Pełny tekst orzeczenia

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

dnia 16 grudnia 2025 r.

Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny

w składzie:

Przewodniczący: SSA Paweł Rygiel

Sędziowie: -

Protokolant: -

po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2025 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa (...) spółki z o.o. we L. oraz (...) S.A. w S.

przeciwko Narodowemu Instytutowi (...) (...) - Państwowemu Instytutowi Badawczemu w L.

o zapłatę

na skutek apelacji powodów od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie

z dnia 14 lutego 2023 r. sygn. akt I C 476/22

1.  zmienia zaskarżony wyrok w pkt IV w ten sposób, że zasądzoną w tym punkcie kwotę 22.169 zł podwyższa do kwoty 25.769 zł (dwadzieścia pięć tysięcy siedemset sześćdziesiąt dziewięć złotych);

2.  w pozostałej części apelację oddala;

3.  zasądza od powodów solidarnie na rzecz strony pozwanej, tytułem kosztów postępowania apelacyjnego, kwotę 1.350 (jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt złotych) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie za czas od dnia uprawomocnienia niniejszego postanowienia w przedmiocie kosztów postępowania do dnia zapłaty.

sygn. akt I ACa 1027/23

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 16 grudnia 2025 r.

Strona powodowa (...) Sp. z o.o. we L. i (...) S.A. w S. domagała się zasądzenia od strony pozwanej Narodowego Instytutu (...) (...) – Państwowego Instytutu Badawczego w L. kwoty 298.680,29 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia wytoczenia powództwa, tj. od 12 października 2021r. do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów postępowania. Na żądaną pozwem kwotę składały się: a/ kwota 269.182,32 zł tytułem należności głównej oraz b/ kwota 29.497,97 zł tytułem odsetek za opóźnienie wyliczonych wg stanu na dzień 11 października 2021 r.

Strona pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów postępowania.

Pismem z dnia 7 kwietnia 2022 r. strona powodowa cofnęła powództwo bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie łącznej kwoty 19,41 zł. tytułem nieprawidłowo obliczonych należności odsetkowych, zaś pismem z dnia 28 czerwca 2022 r. - cofnęła powództwo bez zrzeczenia się roszczenia w zakresie łącznej kwoty 269.182,32 zł, w związku z dokonaniem przez pozwanego wpłaty na poczet należności głównych.

Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy:

- umorzył postępowanie w części dotyczącej kwoty 269.201,73 zł;

- zasądził od strony pozwanej na rzecz stron powodowych solidarnie:

a/ kwotę 20.251,36 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 października 2021 r. do dnia zapłaty,

b/ odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 269.182,32 zł od dnia 12 października 2021 r. do dnia 29 marca 2022 r.;

- oddalił powództwo w pozostałym zakresie;

- zasądza tytułem kosztów procesu od strony pozwanej na rzecz stron powodowych solidarnie kwotę 22.169,00 zł.

Sąd I instancji ustalił, że powodowe spółki, na podstawie umowy z dnia 21 lutego 2014 r., stanowią konsorcjum w celu wspólnego ubiegania się o udzielenie im zamówień publicznych i wykonywania tych zamówień, a także w celu wspólnego ubiegania się o otrzymanie zamówień nie objętych ustawą z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych (Dz. U. 2013 r. poz. 907 z późn. zm.).

Następnie wskazał, że powodowe spółki zawarły ze stroną pozwaną – Narodowym Instytutem (...) (...) – Państwowym Instytutem (...) w L. cztery umowy na zamówienia publiczne, przytaczając daty zawarcia umów oraz ich oznaczenia. Na podstawie tych umów umów powodowe spółki wykonywały na rzecz strony pozwanej usługi dostawy towarów i w związku z dokonywanymi usługami wystawiały stosowne faktury, przy czym Sąd szczegółowo faktury te opisał.

Strona pozwana - mimo otrzymania towarów będących przedmiotem umów - nie uiściła w całości należnych kwot na rzecz powodowych spółek, a kwota należności głównej stanowiąca sumę nieuiszczonych należności za otrzymane towary wynosi 298.680,29 zł.

Ustalając treść łączących strony umowy Sąd wskazał m.in., że w przypadku nie uregulowania należności w ustalonym terminie wykonawca mógł naliczyć odsetki umowne w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie (§ 4 ust. 2 umowy). Termin do zapłaty nie rozpoczyna biegu w dniu przesłania faksu lub e–mail faktury lecz po otrzymaniu faktury w wersji papierowej.

