojej autentyczności. Kurator również nie kwestionował tej autentyczności, a jedynie wywodził z ich treści odmienne skutki prawne.

10.  Powódka była zobowiązana wykazać, że strony wiązał określony stosunek umowny, na podstawie którego mogła dochodzić żądanych w pozwie kwot (art. 6 k.c.). Powódka przedłożyła umowę zawartą przez strony, jednostronne zestawienie zakupów pozwanej, wystawione faktury oraz fakturę wcześniej opłaconą przez pozwaną. Kurator pozwanej zarzucił, że powódka nie udowodniła, aby strony wiązała umowa, gdyż nie wiadomo, czy osoba kontraktująca ze strony pozwanej była do tego upoważniona oraz aby pozwana dysponowała danymi kartami paliwowymi i dokonała nimi zakupów jak w fakturach. Kurator nie przedstawił żadnych dowodów przeciwnych. Ustanowienie kuratora w sprawie nie zmienia obowiązków dowodowych stron.

11.  Sąd doszedł do przekonania na podstawie zebranych dokumentów, że strony wiązała umowa o deklarowanej treści, do której wykonywania pozwana przystąpiła, korzystając z kart paliwowych ujętych w fakturach i dokonując za ich pomocą wydatków tak jak w tych fakturach. Powódka przedstawiła opłaconą przez pozwaną wcześniejszą fakturę z terminem płatności 9.08.2021 r., która zawierała towary zakupione z wykorzystaniem m.in. kart paliwowych o numerach takich jak te, które zostały wykorzystane do zakupów ujętych w dochodzonych w tej sprawie fakturach. Sama umowa, jak i aneks do umowy z 22.04.2020 r. zostały podpisane przez ówczesnego członka zarządu pozwanej zgodnie z zasadami reprezentacji. Potwierdza to fakt, że strony wykonywały w przeszłości umowę bez zastrzeżeń i pozwana dysponowała danymi kartami paliwowymi, które opłacała. To strona pozwana powinna przedstawić konkretne twierdzenia oraz dowody przeciwne co do tego, że faktura ta została opłacona z innych przyczyn, a przykładowo pozwana przestała być w posiadaniu danych kart paliwowych lub korzystała z nich w inny sposób niż uzasadniający wystawienie faktur. Tymczasem zebrany materiał dowodowy jednoznacznie przemawiał na korzyść powódki, a wątpliwości podnoszone przez kuratora pozwanej nie znajdowały potwierdzenia w jakimkolwiek dowodzie i były zbyt ogólne względem konkretnych faktów ujętych w dokumentach i twierdzonych przez powódkę, aby móc skutecznie podważyć ich moc dowodową.

12.  Sąd pominął wnioskowane przez powódkę dowody z opinii biegłych, gdyż zostały powołane na fakty udowodnione zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy oraz ich teza dowodowa dotyczyła oceny dowodów niewymagających wiadomości specjalnych, tj. oceny pozostającej wyłącznie w kompetencji sądu (art. 235 ² § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.). Sąd pominął dowód z przesłuchania stron, gdyż powódka nie miała woli bycia przesłuchaną, jej zarząd nie zajmował się indywidualnie sprawą ze stanu faktycznego pozwu, a z kolei przesłuchanie pozwanej było niemożliwe, gdyż ma ona braki w organie ją reprezentującym. Ponadto nie pozostały fakty niewyjaśnione w sprawie (art. 235 ² § 1 pkt 4 k.p.c. i art. 299 k.p.c.). Sąd pominął wniosek o zwrócenie się do Naczelnika Urzędu Skarbowego w C. jako powołany na fakt wykazany zgodnie z twierdzeniem wnioskodawcy (art. 235 ² § 1 pkt 2 i 3 k.p.c.).

III.  Stan prawny

13.  Powódka wywodziła swoje roszczenie z faktu, że pozwana za pośrednictwem kart paliwowych nabyła własność rzeczy, powódka spowodowała przeniesienie własności rzeczy na pozwaną i wydanie ich jej, a pozwana nie zapłaciła umówionej ceny (art. 535 § 1 k.c.). Sąd ustalił, że pozwana rzeczywiście była zobowiązana do zapłaty kwot jak w podstawie faktycznej pozwu, w związku z czym zasądził roszczenie w całości.

14.  Aby postawić kwoty z faktur w stan wymagalności nie było konieczne ich doręczenie jak w art. 455 k.c., gdyż termin płatności został określony w umowie wiążącej strony i był wtórny względem nabywania towarów przez pozwaną, stąd Sąd nie uwzględnił zarzutu pozwanej niedoręczenia faktur, gdyż był on nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy.

