Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 8 maja 2026 r.

Sąd Rejonowy w Łomży IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych

w składzie:

Przewodnicząca: SSR Marta Małgorzata Sulkowska

po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2026 r. w Łomży

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa K. P.

przeciwko G. (...)

o nagrodę jubileuszową

I.  zasądza od pozwanego G. (...) na rzecz powódki K. P. kwotę 13.920 zł (trzynaście tysięcy dziewięćset dwadzieścia złotych);

II.  odstępuje od obciążania pozwanego G. (...) kosztami sądowymi.

Sygn. akt IV P 31/26 upr

UZASADNIENIE

Powódka K. P. wniosła o zasądzenie od pozwanego G. (...) kwoty 13.920 zł tytułem nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy w kwocie stanowiącej 200% wynagrodzenia miesięcznego przysługującego powódce w dniu 1 stycznia 2026 r. Ponadto wniosła o zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów procesu według norm przepisanych.

W uzasadnieniu pozwu powódka wskazała, iż po wejściu w życie z dniem
1 stycznia 2026 r. przepisów umożliwiających zaliczenie do stażu pracy okresów prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania umów cywilnoprawnych, złożyła do pozwanego wniosek o przeliczenie stażu pracy. Po uwzględnieniu nowych okresów pozwany ustalił, że łączny staż pracy powódki wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni, a zatem przekracza próg 35 lat pracy uprawniający do nagrody jubileuszowej w wysokości 200% miesięcznego wynagrodzenia. Powódka podniosła, iż mimo ustalenia spełnienia przesłanki stażowej pozwany odmówił wypłaty nagrody jubileuszowej, wskazując, że po przeliczeniu stażu pracy wymagany okres 35 lat został osiągnięty już w dniu 4 listopada 2023 r., tj. przed wejściem w życie nowych przepisów. W ocenie powódki stanowisko pozwanego pozostaje nieprawidłowe, albowiem prawo do zaliczenia nowych okresów aktywności zawodowej do stażu pracy powstało dopiero z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, a tym samym dopiero od tej daty mogło dojść do nabycia prawa do nagrody jubileuszowej. Powódka wskazała również, iż wykładnia prezentowana przez pozwanego prowadzi do skutków sprzecznych z celem ustawy nowelizującej, zasadą ochrony praw pracowniczych oraz regulacjami dotyczącymi wynagradzania pracowników samorządowych (pozew k. 3-8 , pismo procesowe z dnia 30.03.2026 r., k. 20).

Pozwany G. (...) wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powódki na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Ewentualnie, w przypadku uwzględnienia powództwa, wniósł o nieobciążanie pozwanego ustawowymi odsetkami za opóźnienie za okres przed uprawomocnieniem się wyroku ze względu na obiektywnie uzasadnione wątpliwości prawne co do istnienia roszczenia i brak zawinienia pozwanego w opóźnieniu. Powyższe zastrzeżenie zostało złożone, mimo że powódka nie wnosiła o zasądzenie odsetek.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany wskazał, iż nie kwestionuje okoliczności związanych z zatrudnieniem powódki, złożeniem przez nią wniosku o przeliczenie stażu pracy ani ustalenia, że po uwzględnieniu nowych okresów aktywności zawodowej jej łączny staż pracy na dzień 1 stycznia 2026 r. wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni. Pozwany podniósł jednak, iż po doliczeniu nowych okresów próg 35 lat pracy został osiągnięty obliczeniowo już w dniu 4 listopada 2023 r., a więc przed wejściem w życie ustawy nowelizującej. Pozwany argumentował, iż zgodnie z literalną wykładnią art. 6 ustawy z dnia 26 września 2025 r. uprawnienia pracownicze wynikające z zaliczenia nowych okresów do stażu pracy przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, jednak nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie ustawy. W ocenie pozwanego oznacza to, że skoro wymagany staż został osiągnięty przed dniem 1 stycznia 2026 r., to prawo do nagrody jubileuszowej nie mogło powstać po tej dacie. Pozwany wskazał nadto, iż przepisy rozporządzenia dotyczącego wynagradzania pracowników samorządowych nie mogą modyfikować normy ustawowej wynikającej z art. 6 ustawy nowelizującej, a prezentowana przez powódkę wykładnia pozostaje sprzeczna z zasadami hierarchii źródeł prawa. Podniósł również, iż jako jednostka sektora finansów publicznych zobowiązany był do zachowania szczególnej ostrożności przy wydatkowaniu środków publicznych, zaś odmowa wypłaty świadczenia wynikała z istniejących i rzeczywistych wątpliwości interpretacyjnych dotyczących nowych przepisów, potwierdzanych także stanowiskiem Okręgowego Inspektoratu Pracy w I. (odpowiedź na pozew k. 25-29)

Sąd ustalił, co następuje:

K. P. jest zatrudniona w G. (...) na stanowisku asystent rodziny.

Pismem z dnia 2 lutego 2026 r. (wpływ 5 lutego 2026 r.) powódka wniosła do pozwanego o przeliczenie stażu pracy poprzez doliczenie okresów prowadzenia działalności gospodarczej oraz wykonywania umów zlecenia i umów agencyjnych, na podstawie art. 302 ¹ kp (k. 10).