Pismem z dnia 11 maja 2021 r. strona powodowa skierowała do strony pozwanej wniosek o polubowne rozwiązanie sporu. Jednocześnie wezwała stronę pozwaną do uregulowania zadłużenia w wysokości 269.182,32 zł tytułem należności głównej oraz kwoty 20.298,57 zł tytułem odsetek za opóźnienie w zapłacie zgodnie z załączonym saldem w terminie do 25 maja 2021 r.

W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał, że co do zasady, roszczenie strony powodowej jest uzasadnione w świetle art. 605 k.c., skoro strona pozwana, pomimo odebrania usług, nie zapłaciła za nie do czasu wniesienia pozwu, natomiast zapłata należności w kwocie 269.182,32 zł nastąpiła już po zainicjowaniu niniejszej sprawy.

Dalej Sąd wskazał, że wobec bezspornego faktu zapłaty przez pozwane Centrum (...) kwoty 224.916,57 zł w dniu 29 marca 2022 r., tj. po dniu wniesienia pozwu, powództwo w tym zakresie stało się bezprzedmiotowe. Zatem wskutek cofnięcia pozwu odnośnie w/w kwoty należności należało w tej części postępowanie umorzyć na podstawie art. 355 § 1 k.p.c..

Sąd odnotował, ż w § 4 ust.3 umów strony postanowiły, że w przypadku nieuregulowania należności w ustalonym terminie strona powodowa była uprawiona do naliczenia odsetek ustawowych za opóźnienie. W świetle powyższego kwota należności głównej podlegała zasądzeniu na podstawie art. 481 § 1 k.c. wraz z ustawowymi odsetkami.

Sąd wskazał, iż wobec powyższego zasądził od strony pozwanej na rzecz powodowej spółki kwotę 20.251,36 zł wraz z ustawowymi za opóźnienie od dnia 12 października 2021 r. (dnia wniesienia pozwu) do dnia zapłaty. Kwota ta stanowi równowartość skapitalizowanych odsetek za opóźnienie liczonych od dnia wymagalności wierzytelności do dnia złożenia pozwu, w miejsce żądanych skapitalizowanych odsetek za opóźnienie w transakcjach handlowych. Nadto Sąd podkreślił, że odsetki od skapitalizowanych odsetek nie wynikają z transakcji handlowych (brak przepisu szczególnego w tym zakresie w ustawie o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych).

Dalej, zasądzeniu podlegały umówione odsetki ustawowe za opóźnienie od części kwoty należności głównej, co do której strona pozwana uregulowała swoje zobowiązanie po terminie, już w toku niniejszego postępowania.

Dalej idące roszczenie Sąd oddalił.

O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie art. 100 k.p.c. uznając, że powodowa spółka wygrała proces praktycznie w całości, a w związku z tym zasadne było zasądzenie od strony pozwanej na rzecz powodowej spółki całość przedmiotowych kosztów.

Od powyższego wyroku, w części oddalającej powództwo, apelację wniosły powodowe spółki, zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego, a to:

- art. 233 k.p.c. poprzez jego błędne zastosowanie w wyniku nieprawidłowej oceny materiału dowodowego i zastosowanie niewłaściwych przepisów dotyczących odsetek;

- art. 386 § 4 k.p.c. poprzez nierozpoznanie istoty sprawy w zakresie wysokości odsetek należnych stronie powodowej i przyjęcie, że powódki nie mają podstaw do dochodzenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych z uwagi na brzmienie obowiązujących przepisów i zapisy umowne między stronami;

- art. 98 k.p.c. w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych poprzez niewłaściwe zastosowanie i zasądzenie na rzecz powódek z tytułu kosztów kwoty 22.169 zł zamiast kwoty 25.769 zł.

Powódki zarzuciły nadto naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.:

- art. 481 k.c. w zw. z art. 482 k.c. w zw. z art. 8 w zw. z art. 13 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych w zw. z srt. 55 w zw. z art. 56 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie;

- art. 56 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa w zw. z art. 8 w zw. z art. 13 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych w zw. z srt. 55 w zw. z art. 56 ustawy z dnia 9 października 2015 r. o zmianie ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw, poprzez uznanie, że pomimo faktu, iż odsetki dochodzone w niniejszej sprawie stały się wymagalne po dniu 1 stycznia 2016 r. należą się one w wysokości wskazanej w umowie stron, a nie w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych.