15.  Strona pozwana zarzuciła potencjalny brak należytej reprezentacji przez pozostałe strony umowy. Natomiast fakt wydania kart paliwowych, dokonywania na ich podstawie zakupów przez pozwaną, wystawiania faktur i dochodzenia roszczeń świadczy o tym, że dotąd nie było sporu o ważność umowy i związanie nią powódki. Nawet jeżeli hipotetycznie powódka nie była przy zawarciu umowy należycie reprezentowana, to przez zgodne wykonywanie umowy potwierdziła jej ważność jak w art. 39 § 1 k.c.

16.  Pozwana podniosła zarzut przedawnienia. Roszczenia z tytułu sprzedaży dokonanej w zakresie działalności przedsiębiorstwa przedawniają się z upływem lat dwóch z końcem terminu przypadającym na ostatni dzień roku kalendarzowego (art. 554 k.c. i art. 118 k.c.). Najwcześniejsze dochodzone w tym postępowaniu roszczenia powódki powstały w 2023 r., tj. uległyby przedawnieniu z upływem 31.12.2025 r. Powódka wniosła pozew 17.09.2025 r., przerywając bieg terminu przedawnienia jak w art. 123 § 1 pkt 1 k.c. i art. 124 § 2 k.c. Tym samym roszczenia powódki nie uległy przedawnieniu.

Odsetki i rekompensata

17.  Umowa łącząca strony była transakcją handlową w rozumieniu art. 4 pkt 1 ustawy z 8.03.2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej: u.t.h.) jako umowa odpłatnej sprzedaży towarów zawarta między przedsiębiorcami w związku z wykonywaną działalnością. Wynagrodzenie powódki stanowiło świadczenie pieniężne jak w art. 4 pkt 1a u.t.h. W związku z tym powódce należały się co do zasady odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych, jako że spełniła swoje świadczenie i nie otrzymała zapłaty w terminie określonym w umowie (art. 7 ust. 1 u.t.h.).

18.  Zwrot zryczałtowanej rekompensaty za koszty odzyskiwanej należności (dalej: rekompensata) należy się wówczas, gdy wierzyciel nabędzie uprawnienie do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych (art. 10 ust. 1 u.t.h.). Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej przepis ten należy rozumieć tak, że zryczałtowana rekompensata należy się od każdej faktury z osobna, co do której zaktualizowały się przesłanki naliczania odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.

19.  Strona pozwana powołała się na naruszenie zasad współżycia społecznego, tj. na art. 5 k.c. Prawdą jest, że Sąd Najwyższy w uchwale z 11.12.2015 r., sygn. akt III CZP 94/15, lakonicznie dopuścił hipotetyczną możliwość stosowania art. 5 k.c. przy ustalaniu prawa do rekompensaty, co ukierunkowało część orzecznictwa sądów powszechnych. W ocenie tego składu sądu jest to jednak wykładnia błędna, gdyż pomija podstawową dyrektywę wykładni aktów prawnych implementujących prawo unijne (tu: Dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych), tj. zobowiązanie sądów krajowych do zapewnienia praktycznej efektywności prawa unijnego ( effet utile), która sprzeciwia się przyjęciu, że sądy krajowe mogą nie stosować się do środków prawnych, których obowiązek implementacji wynika z dyrektywy unijnej, powołując się na ogólne przepisy prawa krajowego, takie jak art. 5 k.c. Do tego zagadnienia wprost odniósł się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 4.05.2023 r., C-78/22, przesądzając, że wykluczona jest taka interpretacja sądu krajowego, która obniża lub oddala roszczenie o zryczałtowaną rekompensatę, naruszając art. 6 ust. 1 dyrektywy 2011/7.

