Pełny tekst orzeczenia

Wyrok z dnia 17 listopada 1999 r.
I PKN 366/99
Żądanie przywrócenia do pracy członka zakładowej organizacji związko-
wej, który swoim postępowaniem polegającym na bezpodstawnym sprowadze-
niu kontroli i zawiadomieniu organów ścigania o nieistniejących w rzeczywis-
tości nadużyciach zakłóca prawidłowy tok pracy zakładu pracy, można uznać
za sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa (art. 8 KP).
Przewodniczący: SSN Teresa Flemming-Kulesza, Sędziowie SN: Roman
Kuczyński (sprawozdawca), Andrzej Wasilewski.
Sąd Najwyższy, po rozpoznaniu w dniu 17 listopada 1999 r. sprawy z po-
wództwa Bolesława B. przeciwko Zakładom Przemysłu Tłuszczowego w W. o przy-
wrócenie do pracy, na skutek kasacji powoda od wyroku Sądu Wojewódzkiego-Sądu
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie z dnia 31 grudnia 1998 r. [...]
1. o d d a l i ł kasację.
2. nie obciążył powoda kosztami postępowania kasacyjnego.
U z a s a d n i e n i e
Wyrokiem z dnia 15 lipca 1998 r. Sąd Rejonowy-Sąd Pracy dla Warszawy
Pragi zasądził od Zakładów Przemysłu Tłuszczowego w W. na rzecz powoda Boles-
ława B. kwotę 7.541,82 zł tytułem odszkodowania za niezgodne z prawem wypowie-
dzenie umowy o pracę, oddalił natomiast roszczenie powoda o przywrócenie do
pracy. Sąd Rejonowy ustalił, że powód w latach 1990-1996 pełnił funkcję przewodni-
czącego komisji zakładowej NSZZ „Solidarność” i nie ułożyła się jego współpraca z
nowym dyrektorem zakładu pracy Markiem Z. Powód kwestionował fakt powołania
dyrektora, kierował do prokuratury i organu założycielskiego doniesienia o ograni-
czaniu wolności związkowych, występował do Najwyższej Izby Kontroli o przeprowa-
dzenie kontroli w sprawie budowy nowej kotłowni, zaś w dniu 2 kwietnia 1996 r.
wprowadził, bez uzgodnienia z dyrektorem w dokumentacji płacowej nieprawdziwe
2
grupy zaszeregowania i stanowiska pracy w kotłowni, za co otrzymał karę upomnie-
nia. W dniu 15 kwietnia 1996 r. zastępca dyrektora ds. technicznych zawiadomił dy-
rektora zakładu o bardzo złej współpracy z powodem, wyrażającej się kwestionowa-
niem przez powoda przyjmowanych rozwiązań techniczno-organizacyjnych przy
braku jego ku temu kompetencji, wprowadzaniem w błąd przełożonego, co skutkuje
brakiem zaufania do powoda, uzasadniającym rozwiązanie umowy o pracę. Komisja
Zakładowa NSZZ „Solidarność”, która zapoznała się z uzasadnionym powyższymi
okolicznościami zamiarem wypowiedzenia powodowi umowy o pracę wyraziła zgodę
na wypowiedzenie ze względu na uprawnienia emerytalne powoda i ponadto uchwa-
liła, że wszystkie pisma wychodzące na zewnątrz i do dyrektora powinny być poprze-
dzone uchwałą i zakwestionowała te pisma nie będące uchwałą, które po dniu 1
kwietnia 1996 r. podpisał powód jako przewodniczący Komisji Zakładowej. Sąd Re-
jonowy ustalił ponadto, że organy kontrolne (organ założycielski, Prokuratura Woje-
wódzka) nie podzieliły zarzutów powoda. W okresie od 19 kwietnia do 29 sierpnia
1996 r. powód przebywał na zwolnieniu lekarskim. W dniu 24 kwietnia 1996 r. powód
przestał pełnić funkcję w Komisji Zakładowej NSZZ „Solidarność”. W dniu 18 lipca
1996 r. powód wraz z siedmioma pracownikami Zakładów Przemysłu Tłuszczowego
założył Chrześcijański Związek Zawodowy „Solidarność” im. ks. Jerzego Popiełuszki,
wchodząc w skład jego komitetu założycielskiego, zaś dnia 30 sierpnia doręczono
mu wypowiedzenie umowy o pracę ze skutkiem na dzień 30 listopada 1996 r.