W uwzględnieniu podniesionych zarzutów powódki wniosły o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez uwzględnienie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania.

Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.

Oczywiście bezzasadny jest zarzut nie rozpoznania istoty sprawy.

W rozumieniu kodeksowym (art. 386 § 4 k.p.c.) nierozpoznanie istoty sprawy oznacza stan, w którym rozstrzygnięcie sądu I instancji nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy oraz gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania lub merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje materialnoprawna lub procesowa przesłanka niwecząca lub hamująca roszczenie. Nierozpoznanie istoty nie zachodzi natomiast wówczas, gdy sąd rozstrzygnął o przedmiocie sprawy, tyle, że w sposób nieadekwatny do żądania strony. W szczególności stan taki nie ma miejsca, gdy – w ocenie skarżącego – sąd nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, zaniechał wyjaśnienia mających mieć znaczenie faktów, czy też dopuścił się innych błędów przy orzekaniu. W takiej sytuacji adekwatne jest odwoływanie się do zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa procesowego bądź materialnego – co strona powodowa uczyniła.

Ustalenia faktyczne przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne. Ustalenia te znajdują oparcie w treści materiału dowodowego, zaś ocena przeprowadzonych dowodów mieści się w granicach wyznaczonych art. 233 § 1 k.p.c. Podkreślenia przy tym wymaga, że w istocie, mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy fakty nie są sporne – nie ma przecież między stronami sporu co do treści zawartej pomiędzy stronami umowy, faktu istnienia zaległości w zapłacie wierzytelności umownej oraz tego, że należność główna została w toku procesu uiszczona i w jakiej dacie. Spór dotyczy wyłącznie oceny prawnej co do tego, czy – w świetle treści łączącego strony stosunku prawnego – stronie powodowej należą się odsetki w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie, czy też odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych. W rzeczywistości zatem kontrowersja związana jest wyłącznie z wykładnią przepisów prawa materialnego.

Sąd Apelacyjny w pełni podziela ocenę prawną Sądu I instancji co do wysokości należnych stronie powodowej odsetek.

Wskazać należy, że strona apelująca nie zauważa, iż w samej umowie strony umówiły się co do wysokości odsetek. W § 4 ust.2 wprost wskazano, że w razie nie uregulowania wierzytelności w terminie będą naliczane odsetki umowne, tyle, że ich wysokości określono odwołując się do odsetek ustawowych za opóźnienie.

Zgodnie z art. 359 § 1 k.c., źródłem obowiązku świadczenia odsetek może być czynność prawna, ustawa, orzeczenie sądu lub decyzja innego właściwego organu. Skoro zatem strony umówiły się co do rodzaju odsetek (umowne) określając ich wysokości poprzez odwołanie się do ich określonego rodzaju (odsetki ustawowe za opóźnienie), to nie sposób przyjąć argumentacji strony pozwanej. Jest ona bezprzedmiotowa, skoro w sprawie, co do zasady, nie mają zastosowanie odsetki ustawowe – bezprzedmiotowe są zatem rozważania, czy zasądzając odsetki ustawowe winny to być odsetki ustawowe za opóźnienie czy odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Brak jest także podstaw do przyjęcia, by określenie przez strony w czynności prawnej odsetek umownych, prowadzące do wyłączenia odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, naruszało prawo.

Apelacja powódek jest zasadna tylko w zakresie zakwestionowanego rozstrzygnięcia o kosztach procesu. W rzeczywistości, na zasądzone koszty winny się składać kwoty: 34 zł z tytułu opłat od pełnomocnictwa, 14.935 zł z tytułu opłaty od pozwu oraz 10.800 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika (zgodnie z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). Łącznie zatem kwota zasądzonych kosztów winna wynosić 25.769 zł.

Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawie art. 386 § 1 k.p.c. i art. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie art. 100 k.p.c. w zw. z art. 391 § 1 k.p.c. uznając, że strona pozwana uległa w apelacji jedynie w nieznacznej części, a w związku z tym zasadne jest zasądzenie na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego w całości. Na zasądzone koszty składa się opłata od wynagrodzenia pełnomocnika ustalona zgodnie z § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.