20.  Niezależnie od powyższego, brak opłacania przez pozwaną kontrahentów istotnie przyczynia się do ich poszkodowania, a przewidziana w u.t.h. rekompensata z założenia częściowo przywraca równowagę gospodarczą, dopuszczając dochodzenie dalszych roszczeń. Wskazana wyżej dyrektywa wprost przywołuje konsekwencje opóźnień w transakcjach handlowych dla poszkodowanych kontrahentów i obrotu gospodarczego w akapicie trzecim preambuły: „(3) Wiele płatności w transakcjach handlowych między podmiotami gospodarczymi lub między podmiotami gospodarczymi a organami publicznymi dokonywanych jest po terminie uzgodnionym w umowie lub określonym w ogólnych warunkach handlowych. Chociaż towary zostały dostarczone, a usługi wyświadczone, wiele odpowiadających im faktur płaconych jest długo po terminie. Takie opóźnienia w płatnościach mają negatywny wpływ na płynność finansową i komplikują zarządzanie finansami przedsiębiorstw. Wpływa to również na ich konkurencyjność i rentowność, gdy z powodu opóźnień w płatnościach wierzyciel zmuszony jest sięgać do zewnętrznych źródeł finansowania. Ryzyko takich negatywnych skutków znacznie wzrasta w okresach spowolnienia gospodarczego, kiedy uzyskanie dostępu do finansowania jest trudniejsze”. W tym świetle Sąd nie dostrzega przywołanego przez pozwaną naruszenia zasad współżycia społecznego z art. 5 k.c. Ewentualna wysoka kwota łącznych zryczałtowanych rekompensat wynika wyłącznie ze skali i liczby naruszeń przez pozwaną wzajemnych zobowiązań. Mając to na uwadze, Sąd zasądził sumę rekompensat w wysokości żądanej przez powódkę, gdyż odpowiadała ona wysokości ustalonej w art. 10 ust. 1 pkt 1 i 2 u.t.h.

21.  Według jednoznacznego brzmienia ustawy powyższa rekompensata należała się bez wezwania od kolejnego dnia po pierwszym dniu opóźnienia w płatności, od którego zaczęły być naliczane odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych. Nie była to zatem wierzytelność bez terminu spełnienia świadczenia, wymagająca wezwania do postawienia w stan wymagalności jak w art. 455 k.c. Zarzut pozwanej co do braku doręczenia faktur nie mógł wobec tego wpłynąć na zasadność roszczenia i jego wymagalność. W związku z tym, że pozwana pozostawała w opóźnieniu ze spełnieniem roszczenia powoda w zakresie rekompensaty, to powodowi należały się od tej kwoty odsetki ustawowe za opóźnienie (art. 481 § 1 k.c.). Żądanie powoda co do odsetek od rekompensaty mieściło się w opóźnieniu w zapłacie (kolejny dzień po opóźnieniu w płatności), w związku z czym podlegało uwzględnieniu w całości.

Koszty procesu

22.  Powód uzyskał w wyroku całość dochodzonego roszczenia, w związku z czym należało uznać go za wygrywającego sprawę w rozumieniu art. 98 § 1 k.p.c. i zasądzić na jego rzecz całość poniesionych kosztów procesu. W sprawie nie ujawniły się okoliczności uzasadniające odstąpienie od tej ogólnej zasady ponoszenia kosztów. Powód poniósł koszty procesu w wysokości 8779,60 zł, na które złożyła się opłata od pozwu 1589 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, wykorzystana zaliczka na poczet wynagrodzenia i wydatków kuratora 3573,60 zł i 3600 zł wynagrodzenia pełnomocnika według stawek określonych w rozporządzeniu w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Niewykorzystana zaliczka w kwocie 854,40 zł zostanie zwrócona po uprawomocnieniu się orzeczenia.

Wynagrodzenie kuratora

23.  Sąd przyznał wynagrodzenie występującemu w sprawie kuratorowi pozwanej na podstawie wytycznych z art. 9 pkt 3 ustawy z 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (dalej: u.k.s.c.) oraz art. 179 § 1 i 2 k.r.o. Była to typowa sprawa o zapłatę wynagrodzenia, niezawiła dowodowo, a ujawniony nakład pracy kuratora był przeciętny, mając na uwadze zarazem merytoryczne odniesienie się do pism procesowych, jak i niestawiennictwo na rozprawie. Z uwagi na te okoliczności Sąd przyznał stosowne wynagrodzenie, ustalając je w wysokości 3542,40 zł brutto (powiększone o należny podatek od towarów i usług, gdyż kurator jest radcą prawnym rozliczającym się z tego podatku).

24.  Ustalenie wynagrodzenia kuratora na podstawie powyższych przepisów wynikało z tego, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 23.04.2025 r., sygn. akt SK 89/22, orzekł, że § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. poz. 536) jest niezgodny z art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.