Do wniosku powódka dołączyła zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych potwierdzające okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych oraz prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, tj.:

1.  wykonywanie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług bądź umowy agencyjnej na rzecz (...) A. w okresie od 12 kwietnia 1999 r. do 29 listopada 2001 r. (zaświadczenie nr (...).(...).(...) - k. 15),

2.  wykonywanie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług bądź umowy agencyjnej na rzecz W. U. w okresie od 1 stycznia 2023 r. do 28 lutego 2023 r. (zaświadczenie nr (...).(...).(...) - k. 14)

3.  wykonywanie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług bądź umowy agencyjnej na rzecz (...) S.A. w okresie od 1 października 2018 r. do 31 grudnia 2019 r. (zaświadczenie nr (...). (...).(...) - k. 13),

4.  wykonywanie umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług bądź umowy agencyjnej na rzecz (...) w okresie od 1 marca 2023 r. do 31 marca 2023 r. (zaświadczenie nr (...).(...).(...) - k. 11).

5.  prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej oraz opłacanie składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresach od 27 listopada 2002 r. do 1 lutego 2004 r., od 1 lutego 2005 r. do 25 lutego 2005 r., od 1 marca 2005 r. do 2 lipca 2018 r. oraz od 21 sierpnia 2018 r. do 31 marca 2022 r (zaświadczenie nr (...). (...).(...), k. 12).

Po dokonaniu przeliczenia stażu pracy pozwany ustalił, iż po uwzględnieniu nowych okresów aktywności zawodowej łączny staż pracy powódki na dzień 1 stycznia 2026 r. wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni, zaś prognozowana wysokość nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy wynosi 13.920 zł, co odpowiada 200% miesięcznego wynagrodzenia powódki (k. 8).

Decyzją z dnia 24 lutego 2026 r., znak (...), pozwany odmówił powódce wypłaty nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy. W uzasadnieniu wskazał, iż po doliczeniu nowych okresów aktywności zawodowej powódka osiągnęła wymagany staż pracy już w dniu 4 listopada 2023 r., tj. przed wejściem w życie ustawy z dnia 26 września 2025 r. nowelizującej Kodeks pracy, wobec czego brak było podstaw prawnych do przyznania świadczenia (decyzja k. 9-9v).

Sąd zważył, co następuje:

Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.

Bezspornym w niniejszej sprawie pozostawał fakt, iż powódka jest zatrudniona u pozwanego jako pracownik samorządowy, a zatem do jej stosunku pracy znajdują zastosowanie przepisy ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1135) oraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1638 ze zm.).

Zgodnie z art. 302 ¹ § 1 oraz § 2 pkt 1-2 kp w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 26 września 2025 r. o zmianie ustawy Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2025 r. poz. 1423) do okresu zatrudnienia wlicza się okresy prowadzenia przez osobę fizyczną pozarolniczej działalności, o której mowa w art. 8 ust. 6 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, oraz okresy pozostawania osobą współpracującą z osobą fizyczną prowadzącą tę działalność, za które zostały opłacone składki na ubezpieczenia emerytalne, rentowe lub wypadkowe (§ l); oraz okresy wykonywania przez osobę fizyczną umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisami Kodeksu cywilnego stosuje się przepisy dotyczące zlecenia lub wykonywania przez osobę fizyczną umowy agencyjnej - w których ta osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (§ 2 pkt 1-2).

Na podstawie powołanych regulacji powódka złożyła do strony pozwanej wniosek o przeliczenie stażu pracy z uwzględnieniem nowych okresów aktywności zawodowej. Po dokonaniu przeliczenia pozwany ustalił, iż dodatkowe okresy podlegające zaliczeniu wynoszą 21 lat, 2 miesiące i 3 dni, zaś łączny staż pracy powódki na dzień 1 stycznia 2026 r. wynosi 37 lat, 1 miesiąc i 28 dni. Zatem przekracza próg 35 lat wymagany do nabycia nagrody jubileuszowej przewidzianej w § 8 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych w zw. z art. 38 ust. 2 i 5 ustawy z dnia 21 listopada2008 r. o pracownikach samorządowych.

Okoliczność ta była między stronami bezsporna, podobnie jak wynik dokonanego przez pozwanego przeliczenia.

