Pełny tekst orzeczenia

Sygn. akt III CZ 30/11
POSTANOWIENIE
Dnia 3 czerwca 2011 r.
Sąd Najwyższy w składzie :
SSN Irena Gromska-Szuster (przewodniczący, sprawozdawca)
SSN Jan Górowski
SSN Krzysztof Pietrzykowski
w sprawie z wniosku S. K.
przy uczestnictwie D. S. i innych, o zasiedzenie,
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Cywilnej
w dniu 3 czerwca 2011 r.,
zażalenia wnioskodawczyni na postanowienie Sądu Okręgowego
z dnia 15 marca 2011 r.,
uchyla zaskarżone postanowienie.
Uzasadnienie
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 15 marca 2011 r. Sąd Okręgowy
w Kielcach odrzucił skargę kasacyjną wnioskodawczyni od postanowienia tego
2
Sądu oddalającego apelację wnioskodawczyni od postanowienia Sądu pierwszej
instancji oddalającego wniosek o zasiedzenie.
Sąd Okręgowy wskazał, że w dniu 20 stycznia 2011 r. pełnomocnik
wnioskodawczyni został wezwany do uzupełnienia braków skargi kasacyjnej
między innymi przez uiszczenie w terminie tygodniowym opłaty od skargi w kwocie
2 000 zł., pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. W dniu 27 stycznia 2011 r.,
w zakreślonym przez Sąd terminie, pełnomocnik wnioskodawczyni złożył pismo,
w którym podał, że w załączeniu do pisma przedkłada między innymi złożone na
formularzu urzędowym oświadczenie skarżącej o jej stanie rodzinnym, majątku,
dochodach i źródłach utrzymania złożone na urzędowym formularzu, w celu
rozpoznania wniosku skarżącej o zwolnienie jej od opłaty sądowej od skargi
kasacyjnej, której, z uwagi na wysokość tejże opłaty (2 000 zł), skarżąca nie jest
w stanie ponieść bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na
wezwanie Sądu Okręgowego zobowiązujące do wskazania, w jakiej dacie składała
wniosek o zwolnienie skarżącej od opłaty od skargi kasacyjnej, pełnomocnik nie
udzieliła odpowiedzi. Nie została także uiszczona opłata od skargi kasacyjnej.
Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z art. 102 u.k.s.c., przyznanie przez
sąd zwolnienia od kosztów sądowych odbywa się tylko na wniosek, a skarżąca nie
zgłosiła takiego wniosku. Nie może być bowiem, zdaniem Sadu, uznany za wniosek
o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej, zawarte w piśmie z dnia 27 stycznia
2011 r. oświadczenie pełnomocnika, w jakim celu składa oświadczenie skarżącej
o jej stanie rodzinnym i majątkowym ani samo to oświadczenie. Wobec tego, że
nie została także uiszczona w zakreślonym terminie opłata od skargi kasacyjnej,
Sąd Okręgowy na podstawie art. 3986
§ 2 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. odrzucił skargę.
W zażaleniu na powyższe postanowienie pełnomocnik wnioskodawczyni
zarzucił błędne ustalenie, że nie został złożony wniosek o zwolnienie skarżącej od
opłaty od skargi kasacyjnej, mimo że wniosek taki zawarty jest w piśmie z dnia
27 stycznia 2011 r. oraz błędne przyjęcie, że pełnomocnik został wezwany przez
Sąd do wskazania w jakiej dacie złożył wniosek o zwolnienie skarżącej od opłaty od
skargi kasacyjnej, podczas gdy Sąd jedynie zwrócił się do pełnomocnika z prośbą
3
o wyjaśnienie w jakiej dacie złożył taki wniosek, nie zakreślając żadnego terminu
ani nie wskazując rygoru.
Wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.
Sąd Najwyższy zważył, co następuje:
Trafnie Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie z art. 102 u.k.s.c. sąd udziela
zwolnienia od kosztów sądowych na wniosek strony (uczestnika postępowania)
ubiegającej się o takie zwolnienie. We wniosku powinno być zawarte oświadczenie,
że strona nie jest w stanie ponieść tych kosztów bez uszczerbku utrzymania
koniecznego dla siebie i rodziny, a do wniosku, jeżeli składa go strona
reprezentowana przez adwokata lub radcę prawnego, powinno być dołączone
oświadczenie obejmujące szczegółowe dane o stanie rodzinnym, majątku,
dochodach i źródłach utrzymania osoby ubiegającej się o zwolnienie od kosztów,
sporządzone na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru.
Przepisy nie określają natomiast jaką treść powinien mieć sam wniosek
o zwolnienie od kosztów sądowych. Wobec tego uznać należy, że jeżeli jest on
składany w piśmie procesowym, treść pisma powinna wskazywać, iż strona składa
wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych. Brak natomiast podstaw do stawiania
wymagania formalnego, by pismo takie zawierało stwierdzenie, że jest wnioskiem
strony o zwolnienie od kosztów sądowych. Wystarczające jest, jeżeli z jego treści
daje się wyprowadzić stwierdzenie, że zawiera ono taki wniosek. Zgodnie z art. 130
§ 1 zd. 2 k.p.c. oczywiste niedokładności pisma lub jego mylne oznaczenie nie
stanowią przeszkody do nadania mu biegu i rozpoznania go w trybie właściwym.
Nie można zatem podzielić oceny Sądu Okręgowego, iż pismo pełnomocnika
wnioskodawczyni z dnia 27 stycznia 2011 r. nie może być uznane za wniosek
o zwolnienie wnioskodawczyni od opłaty od skargi kasacyjnej. Choć niewątpliwie
pismo to nie zawiera wprost stwierdzenia, że jest takim wnioskiem, to mimo tej
oczywistej niedokładności, z jego treści wynika, iż wnioskodawczyni składa wniosek
o zwolnienie od opłaty od skargi kasacyjnej. Pismo to zawiera też wszelkie
niezbędne elementy i konieczne załączniki wniosku o zwolnienie od kosztów
sądowych, określone w art. 102 § 1, 2 i 4 u.k.s.c., a zatem powinno być rozpoznane
jako taki wniosek, gdyż, jak wskazano wyżej, oczywista niedokładność polegająca
4
na braku jednoznacznego nazwania go wnioskiem o zwolnienie od kosztów
sądowych, nie uniemożliwia nadania mu prawidłowego biegu i rozpoznania go jako
takiego wniosku (art. 130 § 1 zd. 2 k.p.c.).
Trudno też nie zgodzić się z zarzutami zażalenia, że nawet jeżeli, zdaniem
Sądu, wymagała wyjaśnienia kwestia złożenia przez skarżącą wniosku o zwolnienie
od opłaty od skargi kasacyjnej, to niewątpliwie pisma Sądu Okręgowego z dnia
28 stycznia 2011 r. (k. 17) nie można uznać za wezwaniem, w trybie art. 130 § 1
zd. 1 k.p.c., do usunięcia braków pisma pełnomocnika wnioskodawczyni z dnia
27 stycznia 2011 r.
Nie tylko bowiem nie zawiera ono wezwania czy zobowiązania pełnomocnika
do uzupełnienia tego pisma poprzez złożenie odpowiednich wyjaśnień, lecz nie
wskazuje terminu do usunięcia tego braku ani rygoru jego nie usunięcia.
Z tych wszystkich względów Sąd Najwyższy uznając zażalenie za
uzasadnione uchylił zaskarżone postanowienie jako wydane bez podstawy prawnej
(art. 39816
w zw. z art. 3941
§ 3 k.p.c.).