25.  Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego nie zostało opublikowane (ogłoszone) zgodnie z art. 190 ust. 2 Konstytucji, w związku z czym zachodzi wątpliwość, czy weszło ono w życie zgodnie z art. 190 ust. 3 Konstytucji, który przewiduje zasadę, że orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego wchodzą w życie z dniem ogłoszenia. Jak wskazał Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 9.03.2016, sygn. akt K 47/15, zgodnie z art. 190 ust. 1 Konstytucji orzeczenia Trybunału są ostateczne i mają moc powszechnie obowiązującą. Oba te przymioty przynależą orzeczeniom Trybunału od momentu ich wydania, a to w przypadku wyroków Trybunału ma miejsce z chwilą ich ogłoszenia na sali rozpraw. Wówczas następuje potwierdzenie lub obalenie domniemania konstytucyjności zakwestionowanej regulacji prawnej, które nie pozostaje bez wpływu na praktykę dalszego stosowania niekonstytucyjnych przepisów. Utrata mocy obowiązującej przepisów uznanych przez Trybunał za niekonstytucyjne następuje natomiast w dniu ogłoszenia wyroku Trybunału w Dzienniku Ustaw, co właściwy organ jest zobowiązany uczynić „niezwłocznie”. Ogłoszenie orzeczenia Trybunału w dzienniku urzędowym jest czynnością o charakterze technicznym, która nie wpływa na byt prawny owego orzeczenia, choć determinuje niektóre jego skutki prawne. Zgodnie z art. 21 ust. 1 ustawy z 20.07.2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych Prezes Rady Ministrów wydaje Dziennik Ustaw i Monitor Polski przy pomocy Rządowego Centrum Legislacji. Podstawą do ogłoszenia orzeczenia jest jego odpis w formie dokumentu elektronicznego, który w swojej treści zawiera poświadczenie zgodności z oryginałem oraz jest opatrzony przez osobę upoważnioną do sporządzenia odpisu orzeczenia kwalifikowanym podpisem elektronicznym, a także odpis tego orzeczenia w postaci papierowej (art. 15 ust. 4 ustawy). Sąd w tym składzie wobec tego podziela tezę, że: „Prezes Rady Ministrów nie może kontrolować aktu prawnego przekazanego do publikacji, ani pod względem formy, ani pod względem treści. Nawet gdy jest to ustawa uchwalona z naruszeniem procedury ustawodawczej uregulowanej w Konstytucji, w tym również taka, co do której można byłoby uzasadnić twierdzenie, że w sposób ewidentny nie jest ona ustawą w rozumieniu Konstytucji, to Prezes Rady Ministrów nie może skutecznie (w sensie prawnym) odmówić jej publikacji. Uprawnienia, które zostały mu przyznane w odniesieniu do ustawy i orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, mają charakter techniczny i dotyczą jedynie wydawania Dziennika Ustaw i Monitora Polskiego. W przypadku ustawy i orzeczenia Trybunału Prezesowi Rady Ministrów nie przyznano nawet prawa zarządzenia ogłoszenia obu tych aktów prawnych w wydawanych przez niego dziennikach urzędowych […] podstawą do ogłoszenia orzeczenia […] nie jest zarządzenie, lecz odpis tego orzeczenia”1. W ocenie Sądu aktualna w obecnej sytuacji pozostaje również teza, że: „Nadrzędność Konstytucji w odniesieniu do funkcji orzeczniczych TK wyraża się przede wszystkim w bezwzględnej podległości sędziów Konstytucji (art. 195 ust. 1), co oznacza, że żadna ustawa nie może samodzielnie wyznaczać ram wykonywania kontroli konstytucyjności prawa2”. Tym bardziej: „uchwała Sejmu z 6.03.2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego nie jest źródłem prawa. Nie zmienia i nie uchyla żadnych obowiązujących przepisów prawa. Jako taka nie wywołuje również bezpośrednio innych skutków prawnych”3. Utrzymanie w mocy przepisów uznanych za niekonstytucyjne przez Trybunał Konstytucyjny poprzez decyzję organu wydającego Dziennik Ustaw jest rażąco sprzeczne z art. 190 ust. 3 Konstytucji, gdyż wyłącznie Trybunał Konstytucyjny jest uprawniony do określenia innego terminu utraty mocy obowiązującej aktu normatywnego. Sąd nie może biernie akceptować erozji podstawowych zasad konstytucyjnego porządku prawnego, która nie tyle jest efektem określonej wykładni przepisów ustrojowych, co ich wyraźnym zaprzeczeniem.