Istotą sporu w niniejszej sprawie była interpretacja przepisu przejściowego, tj. art. 6 ustawy nowelizującej, a w konsekwencji ustalenie daty, w której powódka nabyła prawo do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy.

Zgodnie z art. 6 ustawy nowelizującej uprawnienia pracownicze wynikające z wliczenia okresów, o których mowa w art. 302 ¹ 1-7 ustawy zmienianej w art. l, do okresu zatrudnienia przysługują od dnia nabycia prawa do tych uprawnień, ale nie wcześniej niż od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy, w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy będącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, z późn. zm.) albo określonego w art. 9, w przypadku pracownika zatrudnionego u pracodawcy niebędącego jednostką sektora finansów publicznych w rozumieniu ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych.

Strona pozwana prezentowała stanowisko, iż skoro po doliczeniu nowych okresów aktywności zawodowej powódka osiągnęła wymagany staż 35 lat już w dniu 4 listopada 2023 r., to prawo do nagrody jubileuszowej zostało nabyte przed dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, a tym samym stosownie do art. 6 ustawy świadczenie nie może zostać wypłacone. Pozwany podnosił przy tym, iż
§ 8 ust. 9 i 10 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych nie może modyfikować normy wynikającej z przepisu ustawowego. Wskazywał, że zgodnie z konstytucyjną hierarchią źródeł prawa rozporządzenie, jako akt wykonawczy, nie może pozostawać w sprzeczności z ustawą ani ograniczać stosowania przepisu rangi ustawowej, wobec czego pierwszeństwo należało przyznać literalnej wykładni art. 6 ustawy nowelizującej. Pozwany argumentował również, iż jako jednostka sektora finansów publicznych zobowiązany jest do dokonywania wydatków wyłącznie na podstawie jednoznacznej podstawy prawnej, a istniejące w praktyce poważne rozbieżności interpretacyjne nakazywały zachowanie ostrożności przy wydatkowaniu środków publicznych.

Sąd co do zasady podzielił stanowisko strony pozwanej odnośnie do hierarchii źródeł prawa i braku możliwości modyfikowania normy ustawowej przez przepisy rozporządzenia wykonawczego. Nie oznacza to jednak zasadności przyjętej przez pozwanego wykładni art. 6 ustawy nowelizującej. W ocenie Sądu błędne było bowiem utożsamienie hipotetycznego, obliczonego wstecz momentu osiągnięcia wymaganego stażu pracy z chwilą nabycia prawa do nagrody jubileuszowej

Nie budzi wątpliwości, iż w procesie wykładni prawa pierwszeństwo przysługuje wykładni językowej. Nie ma ona jednak charakteru absolutnego. W sytuacji, gdy prowadzi ona do rezultatów nieracjonalnych, niesprawiedliwych albo oczywiście sprzecznych z celem regulacji, konieczne jest sięgnięcie również do wykładni systemowej i celowościowej. Celem ustawy nowelizującej było niewątpliwie polepszenie sytuacji prawnej pracowników poprzez rozszerzenie katalogu okresów podlegających zaliczeniu do stażu pracy. Ustawodawca zmierzał do wyrównania sytuacji osób wykonujących pracę w różnych formach organizacyjno-prawnych i przyznania im uprawnień pracowniczych odpowiadających rzeczywistemu okresowi aktywności zawodowej. Przyjęcie interpretacji prezentowanej przez stronę pozwaną prowadziłoby natomiast do skutku odwrotnego do zamierzonego przez ustawodawcę. Pracownik, zamiast uzyskać korzyść wynikającą z nowelizacji, zostałby faktycznie pozbawiony uprawnienia. Taki rezultat należy uznać za oczywiście sprzeczny z celem ustawy i zasadą racjonalnego ustawodawcy.