Przyznanie przez powoda w toku postępowania przed Sądem pierwszej ins-
tancji, iż samowolnie wprowadził zmiany grup zaszeregowania i stanowisk pracowni-
ków działu kotłowni oraz brak potwierdzenia zarzutów kierowanych do organów pro-
kuratury i kontrolnych dowodzi, zdaniem tego Sądu, złej woli powoda i uzasadnia
wypowiedzenie umowy o pracę, które wprawdzie zostało dokonane z naruszeniem
ochrony działaczy związkowych, wynikającej z art. 32 ust. 1 ustawy z dnia 23 maja
1991 r. o związkach zawodowych (Dz.U. Nr 55, poz. 234 ze zm.), jednakże uwzględ-
nienie roszczenia o przywrócenie do pracy byłoby sprzeczne ze społeczno-gospo-
darczym przeznaczeniem tego prawa i z zasadami współżycia społecznego.
Powyższy wyrok zaskarżyły apelacją obie strony, zaś Sąd Wojewódzki-Sąd
Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Warszawie wyrokiem z dnia 31 grudnia 1998 r.
obydwie te apelacje oddalił. Sąd drugiej instancji stwierdził, że Sąd Rejonowy prze-
prowadził bardzo obszerne i wszechstronne postępowanie dowodowe a jego wyniki
ocenił bez przekroczenia zasady wyrażonej w art. 233 KPC. Sąd Rejonowy, z uwagi
3
na konfliktowy charakter powoda i bezzasadność jego skarg, trafnie przyjął, że rosz-
czenie o przywrócenie do pracy jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przez-
naczeniem tego uprawnienia i powołując się na ugruntowane stanowisko Sądu Naj-
wyższego, zasądził stosowne odszkodowanie. Z kolei bezzasadna jest apelacja
strony pozwanej, ponieważ wzgląd na autonomię związków zawodowych nie poz-
wala na kontrolę w postępowaniu przed Sądem Pracy prawidłowości wyboru władz
związkowych.
Kasacja powoda od wyroku Sądu drugiej instancji zarzuca naruszenie art. 32
ust. 1 ustawy o związkach zawodowych oraz art. 11 Konwencji o ochronie Praw
Człowieka i Podstawowych Wolności obowiązującej w oparciu o art. 91 ust. 1 i 2
Konstytucji RP.
Sąd Najwyższy rozważył, co następuje:
Kasacja jest oczywiście bezzasadna. W wyroku z dnia 23 września 1998 r., II
UKN 213/98 (niepublikowany) Sąd Najwyższy stanął na stanowisku, że jeżeli jako
podstawę kasacji wskazano naruszenie przepisów prawa materialnego (art. 3931
pkt
1 KPC), zaś jej uzasadnienie stanowi polemikę z ustaleniami faktycznymi Sądu dru-
giej instancji i to bez podniesienia zarzutów naruszenia przepisów prawa procesowe-
go (art. 3931
pkt 2 KPC), to kasacja taka nie znajduje usprawiedliwionych podstaw
(art. 39312
KPC). Także w wyroku z dnia 5 marca 1997 r., II UKN 9/97 (OSNAPiUS
1997, nr 22, poz. 443) Sąd Najwyższy stwierdził, że jeżeli podstawę kasacji stanowi
jedynie art. 3931
pkt 1 KPC, nie może dokonać kontroli w zakresie ustalonego w
sprawie przez sąd drugiej instancji stanu faktycznego, skoro nie zarzucono w kasacji
naruszenia przepisów postępowania. Nie ulega wątpliwości, że w przedmiotowej
sprawie zarzuty kasacji sprowadzają się tylko do zarzutów naruszenia prawa mate-
rialnego. Tym samym Sąd Najwyższy związany jest ustaleniami faktycznymi, jakich
dokonał Sąd pierwszej instancji, a które zostały przejęte przez Sąd drugiej instancji.