26.  Konstytucja ani inne akty prawa powszechnie obowiązującego nie udzielają wprost odpowiedzi na to, co należy czynić w sytuacji powstania luki prawnej w konsekwencji orzeczenia sądu konstytucyjnego. Sąd podziela jednak wskazania doktryny, że: „prawna relewantność orzeczeń TK odnosi się także do ich uzasadnień. Z jednej strony w związku z pewną suchością formułek używanych w sentencji dopiero lektura uzasadnienia pozwala na pełne określenie treści zasady prawnej, która stała się podstawą orzeczenia. Sformułowanie tej zasady prawnej ma często walor normatywny, uzupełniając lub modyfikując treść norm pisanych lub wcześniejszych precedensów. Bez uwzględnienia tej zasady nie jest możliwe określenie aktualnej treści postanowień konstytucyjnych, a więc wyznaczenie zakresu związania ustawodawcy zwykłego tymi postanowieniami. Można bronić tezy o wiążącym charakterze tych elementów uzasadnienia, które składają się na tzw. tragende U. ( ratio decidendi) rozstrzygnięcia wyrażonego w sentencji. Zarazem uzasadnienia wyroków Trybunału są zwykle znacznie bogatsze, obfitując w różnego rodzaju obserwacje, sygnały czy sugestie. Te obiter dicta pozbawione są mocy prawnie obowiązującej, ale jest oczywiste, że sądy mogą i powinny je brać pod uwagę przy dokonywaniu interpretacji zarówno ustaw, jak i Konstytucji”4.

27.  W uzasadnieniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23.04.2025 r., sygn. akt SK 89/22, Trybunał wskazał, że: „Nie może być wątpliwości co do tego, że rozporządzenie nie może kształtować podmiotowych praw majątkowych w aspekcie materialnym, jeżeli w tym zakresie nie wykonuje ustawy, jak domaga się tego art. 92 ust. 1 zdanie pierwsze Konstytucji. Nie jest możliwe, by przyjąć, że badane rozporządzenie wykonuje ustawę, rozstrzygając o wysokości wynagrodzenia kuratora (to jest: o podmiotowych prawach majątkowych w aspekcie materialnym), w sytuacji, gdy ustawa tej materii nie reguluje, w szczególności nie wyznacza nawet granic bazowych stawek ustalonych rozporządzeniem […] Trybunał Konstytucyjny zastrzega przy tym, że niniejszym wyrokiem nie rozstrzyga, czy zaskarżony przepis rozporządzenia czyni iluzorycznym prawo podmiotowe chronione przez art. 64 ust. 2 Konstytucji - co musiałoby oznaczać faktyczne wygaszenie tego prawa w analizowanym zakresie. Trybunał, wydając wyrok, przedmiotem rozstrzygnięcia nie uczynił kwestii wysokości wynagrodzenia należnego kuratorowi (dla zmaterializowania się, dla zaspokojenia prawa chronionego przepisem art. 64 ust. 2 Konstytucji) - wyrok rozstrzyga inny problem konstytucyjny: eksponuje konstytucyjny zakaz lokowania w rozporządzeniu rozstrzygnięć objętych zaskarżonym przepisem, w sytuacji, gdy nie jest możliwe, by uznać, że rozstrzygnięcia te wykonują ustawę, w zakresie materii zastrzeżonej przez Konstytucję dla ustawy […] Trybunał Konstytucyjny podkreśla bardzo pilną potrzebę rewizji obowiązujących w tym zakresie rozwiązań prawnych z uwzględnieniem rozstrzygnięcia wyrażonego przez Trybunał w niniejszym wyroku”.

28.  Stosowanie rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w kontekście ustalania wysokości wynagrodzenia kuratora jest obarczone tą samą wadą prawną, która doprowadziła do uznania aktu normatywnego za niezgodny z Konstytucją. C. rozstrzygnięcie o podmiotowych prawach majątkowych w aspekcie materialnym na podstawie aktu podustawowego, podczas gdy ustawa nie wyznacza nawet granic bazowych stawek, a czyni to wyłącznie rzeczony akt podustawowy. Tym samym rozstrzygnięcie poprzez zastosowanie tego rozporządzenia, na podstawie danego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, prowadziłoby do skutku przeciwnego do zamierzonego przez organ konstytucyjny.