Podkreślenia wymaga również, iż prawo podmiotowe nie może powstać przed wejściem w życie normy prawnej, która je kreuje. W dniu 4 listopada 2023 r., wskazywanym przez stronę pozwaną jako data nabycia prawa do nagrody jubileuszowej, przepis art. 302 ¹ kp nie obowiązywał jeszcze w porządku prawnym. Powódka nie miała zatem możliwości zaliczenia dodatkowych okresów aktywności zawodowej do stażu pracy, a tym samym nie mogła skutecznie nabyć prawa do świadczenia opartego na tych właśnie okresach. Nie sposób zaakceptować konstrukcji prawnej, zgodnie z którą pracownik miałby „nabyć” uprawnienie wynikające z przepisu, który w dacie rzekomego powstania prawa jeszcze nie istniał. Oznaczałoby to w istocie nadanie nowym regulacjom skutku retroaktywnego, mimo iż ustawodawca nie przewidział działania ustawy wstecz. Tymczasem zasada lex retro non agit pozostaje jedną z podstawowych zasad demokratycznego państwa prawnego i może zostać przełamana wyłącznie w sposób wyraźny i jednoznaczny. W ocenie Sądu prawidłowa wykładnia art. 6 ustawy nowelizującej prowadzi do wniosku, iż przepis ten określa moment, od którego pracodawcy są zobowiązani realizować nowe uprawnienia pracownicze wynikające z doliczenia dodatkowych okresów do stażu pracy. Data 1 stycznia 2026 r. została wprowadzona celem umożliwienia jednostkom sektora finansów publicznych odpowiedniego przygotowania organizacyjnego i finansowego do wdrożenia nowych regulacji, nie zaś w celu stworzenia mechanizmu wyłączającego możliwość nabycia świadczeń przez pracowników. Prawo powódki do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy zaktualizowało się zatem dopiero z dniem wejścia w życie ustawy nowelizującej, tj. 1 stycznia 2026 r. Dopiero bowiem w tej dacie zostały łącznie spełnione wszystkie przesłanki warunkujące powstanie prawa do świadczenia: istnienie normy prawnej pozwalającej na zaliczenie dodatkowych okresów aktywności zawodowej do stażu pracy oraz osiągnięcie wymaganego stażu według nowych zasad.

Odnosząc się natomiast do powołanego przez stronę pozwaną stanowiska Okręgowego Inspektoratu Pracy w I. z dnia 9 lutego 2026 r., Sąd zważył, iż opinia ta nie posiada wiążącego charakteru prawnego. Stanowiska organów administracji publicznej, w tym organów Państwowej Inspekcji Pracy, nie stanowią źródła prawa w rozumieniu art. 87 Konstytucji RP i nie mogą wiązać niezawisłego sądu w procesie orzekania. Niezależny sąd zobowiązany jest do samodzielnej i wszechstronnej wykładni obowiązujących norm prawnych, bez związania interpretacją organów zewnętrznych. Co więcej, przywołane pismo jedynie hipotetycznie wskazuje, do jakich wniosków „może prowadzić” wykładnia literalna, sygnalizując w istocie problem interpretacyjny, a nie zajmując stanowczego merytorycznego stanowiska. Zadaniem Sądu jest właśnie rozstrzyganie takich wątpliwości w oparciu o pełen katalog metod wykładni, a nie poprzestawanie na tej, która prowadzi do wyników absurdalnych i sprzecznych z fundamentalnymi zasadami prawa.

Na marginesie wskazać należy, że zaliczenie okresów zatrudnienia do stażu uprawniającego do nabycia nagrody jubileuszowej określonej wysokości nie wynika wyłącznie z przepisu rozporządzenia tj. § 8 ust. 9 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 25 października 2021 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych, który stanowi, że jeżeli w dniu wejścia w życie przepisów wprowadzających zaliczalność do okresów, od których uzależnia się uprawnienia pracownicze, okresów niepodlegających dotychczas wliczeniu upływa okres uprawniający pracownika samorządowego do dwóch lub więcej nagród jubileuszowych, wypłaca mu się tylko jedną nagrodę - najwyższą. Przepis ten ma umocowanie nie tylko w art. 37 ustawy z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych tj. w delegacji ustawowej, ale również w art. 38 ust. 5 tej ustawy. Przepis ten wskazuje, że do okresów pracy uprawniających do dodatku za wieloletnią pracę, nagrody jubileuszowej i jednorazowej odprawy w związku z przejściem na emeryturę lub rentę z tytułu niezdolności do pracy wlicza się wszystkie poprzednio zakończone okresy zatrudnienia oraz inne okresy, jeżeli z mocy odrębnych przepisów podlegają one wliczeniu do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Tym samym pracownicy samorządowi mają dodatkową podstawę prawną uzasadniającą ich roszczenie o przyznanie nagród jubileuszowych z dniem 1 stycznia 2026 r. w sytuacji, gdy staż pracy uprawniający do tej nagrody osiągnęli przed tą datą.

Należy się przy tym powołać na podstawową regułę wykładni, jaką jest założenie o racjonalności ustawodawcy. Gdyby nie chciał on takiej interpretacji, w przepisach przejściowych zawarłby w sposób wyraźny wskazanie, że do stanów faktycznych objętych nowelizacją nie stosuje się przepisów art. 38 ust. 5 ww. ustawy i opartej na niej regulacji § 8 ust. 9 rozporządzenia.

Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż powódka nabyła prawo do nagrody jubileuszowej za 35 lat pracy z dniem 1 stycznia 2026 r., wobec czego roszczenie zasługiwało na uwzględnienie w całości, o czym orzeczono jak w sentencji.