W świetle zaś tych ustaleń powód – czego on sam nie kwestionował – samowolnie i
bezprawnie wprowadził zmiany grup zaszeregowania oraz w stanowiskach pracy i
takie postępowanie powoda, niezależnie od innych zarzutów uzasadniało rozwiąza-
nie stosunku pracy nawet bez wypowiedzenia, wypowiedzenie zastosowano tylko z
uwagi na nabycie przez powoda uprawnień emerytalnych. Ta przyczyna sama przez
się mogła stanowić uzasadnienie rozwiązania umowy o pracę. Dalsze przyczyny,
4
które powód podważa, to kwestionowanie decyzji przełożonych, liczne, a bezzasad-
ne skargi do organów Państwa, których istnienia powód bądź zaprzecza bądź
usprawiedliwia działaniem dla dobra zakładu pracy. Przyczyny te jednak są elemen-
tem ustaleń faktycznych Sądu pierwszej instancji uznanych za niewadliwe przez Sąd
drugiej instancji, przeto ich zakwestionowanie byłoby możliwe jedynie przez wskaza-
nie w kasacji, jakie przepisy postępowania zostały przy dokonywaniu tych ustaleń
naruszone i to w sposób mający istotny wpływ na wynik sprawy. Ponieważ w kasacji
zarzutów takich nie podniesiono, Sąd drugiej instancji wyprowadza z ustaleń faktycz-
nych prawidłowy wniosek, iż wobec postawy powoda, który poprzez chybione donie-
sienia zakłóca prawidłowe funkcjonowanie zakładu pracy, sprowadza kontrole i po-
woduje wszczęcie postępowań karnych, w których wykluczono stawiane kierownic-
twu zakładu zarzuty – nie byłoby w zasadzie celowe przywrócenie powoda do pracy.
Powód bowiem nie przyjmuje do wiadomości pozytywnych dla kierownictwa zakładu
wyników kontroli i dochodzeń oraz pozostaje w subiektywnym i błędnym przekona-
niu, iż działa w interesie zakładu pracy. Powrót powoda do pracy nie tylko więc nie
gwarantowałby uspokojenia atmosfery w zakładzie pracy, lecz mógłby być zarze-
wiem dalszych konfliktów. Dlatego też przywrócenie powoda do pracy wyłącznie
dlatego, że korzysta on jako pełniący funkcję związkową ze szczególnej ochrony
trwałości stosunku pracy stanowiłoby nadużycie tej funkcji ochronnej. Przepis art. 8
zdanie drugie KP przewiduje zatem możliwość uchylenia wobec osoby uprawnionej
ochrony prawnej, co wyraża się w przedmiotowej sprawie oddaleniem roszczenia o
przywrócenie do pracy przy jednoczesnym zastosowaniu wobec pracodawcy, który
narusza prawo do szczególnej ochrony trwałości stosunku pracy, sankcji w postaci
odszkodowania, na co zezwala przepis art. 4771
§ 2 KPC.
Jeżeli zatem w postępowaniu kasacyjnym w niniejszej sprawie nie mogą zos-
tać zakwestionowane ustalenia faktyczne, to w oparciu o ustalenia, jakie zaaprobo-
wał Sąd drugiej instancji nie może być mowy o naruszeniu wymienionych w kasacji
przepisów prawa materialnego. W zaskarżonym wyroku nie naruszono tych przepi-
sów, skoro ustalono, że powód podlegał szczególnej ochronie przed rozwiązaniem
stosunku pracy z tytułu pełnienia funkcji związkowej. Stopień naruszenia przez po-
woda zasad współżycia społecznego w znacznie przekracza naruszenie przez pra-
codawcę w stosunku do niego ochrony trwałości stosunku pracy wynikającej z art. 32
ust. 1 ustawy o związkach zawodowych. Przepisy tej ustawy stanowią uszcze-
gółowienie praw człowieka wynikających z Konstytucji RP i wiążących Polskę kon-
5
wencji międzynarodowych, przeto nie można mówić ani o naruszeniu tych konwencji,
ani też Konstytucji RP.
Sąd Najwyższy nie znalazł zatem usprawiedliwionych podstaw do uwzględ-
nienia kasacji i w oparciu o art. 39312
KPC orzekł jak w sentencji wyroku.
========================================