29.  K. prawna w kontekście przyznawania wynagrodzeń kuratorom procesowym nie oznacza jednak, że to wynagrodzenie w ogóle nie powinno być przyznawane. Jego źródła prawnego należy poszukiwać jednak w obowiązujących przepisach prawnych rangi ustawowej (lub hipotetycznie w rozporządzeniach wydanych na podstawie delegacji ustawowej ukształtowanej zgodnie ze wskazaniami Trybunału). Sąd przyjmuje za adekwatne do tego celu stosowane bezpośrednio wytyczne z art. 9 pkt 3 ustawy z 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych oraz art. 179 § 1 i 2 k.r.o. Ukształtowana na podstawie tych przepisów norma prawna brzmi następująco: Sąd ustala wysokość stosownego wynagrodzenia kuratorów ustanowionych dla strony w danej sprawie, mając na względzie rodzaj sprawy, stopień jej zawiłości i nakład pracy kuratorów. Różnica względem uprzedniej normy prawnej skonstruowanej na podstawie przepisów rozporządzenia uznanych przez Trybunał za niekonstytucyjne polega na tym, że Sąd nie jest ograniczony kwotą maksymalną wynagrodzenia odniesioną do stawek minimalnych za czynności radców prawnych oraz wytycznymi w zakresie wartości przedmiotu sporu i kwalifikowania sprawy jako wymagającej przeprowadzenia rozprawy. Innymi słowy, Sąd w następstwie omawianego orzeczenia Trybunału ma większą swobodę orzeczniczą w ustalaniu wynagrodzenia kuratora, lecz nie oznacza to, że decyzja w tym przedmiocie jest dowolna. Wciąż musi być oparta na stosowności wynagrodzenia z odniesieniem go do rodzaju sprawy, stopnia zawiłości i nakładu pracy. Sąd wciąż może odnosić się przy przyznawaniu wynagrodzenia do stawki minimalnej jak uprzednio, gdyż stanowi ona relewantny punkt odniesienia przy ocenie pracy kuratora. Nie jest to jednak bezwzględny punkt odniesienia. W szczególności z tego względu, że kurator ustanowiony dla strony w procesie nie ma dostatecznie równych cech prawnie relewantnych w tym kontekście jak pełnomocnik strony, co hipotetycznie mogłoby uzasadniać odwołanie się do art. 32 Konstytucji i co stanowiło podstawę orzeczeń sądów w kontekście równego ukształtowania wynagrodzenia pełnomocników z urzędu i z wyboru. Duża część pracy pełnomocnika strony polega na czynnościach pozaprocesowych, w tym: kontakcie ze stroną reprezentowaną, wspólnej analizie stanu prawnego i faktycznego, doradztwie prawnym, zbieraniu, ocenie i systematyzowaniu materiału dowodowego oraz negocjacjach z innymi uczestnikami. Kurator nie ma takich samych obowiązków i możliwości ze względu na sytuacje faktyczne, w których jest ustanawiany. Ma przy tym inne obowiązki, których nie ma pełnomocnik strony, będący z założenia znawcą prawa i reprezentantem interesów klienta. Czynności kuratora są ponadto kompensowane zwrotem poniesionych wydatków. Z tych względów Sąd nie widzi podstaw do domyślnego kształtowania wynagrodzenia kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie na poziomie stawki pełnomocników z wyboru. Sąd może ukształtować w ten sposób wynagrodzenie na podstawie wytycznych i własnego przekonania, lecz jest to decyzja uznaniowa.

30.  W odniesieniu do zwrotu wydatków, to Sąd przyznał je w całości w wysokości zgłoszonej przez kuratora jako celowe i niezbędne do reprezentacji pozwanej w sprawie.

(...) H. C.

Zarządzenia:

1.  odnotować, w tym w kontrolce terminowego sporządzania uzasadnień orzeczeń;

2.  kuratorowi pozwanej (poczta): doręczyć odpis wyroku z uzasadnieniem;

3.  wyrok wraz z uzasadnieniem (jako jeden plik) proszę opublikować na portalu orzeczeń zgodnie z załączoną kartą kwalifikacyjną;

4.  przedłożyć za miesiąc lub z pismem.

17.04.2026 r.

ASR H. C.

1 H. Ł.-(...), O skutkach prawnych nieopublikowanego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Rozważania na tle oczekującego na publikację wyroku z 9.03.2016 r. (K 47/15), (...) 2016, nr 10, s. 7-28.

2 M. C., Polityka a Trybunał Konstytucyjny Konstytucja – ostatni środek obrony przed polityką, „(...), (...)” 2016, nr 1, s. 35-42.

3 F. V., Konsekwencje uchwały Sejmu z 6 marca 2024 r. w sprawie usunięcia skutków kryzysu konstytucyjnego lat 2015-2023 w kontekście działalności Trybunału Konstytucyjnego, (...) 2024, nr 3, s. 158-173.

4 K. U., Sądy a Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej , (...) 2016, nr 7-8, s. 7-25.